“Αυτό το γράμμα τόνιζε, ότι στο δικό μας γένος των Ελλήνων βασιλεύει η σοφία, και,  ωσάν να πρόκειται για πηγή, από αυτήν παντού ανέβλυσαν σταγόνες˙  (…) Εκείνο όμως πως αγνοήθηκε, ή και αν δεν αγνοήθηκε,  πως παρασιωπήθηκε,  το ότι μαζί με την σοφία που βασιλεύει σε μας, κληροδοτήθηκε στο δικό μας γένος η κοσμική αυτή βασιλεία από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος φρόντισε να προσθέσει στην εξουσία το σεμνό και το τίμιο, δια της ανταποκρίσεως στην του Χριστού κλήση; Διότι ποιος απ’ όλους αγνοεί ότι η κληρονομιά της διαδοχής του μεταβιβάστηκε στο δικό μας γένος και εμείς είμαστε οι κληρονόμοι και διάδοχοί του;”

Το παραπάνω απόσπασμα περιλαμβάνεται στην επιστολή-απάντηση του αυτοκράτορα της Νικαίας Ιωάννη Γ’ Δούκα-Βατάτζη προς αλαζονική επιστολή του Πάπα Γρηγορίου Θ’, ο οποίος τόνιζε ότι λόγω της σοφίας τους οι Έλληνες όφειλαν να είχαν αντιληφθεί τα δικαιώματά του. Προφανής σκοπός του ήταν να προσβάλει τον αυτοκράτορα, υπενθυμίζοντάς του ότι εκείνος εξουσίαζε τη Ρώμη και ότι εκείνος, ως Έλληνας και βασιλέας των Ελλήνων, δεν είχε νομιμοποίηση να διεκδικεί τη βασιλεία των Ρωμαίων και την ανάκτηση της λατινοκρατούμενης Κωνσταντινούπολης.

Η επιστολή του Ιωάννη είναι από τα πρώτα κείμενα που σώζονται, στο οποίο οι Βυζαντινοί θεωρούν ρητά ως Έλληνα τον εαυτό τους. Ανατρέπει την επιχειρηματολογία του Πάπα, τονίζοντας ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος κληροδότησε νόμιμα τη ρωμαϊκή βασιλεία στο γένος των Ελλήνων. Και ότι η μετάβαση αυτή συνοδεύτηκε από μια πιο “σεμνή και τίμια” και δίκαιη πολιτική εξουσία σε σχέση με την προηγούμενη, λόγω της επικράτησης του Χριστιανισμού.

Τονίζει επίσης ότι ” Εμείς δε, αν και αναγκαστήκαμε βίαια να μετακινηθούμε, κατέχουμε αμετακίνητα και αμετάπτωτα το δικαίωμα στην αρχή και το κράτος, με τη χάρη του Θεού˙ διότι αυτός που βασιλεύει, έθνους και λαού και πλήθους λέγεται ότι άρχει και εξουσιάζει και όχι λίθων και ξύλων, αυτών που συνιστούν τα τείχη και τους πύργους.”  Πέρα από την ιστορική νομιμοποίηση, αναδεικνύει και τη νομιμοποίησή του ως η νόμιμη Αρχή που εκφράζει τον Λαό, ο οποίος διαβίωνε υπό τη λατινική κατοχή και τυραννία.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος, επιλέγοντας να καταστήσει πρωτεύουσα του ρωμαϊκού κράτους την Κωνσταντινούπολη, την οποία και ίδρυσε, έβαλε τις βάσεις για την διαμόρφωση της ταυτότητας του νέου Ελληνισμού, που στα ποιήματα και στα τραγούδια αποκαλείται “Ρωμιοσύνη”. Το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα, η ελληνική γλώσσα και παιδεία που κυριαρχούσαν στο τμήμα εκείνο του ρωμαϊκού κράτους και η ρωμαϊκή κρατική συνέχεια, ήταν οι τρεις πυλώνες της Ρωμανίας. Ο πολίτης του κράτους ήταν Ρωμαίος ή Ρωμιός, Χριστιανός Ορθόδοξος και με την ελληνική Παιδεία ως πολιτιστικό σημείο αναφοράς.

Και μετά την πτώση της Πόλης, η ανάμνηση της χιλιόχρονης έννομης τάξης της Ρωμανίας, της οποίας οι υπόδουλοι Ρωμιοί αισθάνονταν και αποκαλούσαν τους εαυτούς τους πολίτες, κράτησε ζωντανό το όραμα της της απελευθέρωσης από τη δουλεία, με την ανατροπή της τυραννικής και ληστρικής “έννομης” τάξης που την αντικατέστησε, της οθωμανικής. Και με αυτό τον τρόπο, ο Μέγας Κωνσταντίνος έβαλε τις βάσεις, το Ρωμαϊκό κράτος να μετεξελιχθεί σε συνέχεια και προέκταση των ελληνιστικών βασιλείων.

