“Η στάθμιση των πλεονεκτημάτων, των ευκαιριών και των κινδύνων” πρέπει να είναι η βάση για οποιαδήποτε συζήτηση σε σχέση με την υιοθέτηση του Ευρώ, έχει δηλώσει στη πολωνική Βουλή (“Σέιμ”) ο υφυπουργός οικονομικών Λέσεκ Σκίμπα τον Απρίλιο του 2018. Διευκρινίζοντας σαφώς ότι “Η Πολωνία θα έπρεπε να εισέλθει στην Ευρωζώνη, όχι όμως προς το παρόν”. 

Καμμία τέτοια συζήτηση δεν έγινε στην Ελλάδα, ούτε καν λήφθηκε υπόψη αν η χώρα πληρούσε τις απαραίτητες προϋποθέσεις. επί Κυβερνήσεων Σημίτη στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η ένταξη στο Ευρώ είχε θεωρηθεί μονόδρομος χωρίς προϋποθέσεις. Έτσι, η περίοδος της ένταξης στην Ευρωζώνη ξεκίνησε με εντυπωσιακά αποτελέσματα, τα οποία αποδείχθηκαν εξίσου εντυπωσιακή “φούσκα”.

Η Πολωνία επωφελήθηκε όχι μόνον από τα ευρωπαϊκά κονδύλια, αλλά και τις μετακινήσεις βιομηχανιών από τη Δυτική Ευρώπη, προσφέροντας φθηνότερη εργασία. Όπως και από την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων και τα εμβάσματα που στέλνουν. Έτσι, πετυχαίνει ρυθμούς ανάπτυξης 4-5%, με αποτέλεσμα να έχει περιθώρια να εφαρμόζει κοινωνική πολιτική. Μένοντας εκτός Ευρωζώνης, ΄μεγιστοποιεί τα οφέλη από αυτήν.  Ο πληθωρισμός κυμαίνεται στο 3,5%, η ανεργία στο 3% και το δημόσιο χρέος στο 50% του ΑΕΠ.

Το 2017, σε αντίθεση με όσα επιβάλλονται στην Ε.Ε. και στην Ευρωζώνη, μείωσε τα όρια ηλικίας της συνταξιοδότησης από το 67ο έτος για όλους, στο 65ο για τους άνδρες και το 60ό για τις γυναίκες. Ο κατώτερος μισθός στην Πολωνία ήταν 158 ευρώ το 1999 και ήδη έχει φτάσει τα 523 τον Ιούλιο του 2019, μετά την τελευταία αύξηση κατά 7,1%, ανταγωνιζόμενος αυτόν της Ελλάδας και ξεπερνώντας τον, αν υπολογιστεί η αγοραστική δύναμη.

Η πολωνική κυβέρνηση προβάλλεται ως “υπερσυντηρητική” από τα ΜΜΕ. Όμως, δεν κατέφυγε στη σώρευση πλεονασμάτων, αλλά πήρε μέτρα στην κατεύθυνση της κοινωνικής δικαιοσύνης, σε αντίθεση με τους Γερμανούς Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες, που ακολουθούν πολιτική σώρευσης πλούτου χωρίς να τον ανακατανέμουν στο Λαό.

Θα μπορούσε να αντικρούσει κανείς ότι σε μεγάλο βαθμό, η Πολωνία έχει επωφεληθεί από το κλείσιμο βιομηχανιών στη Δυτική Ευρώπη και τη μετεγκατάστασή τους στο έδαφός της. Τούτο δεν συνιστά αναδιανομή του πλούτου εις βάρος των ισχυρών, αλλά όφελος και πλουτισμό από την ανεργία και την σταδιακή εξαθλίωση των εργαζομένων της πρώην Δυτικής Ευρώπης. Που βλέπουν κατακτήσεις δεκαετιών να εξανεμίζονται εξαιτίας της προσφοράς φθηνής εργασίας στις πρώην ανατολικές χώρες.

Αν, όμως οι πολωνικές κυβερνήσεις ορθώς επωφελούνται από την Ε.Ε. με βάση το εθνικό συμφέρον της ΄χώρας τους, είναι αξιοκατάκριτες όταν ενσυνείδητα συντελούν στην άδικη επιβάρυνση άλλων λαών. Για το μεταναστευτικό- προσφυγικό ο λόγος και με την άρνησή τους να αναλάβουν ακόμα και ελάχιστο από το βάρος που σηκώνουν οι χώρες υποδοχής και διέλευσης των προσφυγικών./μεταναστευτικών ροών. Χώρες που – όπως η Ελλάδα-  δεν αποτελούν τον τελικό προορισμό όλων αυτών των ανθρώπων.