Εδώ ολόκληρη η επιστολή του Ιωάννη Βατάτζη. Μεταφρασμένη από την Ι. Μονή Παντοκράτορος.

ΦΩΤΟ: Λεπτομέρεια ψηφιδωτού με τον Μέγα Κωνσταντίνο να αποδίδει την Πόλη στο Χριστό.

Ο Μ. Κωνσταντίνος (272-337) υπήρξε μια μεγάλη και πολυσχιδής μορφή της Ιστορίας και της Εκκλησίας. Μισήθηκε και συκοφαντήθηκε -ιδιαίτερα από αρχαιόθρησκους ιστορικούς, όπως ο Ζώσιμος- όσο λίγοι και το έργο του είναι πολύπλευρο και φυσικά αδύνατο να συνοψιστεί σε ένα μικρό άρθρο. Ο ιστορικός Στήβεν Ράνσιμαν κάνει ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες αναφορές στο έργο του “Η βυζαντινή θεοκρατία”. Ορισμένα στοιχεία της πολιτείας του είναι τα ακόλουθα:

  1. Ευνόησε πολιτικά τους “δυστυχείς και εμπερίστατους”: φτωχούς, γυναίκες, παιδιά, δούλους, αμβλύνοντας σε σημαντικό βαθμό τις άδικες και καταπιεστικές εξουσίες που ασκούνταν πάνω τους και αυξάνοντας τα (πολιτικά και κοινωνικά) δικαιώματά τους. Με αυτόν τον τρόπο εγκαινίασε την εντυπωσιακή κοινωνική πολιτική άλλων Αυτοκρατόρων, που έφτασαν τελικά μεταξύ άλλων στην πρωιμότατη -στο ύστερο Βυζάντιο- κατάργηση της δουλείας
  2. Σταμάτησε τις διώξεις κατά του χριστιανισμού, με το περιβόητο Διάταγμα των Μεδιολάνων (ή της Ανεξιθρησκείας), ένα εντυπωσιακά ρηξικέλευθο, ακόμη και για σήμερα, νομικό κείμενο του 313 μ.Χ.- αρκεί να θυμηθούμε ότι το αίτημα της θρησκευτικής ελευθερίας ή ακόμη και της ανεκτικότητας παραβιάστηκε συχνότατα ανά τους αιώνες που ακολούθησαν
  3. Ο Μ. Κωνσταντίνος δε βαπτίστηκε παρά πολύ αργότερα στη ζωή του, ωστόσο θεώρησε τον εαυτό του επίδοξο “επίσκοπον των έξω” δηλαδή πολιτικό “διάκονο των βιοτικών πραγμάτων”, ενώ έχοντας μεν συγκαλέσει την Α’ Οικουμενική Σύνοδο (Νίκαια Βιθυνίας, 325 μ.Χ.), όπως ήταν το νομότυπο τότε, δεν παρενέβη καθόλου σε αυτήν, αλλά συμμετείχε ως απλός παρατηρητής των εκκλησιαστικών προσώπων

Τέλος, και παρ’ όλα τα επιτεύγματά του, αξίζει να αναφερθεί ότι ο Μ. Κωνσταντίνος, δε θεωρήθηκε από τους Πατέρες της Εκκλησίας, κάτι αντίστοιχο του “μονοκράτορα Θεού”. Οι απόψεις του Ευσεβίου Καισαρείας, όπως διατυπώνονται στον “Τριακονταετηρικό”, δεν γίνονται δηλαδή παραδεκτές- άλλωστε ο ίδιος ο Ευσέβιος έτεινε σαφώς σε δογματική παρέκκλιση. Η αυτοκρατορία που εγκαθίδρυσε ο Κωνσταντίνος με τη μεταφορά της πρωτεύουσας στη Νέα Ρώμη ξεπέρασε πράγματι τα χίλια χρόνια ζωής -κάτι αντίστοιχο συνέβη και με πολιτικούς θεσμούς της Δυτικής Ευρώπης- αλλά χωρίς να έχουν προηγηθεί εκθειαστικές ή χιλιαστικές απόψεις για τη “Χριστιανική Οικουμένη” που, ως ένα σημαντικό βαθμό, εκπροσώπησε, ιδιαίτερα στην αρχή της, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Ας είναι οι πρεσβείες του και η ιστορική μνήμη διηνεκείς και όσοι ασχολούνται με την πολιτική, αλλά και το σύνολο του λαού -εκλογείς και εκλεγόμενοι-, ας διδαχθούν από το πλούσιο παράδειγμά του…

Είναι γεγονός ότι η πανδημία του κορωνοϊού  έδωσε αφορμή για κρούσματα αυταρχισμού και τη λήψη ορισμένων αχρείαστων μέτρων που παραβιάζουν την Αρχή της Αναλογικότητας, στην Ελλάδα και αλλού. Παράλληλα, ελλοχεύει ο κίνδυνος, με αφορμή τη πανδημία, να μονιμοποιηθούν παραβιάσεις και επεμβάσεις στην προσωπική ζωή των πολιτών. Υπάρχει, όμως, και άλλου τύπου ακραία συμπεριφορά: η υποβάθμιση της επικινδυνότητας του ιού.  Οι παλινωδίες του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είναι σε μεγάλο βαθμό η αιτία του ξεσπάσματος της επιδημίας στη χώρα αυτή.  

Ο ακροδεξιός Πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαϊρ Μπολσονάρο είναι το πιο χαρακτηριστικό και κραυγαλέο παράδειγμα στον κόσμο. Χλευάζει τις προειδοποιήσεις των ειδικών και υπονομεύει με το προσωπικό του παράδειγμα, αλλά και με όση εξουσία έχει, τα μέτρα που λαμβάνουν οι τοπικοί κυβερνήτες, θεωρώντας τα καταστρεπτικά για την οικονομία, κάνοντας έκκληση στους εργαζομένους να τα αγνοήσουν.

Απαντώντας την περασμένη εβδομάδα σε ερώτηση δημοσιογράφου για τον αριθμό-ρεκόρ των θανάτων από κοροωνοϊό, ο Μπολσονάρο απάντησε: “Και λοιπόν; Λυπάμαι, αλλά τι θέλετε να κάνω;”

Στις 17 Απριλίου, ο Μπολσονάρο απέλυσε τον Υπουργό Υγείας Ενρίκε Μαντέτα,ο οποίος ανοιχτά στήριξε τα μέτρα, ερχόμενος σε αντιπαράθεση μαζί του. Την παραίτησή του υπέβαλε και ο διάδοχός του, Νέλσον Τέιτς, μετά από μόλις τεσσάρων εβδομάδων θητεία. Ήδη, η Βραζιλία, έφτασε τους 1130 νεκρούς από τον covid-19 στις 19 Μαΐου και τους 911 στις 20 του μηνός. Είναι ήδη 3η σε αριθμό καταγεγραμμένων κρουσμάτων μετά τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, και 2η στον κόσμο σε ρυθμό αύξησης των θανάτων.

Να σημειωθεί ότι στη χώρα αυτή των 212 εκατομμυρίων κατοίκων, τη μεγαλύτερη της Λατινικής Αμερικής, έχουν γίνει (21.5.2020) μόνο 3.462 τεστ διάγνωσης ανά εκατομμύριο πληθυσμού, έναντι  42.849 στις ΗΠΑ και 51.930 στη Ρωσία. Τούτο σημαίνει ότι αν είχε την ίδια αναλογία τεστ με τις πιο πάνω χώρες, ο αριθμός καταγεγραμμένων κρουσμάτων θα ήταν πολύ μεγαλύτερος, ίσως και δεκαπλάσιος, σε σχέση με τα καταγεγραμμένα 293.357 (21.5.2020).

Τον Μπολσονάρο δεν άντεξε ούτε ο Υπουργός της Δικαιοσύνης, Σέργιο Μόρο, ο οποίος επίσης παραιτήθηκε, όταν ο Πρόεδρος απέλυσε τον αρχηγό της αστυνομίας.

ΦΩΤΟ:   Al Jazeera

 

 

 

Αγαπητοί συνδρομητές

Μας έχουν αναφερθεί καθυστερήσεις στην ταχυδρόμηση των φύλλων της “Χριστιανικής” των μηνών Μαρτίου και Απριλίου.

Παρακαλούμε να κάνετε γνωστό στη Γραμματεία μας αν έχετε λάβει με καθυστέρηση φύλλα της εφημερίδας, ή αν, λόγω των έκτακτων συνθηκών, δεν τα έχετε λάβει καθόλου, για να σας τα αποστείλουμε. Σημειώνουμε ότι το φύλλο της 30ής Απριλίου κυκλοφόρησε κανονικά, αλλά ταχυδρομήθηκε τη Δευτέρα 4 Μαΐου, λόγω των περιοριστικών μέτρων που ίσχυαν ακόμη και της μεσολάβησης της αργίας της Πρωτομαγιάς την επόμενη εργάσιμη.

Οι ταχυδρομικές αποστολές στην Κύπρο επαναλήφθηκαν και στους εκεί συνδρομητές μας έχουμε αποστείλει, μαζί με το τρέχον και τα υπόλοιπα φύλλα που δεν είχε καταστεί δυνατόν να ταχυδρομηθούν.