Ήδη, οι σχέσεις Πολωνίας -Ε.Ε. περνάνε κρίση, εξαιτίας θεσμικών αλλαγών που πραγματοποίησε η Πολωνία, με τις οποίες διαφωνεί η Ε.Ε.

Τριάντα χρόνια πέρασαν από τα ταραγμένα Χριστούγεννα του 1989, ημέρα της εκτέλεσης του Ρουμάνου δικτάτορα Νικολάε Τσαουσέσκου και της συζύγου του Ελένης. Μέχρι λίγες μέρες πριν, ο Τσαουσέσκου ήταν πανίσχυρος τύραννος, τον οποίο όλοι έτρεμαν στη Ρουμανία. Είχε καθιερώσει ένα προσωποπαγές και οικογενειοκρατικό καθεστώς, στα πλαίσια του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού, που είχε επικρατήσει στη Ρουμανία από την 1η Ιανουαρίου 1948.

Ο Τσαουσέσκου, όταν ανέλαβε την εξουσία ως Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος το 1965, πέτυχε να αναδειχθεί ως ο εκφραστής της εθνικής ανεξαρτησίας της Ρουμανίας έναντι της Σοβιετικής Ένωσης, σε σχέση με τους προηγούμενους κομμουνιστές ιθύνοντες. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν μετείχε στην καταστολή της “άνοιξης της Πράγας” το 1968, πράγμα που του εξασφάλισε κύρος στη Δύση. Η Ρουμανία δεν ακολούθησε τη γραμμή των άλλων συμμάχων της για μποϊκοτάζ των Ολυμπιακών Αγώνων του 1984 στο Λος Άντζελες, που η Σοβιετική Ένωση επέβαλε ως αντίποινα για το μποϊκοτάζ των Δυτικών στην Ολυμπιάδα της Μόσχας του 1980. Διατηρούσε άριστες διμερείς σχέσεις με δυτικές χώρες.

ΤΟ “ΧΑΡΤΙ ΤΣΑΟΥΣΕΣΚΟΥ”

Χαρακτηριστικές είναι και οι καλές σχέσεις του ρουμανικού καθεστώτος με το ΚΚΕ Εσωτερικού, μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ που είχε αφορμή την επέμβαση αυτή. Η εφημερίδα του κόμματος “Αυγή” ξεχώριζε, λόγω του ρουμανικού χαρτιού με το οποίο εκδιδόταν.

 “Αν και ο Ρήγας Φεραίος όπως και το «Εσωτερικό» ήταν συστηματικά επικριτικοί για την ΕΣΣΔ και τους δορυφόρους της, υπήρχε ένα περίεργο πέπλο σιωπής γύρω από τη Ρουμανία του Τσαουσέσκου. Το ΚΚΕ εσωτερικού υποστήριζε σχεδόν ανοικτά τον σύντροφο Τσαουσέσκου, για το καθεστώς του οποίου οι φήμες γίνονταν ολοένα και πιο τρομακτικές. Κάποιοι ρηγάδες που είχαν ζήσει ως φοιτητές στη Ρουμανία μετέφεραν έναν απερίγραπτα τρομακτικό κόσμο, τόσο τρομακτικό και εξευτελιστικό για την ανθρώπινη ύπαρξη, που προκαλούσε όχι απλώς απορία αλλά κυρίως αγανάκτηση το γεγονός πως οι «ανανεωτικοί» του υποτιθέμενου σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο μπορούσαν να διατηρούν σχέσεις με ένα τέτοιο καθεστώς. «Ο Τσαουσέσκου υποστηρίζει το κόμμα ενάντια στο ορθόδοξο Κ.Κ., στέλνει χαρτί για την “Αυγή” και γενικώς βοηθάει», θυμάμαι να λέει απολογητικά κάποιος γνωστός κομματικός παράγοντας όταν το θέμα ετέθη σε κομματική συνεδρίαση. Ήταν ένα σκληρό χτύπημα στον αφελή νεανικό μου ρομαντισμό. Αρκούσε, λοιπόν λίγο χαρτί για να διατηρείς σχέσεις με ένα από τα στυγνότερα καθεστώτα του κόσμου. «Και τότε σε τι διαφέρουμε από τις άλλους;» αναρωτήθηκα φωναχτά. Ποια είναι η διαφορά με το ΚΚΕ, που υποστηρίζει τον άθλιο κομμουνιστή δικτάτορα Γιαρουζέλσκι;”

Νίκου Μαραντζίδη ” Το χαρτί του Τσαουσέσκου” ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 7.5.2017  