Όσον αφορά τη λειτουργία του γραφείου στην Αθήνα, σημειώνουμε ότι η δραστηριότητά μας δεν ανεστάλη, αφού η γραμματέας, όταν δεν ήταν ανάγκη να είναι παρούσα κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων, εργαζόταν από το σπίτι, ενώ το Π.Γ. συνεδρίαζε την συνηθισμένη μέρα της εβδομάδας με τηλεδιάσκεψη, ώστε οι θέσεις που προβλήθηκαν εντύπως και ηλεκτρονικώς, να είναι -όπως πάντα- προϊόν συλλογικής επεξεργασίας.

Τα φύλλα της ” Χ”  εκδόθηκαν και κυκλοφόρησαν, όπως είχε προγραμματιστεί να κυκλοφορήσουν πριν προκύψει η πανδημία, ανά δύο τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.  

Ήδη, το γραφείο είναι ανοικτό το κανονικό ωράριο 10.00-15.00 τις εργάσιμες ώρες, με τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας. Όποιος/α θέλει, μπορεί να περάσει, για την καταβολή συνδρομών ή άλλο λόγο.

Σας ευχαριστούμε όλους και όλες για τη συμπαράστασή σας στις δύσκολες αυτές ώρες.

Το Κίνημα της Χριστιανικής Δημοκρατίας, με αφορμή τις διώξεις κατά κληρικών και πιστών λόγω τέλεσης ιεροπραξιών, η Χ.Δ. εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:

  1. Το Κίνημα της Χριστιανικής Δημοκρατίας εξ αρχής έχει διακηρύξει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί πρώτη προτεραιότητα και έχει συμφωνήσει με τη λήψη έκτακτων μέτρων για το σκοπό αυτό, ενόψει της πανδημίας του «Κορωνοϊού».
  2. Όμως, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι τα απολύτως απαραίτητα και αναλογικά για το σκοπό αυτό και να μη περιορίζουν αθέμιτα ή καταργούν τις θεμελιώδεις ελευθερίες, τα δικαιώματα και την πνευματική και πολιτιστική ζωή των λαών.
  3. Στην πιο πάνω αντιδημοκρατική εκτροπή υπέπεσε η Κυβέρνηση Μητσοτάκη, με τη συναίνεση και της Αντιπολίτευσης, απαγορεύοντας εντελώς τις ιεροπραξίες στο διάστημα από 16 Μαρτίου έως 12 Απριλίου και εν συνεχεία, έως τις 16 Μαΐου, επιτρέποντας την τέλεση ιερών ακολουθιών μόνο κεκλεισμένων των θυρών. Ενώ ήταν εφικτό, οι εκκλησίες να έχουν μείνει ανοιχτές όλο αυτό το διάστημα, με τη λήψη ανάλογων μέτρων προστασίας που λήφθηκαν και κρίθηκαν ικανοποιητικά για άλλους χώρους συνάθροισης κοινού, που επιλεκτικά έμειναν ανοικτοί και προσβάσιμοι, αλλά και σε άλλες χώρες.
  4. Η παραπάνω εκτίμηση ενισχύεται από το γεγονός ότι ήδη μετά το άνοιγμα των εκκλησιών στις 17 Μαΐου, τα μέτρα διασφάλισης της δημόσιας υγείας σε αυτές τηρούνται σχολαστικότερα απ’ ό,τι σε οποιονδήποτε άλλον χώρο συνάθροισης κοινού.
  5. Η Κυβέρνηση, αμετανόητη, με το από 14.5.2020 και αριθ. πρωτοκόλλου 29314 έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο εκδόθηκε σε συνέχεια εγγράφου του Υπουργείου Παιδείας στις 5 Μαΐου, ζητά από τους Ληξιάρχους όλης της Χώρας «να ενημερώσουν άμεσα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, εάν έχουν υποβληθεί αιτήματα πολιτών περί καταχώρησης γάμων ή βαπτίσεων, οι οποίοι έχουν λάβει χώρα εντός χώρων λατρείας, κατά το χρονικό διάστημα από 16.3.2020 έως και 16.5.2020 (….) έτσι ώστε το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων να τα διαβιβάσει στη συνέχεια στην αρμόδια Εισαγγελική αρχή για την ποινική διερεύνησή τους, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις».
  6. Καταδικάζουμε απερίφραστα την πιο πάνω προδήλως αντισυνταγματική, αντιδημοκρατική και αυταρχική πολιτική, η οποία συνεχίζεται, δεδομένου ότι η τέλεση ιεροπραξίας ποινικοποιείται και στοχοποιείται ως τέτοια, χωρίς να εξετάζεται αν όντως από τα πραγματικά περιστατικά στοιχειοθετείται απειλή για τη δημόσια υγεία (μη τήρηση αποστάσεων και ατομικής υγιεινής).
  7. Η απαγόρευση μετάδοσης της Θείας Κοινωνίας στη Γερμανία και στην Αυστρία κατά το ορθόδοξο τυπικό, ακόμα και με ανοιχτές τις εκκλησίες, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μόνο τυχαία δεν ήταν η πλήρης απαγόρευση των ιεροπραξιών στην Ελλάδα και η ποινικοποίηση της μετάδοσης της Θείας Κοινωνίας ακόμα και σε μεμονωμένα πρόσωπα.
  8. Η επίθεση ενάντια στη Θεία Κοινωνία, που αποτελεί τον πυρήνα της λειτουργικής και εκκλησιαστικής μας ζωής, σε συνδυασμό με την σχεδόν πλήρη αποκοπή των πιστών από τη λειτουργική ζωή σε περίοδο Μεγάλης Σαρακοστής και Πάσχα, πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα.
  9. Το Κίνημα της Χ.Δ. εκφράζει την αμέριστη συμπαράστασή του σε όσους διώκονται για παρόμοια «αδικήματα». Ζητάμε την άμεση ανάκληση του απαράδεκτου εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών, την παύση κάθε περαιτέρω δίωξης και να τεθούν στο Αρχείο όσες δικογραφίες έχουν σχηματισθεί κατά κληρικών και πιστών για τη συμμετοχή σε ιεροπραξίες.
  10. Η Κυβέρνηση της Δεξιάς, απέβαλε το ευσεβιστικό και υποκριτικά «φιλόχριστο» προσωπείο, και αναδεικνύει το αντιχριστιανικό και στυγνό υλιστικό πρόσωπό της. Η ευθεία επίθεση στον πυρήνα της Ορθόδοξης πίστης και οι διώξεις, είναι φυσική συνέπεια των προτεραιοτήτων και της λογικής της αντιχριστιανικής νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, η οποία προάγει την κοινωνική αδικία, τα συμφέροντα της οικονομικής Ολιγαρχίας και την απαξίωση του κοινωνικού κράτους. Όσοι Χριστιανοί εκπλήσσονται για τα τωρινά «έργα και ημέρες» της Ν.Δ., απλώς έχουν υποβιβάσει την σημασία του κοινωνικού μηνύματος του Ευαγγελίου και της Ορθόδοξης παράδοσής μας, με τα οποία η Δεξιά και ιδίως η τωρινή νεοφιλελεύθερη εκδοχή της, έρχεται σε ευθεία αντίθεση.
  11. Η Ιερά Σύνοδος οφείλει να εγκαλέσει, έστω και τώρα, την κυβέρνηση και να απαιτήσει αυστηρά την παύση οποιασδήποτε δίωξης κατά ιερέων, ιεροψαλτών ή άλλων διακόνων των εκκλησιών και λαϊκών για παρόμοιες «παραβάσεις». Για τα τελούμενα εν τω Ναώ η μόνη και αποκλειστικώς υπεύθυνη, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι η Ιερά Σύνοδος. Επιτέλους ας παύσει η ΙΣ να κρύβεται πίσω από τη «δεξιά του Κυρίου» –η μάλλον το δάχτυλο κάποιων «κυρίων»– και να προστατεύσει, ως οφείλει, τους ιερείς και τους πιστούς από την κυβερνητική αυθαιρεσία.
  12. Καλούμε το Λαό του Θεού, ο οποίος, άλλωστε συγκροτεί και την Εκκλησία Του, τον κάθε πιστό Ορθόδοξο Χριστιανό, να είναι σε ετοιμότητα, προκειμένου να αντιδράσουμε όλοι μαζί συντεταγμένα : (α) σε περίπτωση απόπειρας της Κυβέρνησης να επιβάλει ξανά το μέτρα που επέβαλε στο διάστημα από 16 Μαρτίου έως 16 Μαΐου σε σχέση με τη λειτουργία των εκκλησιών και (β) ενάντια σε κάθε δίωξη για τέλεση ιεροπραξιών, και σε κάθε μορφή αστυνομικής καταστολής της λατρευτικής ζωής. Θυμίζουμε άλλωστε πως η θ. Λειτουργία είναι το έργο του λαού (λειτός+έργον) γενικώς και όχι του κλήρου ειδικώς.

 

Αθήνα 20 Μαΐου 2020       Από το Γραφείο Τύπου

ΦΩΤΟ: Η Θεία Ευχαριστία-Λεπτομέρεια από ψηφιδωτό του 11ου μ.Χ. αιώνα της αγίας Σοφίας Κιέβου

Με αφορμή την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων, το κίνημα της ΧΔ εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση: 

Η Γενοκτονία των Ποντίων, από την οποία συμπληρώνονται 101 χρόνια σήμερα,  εντάσσεται στην πολιτική των «Νεοτούρκων» από τον 19ο αιώνα και μετά, να εδραιώσουν την τυραννική κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη μέθοδο της φυσικής εξόντωσης των μη μουσουλμανικών εθνοτήτων.

Τέτοια δείγματα είχαμε και επί βασιλείας του Σουλτάνου Μαχμούτ Β’ με την εξόντωση ολόκληρων πληθυσμών, όπως της Χίου, της Κάσου και των Ψαρών, αλλά και τον προγραμματισμένο εποικισμό της Πελοποννήσου με Αιγύπτιους Μουσουλμάνους, αν καταστελλόταν η Επανάσταση του 1821.

Οι μεθοδευμένες διώξεις ξεκίνησαν με το Συνέδριο των Νεοτούρκων στη Θεσσαλονίκη το 1911. Εκεί αποφασίστηκε ότι «Θα εξισλαμισθεί όλος ο πληθυσμός στην αυτοκρατορία. Θα πρέπει να εξοντωθούν τα άγρια αυτά χόρτα που λέγονται χριστιανοί»… Οι Νεότουρκοι ήταν ωστόσο βαθύτερα φορείς ενός κοσμικού πνεύματος, ενός γερμανοτραφούς εθνικισμού, χαρακτηριστικού στους κεμαλιστές μέχρι σήμερα. Η οθωμανική εκδοχή του Ισλάμ εμφάνιζε διαφορετική προσέγγιση σε ό,τι αφορά τις εθνότητες, εφόσον ο τελευταίος Σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ, που ενεπλάκη στην Αρμενική Γενοκτονία, ονομάστηκε από ομοθρήσκους του “καταραμένος“. Η Ποντιακή Γενοκτονία θεωρείται επίσης και τεκμήριο επικίνδυσης για το “status quo” διείσδυσης του ρωμαΐικου στοιχείου στον οθωμανικό διοικητικό μηχανισμό.

Οι διώξεις κλιμακώθηκαν μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, με τις οδηγίες Γερμανών συμβούλων, ιδίως του διαβόητου Λίμαν φον Σάντερς. Το 1914 ξεκίνησε ο πρώτος διωγμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, για να ακολουθήσει η γενοκτονία των Αρμενίων το 1916 και η Γενοκτονία των Ποντίων το 1919. Στις 19 Μαϊου εκείνης της χρονιάς, ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάσθηκε στην Σαμψούντα, για να συντονίσει την εξόντωση του ποντιακού ελληνισμού. Για το λόγο αυτό, η 19η Μαΐου έχει ανακηρυχθεί ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού από το ελληνικό Κοινοβούλιο, με μεγάλη καθυστέρηση, το 1994. Ο αφανισμός του μικρασιατικού ελληνισμού ολοκληρώθηκε το 1922-24, με τη Μικρασιατική Καταστροφή και την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών

Η Γενοκτονία των Ποντίων, είχε ως αποτέλεσμα την εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων Ποντίων που υπολογίζονται έως και 350.000 και τον ξεριζωμό των υπόλοιπων που μπόρεσαν να επιζήσουν. Με εκτελεστικά όργανα δολοφόνους όπως ο διαβόητος Τοπάλ Οσμάν, οργανώθηκαν σφαγές, δολοφονίες με πρόσχημα παρωδίες «δικών», πορείες θανάτου στο εσωτερικό.

Συνολικά εκκαθαρίστηκαν πληθυσμοί Ασσυριακοί, Ελληνοποντιακοί και Αρμενιακοί, στο πλαίσιο του ενδοοθωμανικού ξεκαθαρίσματος και της νεωτερικής «αρχής των εθνοτήτων» η οποία καταπολεμούσε τα παλαιά κράτη των Μέσων Χρόνων και προήγαγε τα εθνικά κράτη. Η Γενοκτονία των υπόδουλων Χριστιανών έχει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των πολιτικών και μεθόδων που εφάρμοσε αργότερα η ναζιστική Γερμανία εις βάρος των «κατώτερων» και ανεπιθύμητων φυλών.

Ο ποντιακός ελληνισμός είχε συνεχή παρουσία στην περιοχή του Πόντου από τα χρόνια του 2ου ελληνικού αποικισμού τον 8ο π. Χ αιώνα, η οποία συνεχίστηκε αδιάλειπτα στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και της ποντιακής «Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας», η οποία εκτεινόταν και σε τμήμα της Κριμαίας. Άκμασε και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μέχρι τον ξεριζωμό του, ενώ μέχρι σήμερα έχουν απομείνει πολυάριθμοι ελληνόφωνοι Μουσουλμάνοι, απόγονοι εξισλαμισμένων Ελλήνων, που διατηρούν την αρχαιοπρεπή ποντιακή λαλιά, ζωντανό μάρτυρα της δισχιλιετούς ελληνικής παρουσίας στην περιοχή.

Το μαρτύριο που έζησαν οι Έλληνες του Πόντου και τη μαζική Γενοκτονία τους, τιμούμε και θυμόμαστε σήμερα.