Αν η σχετική ανεξαρτησία από τη Μόσχα βελτίωνε την εικόνα του Τσαουσέσκου στη Δύση, στο εσωτερικό, το ρουμανικό καθεστώς παρέμενε από τα πιο τυραννικά στο χώρο του “Υπαρκτού Σοσιαλισμού”. Είναι γεγονός ότι ο Τσαουσέσκου τόλμησε κάτι που λίγοι επιχείρησαν: την ολοσχερή εξόφληση του εξωτερικού χρέους της χώρας του. Όμως, το πέτυχε εξαθλιώνοντας στο έπακρο το Λαό. Τα καταστήματα ήταν άδεια, κόσμος προτιμούσε το  Χειμώνα να κοιμάται στους υπόγειους σταθμούς του Μετρό, παρά στις κατοικίες του όπου η θερμοκρασία δεν ξεπερνούσε τους 6-7 βαθμούς. Στο μεταξύ, η Ολιγαρχία του Κομμουνιστικού Κόμματος ζούσε με όλες τις ανέσεις.

Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του, η τυραννία Τσαουσέσκου έγινε όλο και πιο ανυπόφορη. Η αλλαγή στη Σοβιετική Ένωση με την ανάδειξη του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στην εξουσία έφερε την ανατροπή των σταλινικών καθεστώτων των χωρών του λεγόμενου “Υπαρκτού Σοσιαλισμού” . Ο Τσαουσέσκου είχε απομείνει ο τελευταίος της “παλιάς σχολής”. Αν και φαινόταν πανίσχυρος στο εσωτερικό, ήταν πια απομονωμένος.

Η ανατροπή του ξεκίνησε από τη βίαιη καταστολή αντικαθεστωτικής διαδήλωσης στην Τιμισοάρα, με 41 θύματα. Στις 21 Δεκεμβρίου 1989, διοργάνωσε μια μεγάλη κατευθυνόμενη συγκέντρωση, προκειμένου να επιβεβαιώσει την ισχύ του, στο Βουκουρέστι. Συνέβη το απίστευτο: ο δικτάτορας αποδοκιμάστηκε από το συγκεντρωμένο πλήθος και αναγκάστηκε να διακόψει την ομιλία του. Αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις ξέσπασαν αυθόρμητα στο Βουκουρέστι,με πάνω από 1000 νεκρούς.

Όμως, ο στρατός που κλήθηκε να τις καταστείλει, γύρισε στους στρατώνες του με διαταγή του στρατηγού Στανκουλέσκου, που λίγες μέρες πριν είχε καταστείλει τις διαδηλώσεις στην Τιμισοάρα. Οι Τσαουσέσκου, στις 22 Δεκεμβρίου, μετά την εξέλιξη αυτή, επιβιβάστηκαν εσπευσμένα σε ελικόπτερο και εγκατέλειψαν το Προεδρικό Μέγαρο.

Το κενό εξουσίας κάλυψαν μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος που ήταν σε δυσμένεια, με επικεφαλής τον Ίον Ιλιέσκου.Συγκρότησαν το “Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας” και σχημάτισαν Κυβέρνηση, με πρόγραμμα την κατάργηση του μονοκομματικού κράτους και την εγκαθίδρυση πολυκομματικής Δημοκρατίας. Οι Τσαουσέσκου συνελήφθησαν στο Τιργοβίστι, βόρεια του Βουκουρεστίου. Δικάστηκαν από στρατοδικείο με συνοπτικές διαδικασίες, καταδικάστηκαν σε θάνατο και αμέσως εκτελέστηκαν. Προφανώς, ο Στανκουλέσκου και οι επικεφαλής της διαβόητης μυστικής υπηρεσίας “Σεκουριτάτε”, δεν ήθελαν να δοθεί στον δικτάτορα η ευκαιρία να αποκαλύψει τη δική τους συμμετοχή στα εγκλήματά του.

Ήδη όμως, ο Ιλιέσκου και άλλοι συνεργάτες του, παραπέμπονται σε δίκη κατηγορούμενοι για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας,λόγω των 800 και πλέον νεκρών από σφαίρες ελεύθερων σκοπευτών μετά την ανατροπή Τσαουσέσκου. Αν και μέχρι σήμερα δεν είναι γνωστοί οι αυτουργοί, οι φόνοι αποδίδονται στους κυβερνήτες.

Σήμερα, η τυραννία του Τσαουσέσκου είναι μια ανάμνηση. Όμως, η γενιά των νέων από τη Ρουμανία, που εξεγέρθηκε για την ανατροπή του, απογοητεύτηκε από το καθεστώς που την έχει αντικαταστήσει.