Από το Γραφείο Τύπου της ΧΔ.

“Εγκλεισμένοι, σαν μικρά παιδιά, ξαφνιασμένοι και τρομοκρατημένοι σε συνεχή βάση από τα ΜΜΕ, οι πληθυσμοί έχουν γίνει θεατές, παθητικοί και συντετριμμένοι…Οι Αρχές έχουν όλες τις εξουσίες: Του γιατρού και του εργοδότη, όπως και του εισαγγελέα εφαρμογής των ποινών, που αποφασίζει για τη διάρκεια και τον βαθμό σκληρότητας του εγκλεισμού μας…Ο ίλιγγος μεγαλώνει από το γεγονός ότι αυτή η ισχύς δεν ξέρει προς τα πού πηγαίνει. Oi αποφάσεις τους είναι εκφοβιστικές, ακόμα και όταν αντιφάσκουν. Οι μάσκες;  Είναι βέβαιο ότι σε τίποτα δεν χρησίμευαν, όσο δεν υπήρχαν. Ξανάγιναν χρήσιμες, – δηλαδή ικανές να σώσουν τη ζωή- από τότε που είναι διαθέσιμες(…) Θα μάθουμε επίσης, κάποτε, για ποιο λόγο οι μαθητές έχουν πάψει να είναι μεταδοτικοί για τους εκπαιδευτικούς οι οποίοι πλησιάζουν τη σύνταξη, ενώ ταυτόχρονα εξακολουθεί να τούς συνιστάται να διατηρούν τις αποστάσεις τους με τα εγγόνια τους.” 

“Μια μέρα θα ξαναγίνουμε ενήλικες”, καταλήγει. “Ικανοί να καταλαβαίνουμε και να επιβάλλουμε άλλες επιλογές, περιλαμβανομένων των οικονομικών και κοινωνικών. Για την ώρα, δεχόμαστε χτυπήματα χωρίς να μπορούμε να ανταποδώσουμε, μιλάμε στο κενό και το γνωρίζουμε. Εξ ου και αυτό το νοσηρό κλίμα, αυτή η ανεκδήλωτη οργή. Ένα βαρέλι πυρίτιδα, στη μέση ενός δωματίου, που περιμένει το σπίρτο του. Την παιδική ακολουθεί η άχαρη ηλικία…  “

 

Αυτές τις μέρες, με τη συγκρότηση της Πρωτοβουλίας των Καλλιτεχνών και Εργαζομένων στον Πολιτισμό για ικανοποίηση αιτημάτων τους, θυμήθηκα μια ιστορία που διηγείται ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος στο βιβλίο του “Τα πρόσωπα και τα κείμενα – Ε’ Ο λυρικός λόγος” σχετικά με την έκδοση του τελευταίου ποιητικού βιβλίου του Κ. Καρυωτάκη “Ελεγεία και Σάτιρες” (1928), με τον οποίο ήταν φίλοι.

Αυθεντικοί καλλιτέχνες

Ο Καρυωτάκης (1896-1928), που, όπως θα πούμε και παρακάτω, ήδη τον περιφρονούσαν διάφοροι λογοτεχνικοί “παράγοντες τρανοί της καταστάσεως” της εποχής του και ο προϊστάμενός του στη δημόσια διοίκηση δίωκε αμείλικτα για τη συνδικαλιστική του δράση (δυσμενής μετάθεση στην Πρέβεζα κ.λπ.), είχε δυσκολία να βρει εκδότη για το τρίτο και κορυφαίο του βιβλίο, για το οποίο ο ομότεχνός του και κριτικός Τέλλος Άγρας (1899-1944) έχει γράψει ότι “έγινε μαιτρ” και “μας εξεπέρασεν όλους, αμέσως και εξακολουθητικά”. Ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος είχε μεσολαβήσει τότε σε κάποιο γνωστό του εκδότη, ο οποίος όμως “ξύνισε” με το χειρόγραφο και προέβη σε απρέπειες, διότι είπε πως ήθελε τα ποιήματα οπωσδήποτε να έχουν και λίγο φύση και βουκολικές αναπαραστάσεις, και ότι “αυτός ο δικός σου μου φαίνεται λίγο παλαβός” (μ’ αυτά που γράφει).
Αργότερα, ο Οδυσσέας Ελύτης έλεγε ότι τα αδέρφια του μέχρι να πάρει το Νόμπελ τον “είχαν στην καρπαζιά” (ποιητής δεν είναι επάγγελμα βλέπετε), ενώ στις μέρες μας, όπως μας ενημερώνουν διάφοροι δημοσιογράφοι, το να κυκλοφορήσεις ποιητική συλλογή -είτε ως δημιουργός είτε ως εκδότης- μάλλον θεωρείται ένδειξη βλακείας -από εμπορικής απόψεως μιλώντας πάντα.
Γενικότερα, και συμφωνώντας απόλυτα με τα αιτήματα της Πρωτοβουλίας με το χαρακτηριστικό σύνθημα (και hashtag) SupportArtWorkers και την επιτακτικότητα της θέσπισής τους από το Κράτος, χρειάζεται μια γενικότερη αλλαγή νοοτροπίας στην κατεύθυνση της “ατομικής και κοινωνικής ευθύνης” και εκτίμησης όσων στο χώρο αυτό έχουν βαθύτερη αξία.

Οργανικοί-συστημικοί καλλιτέχνες

Το παραπάνω μπορεί να μας βοηθήσει να το κατανοήσουμε και μια ακόμα διήγηση από τα καλλιτεχνικά πράγματά μας του 20ου αιώνα. Το παράδειγμα ανέφερε ως χαρακτηριστικό ο μεγάλος ποιητής μας Μίλτος Σαχτούρης στις συνεντεύξεις του.

Σε αντίθεση λοιπόν με τον αυτόχειρα της Πρέβεζας -μετά από όσα πέρασε- Κώστα Καρυωτάκη, που έστελνε τη δεύτερη ποιητική του συλλογή -τα “Νηπενθή” (1921)- σε μεγάλα λογοτεχνικά περιοδικά της εποχής του και δεν καταδέχονταν -όπως υποχρεούνταν- ούτε να δημοσιεύσουν μονόστηλο ότι… την έλαβαν, ο Σωτήρης Σκίπης ήταν ένας από τους καλλιτέχνες (ποιητές) της εποχής με τη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα. Ποιητής κυρίως, αλλά και ακαδημαϊκός και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, με διεθνείς διασυνδέσεις με μεγάλα ονόματα, εφόσον βιβλίο του προλογίστηκε από τον Ανατόλ Φρανς, και εξαιρετικά προβεβλημένος, αφού μίλησε στην κηδεία του Παλαμά μετά τον Άγγελο Σικελιανό επί Κατοχής .

Δεν μπορούμε να αποτιμήσουμε την προσφορά του σε άλλους τομείς στον πολιτισμό, αλλά πάντως τα (ελάχιστα) σήμερα ανθολογούμενα ποιήματά του έχουν το χαρακτηριστικό ότι είναι “ευανάγνωστα” σε υπερβολικό βαθμό αλλά κυρίως στερούνται το λυρισμό αυτόν που ανέδειξε τελικά στη διαχρονία -νόμος, αν πιστέψουμε το Ζήσιμο Λορεντζάτο- τον Καρυωτάκη, ο οποίος στην εποχή του είχε γράφει για τον ήσσονα αλλά ιδιαίτερα δοξασμένο ποιητή Μιλτιάδη Μαλακάση το σαρκαστικότατο ποίημα “Μικρή Ασυμφωνία εις Α Μείζων”.

Τα παραδείγματα είναι απλώς ενδεικτικά και θα μπορούσαν να είναι άλλα. Λέγοντας όμως πως υποστηρίζουμε τα αιτήματα των καλλιτεχνών και εργαζόμενων στον πολιτισμό, δεν εννοούμε όσους κατέστησαν την τέχνη τους υστερόβουλα κολακεία των ισχυρών της ημέρας, των “αρχόντων του αιώνος τούτου των καταργουμένων”. Η κατ’ ελάχιστον αξιοπρεπής μεταχείριση των εργαζόμενων στις καλές τέχνες -μια εξαιρετικά σημαντική λειτουργία που αγνοεί η ξιπάζουσα για την προοδευμένη τεχνοεπιστήμη κοινωνία μας- είναι άλλωστε ένα σημαντικό στήριγμα της αποφασιστικότητας των αυθεντικών και έντιμων καλλιτεχνών, ώστε να μην μπαίνουν ποτέ στον πειρασμό να γίνονται “σαλτιμπάγκοι” του οποιουδήποτε “Μαικήνα”-αυτοκράτορα της εποχής μας. Είθε λοιπόν τα αιτήματα των ανθρώπων αυτών να δικαιωθούν στο ακέραιο…

Γ.-Ν. Π.

 

Τὰ 67 χρόνια ἀδιάλειπτης σχεδὸν κυκλοφορίας κλείνει σήμερα ἡ ἐφημερίδα μας “Χριστιανική”. Στὶς 17 Μαΐου 1953 κυκλοφόρησε τὸ 1ο φύλλο ἀπὸ τὸν ἀείμνηστο ἱδρυτή της Νίκο Ψαρουδάκη, χριστιανὸ ἀγωνιστὴ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης. Ἠ ἐφημερίδα κυκλοφόρησε μὲ τὸν τίτλο “Χριστιανικὴ Δημοκρατία”, ὁμώνυμο τοῦ πολιτικοῦ Κινήματος ποὺ ἱδρύθηκε ἐπίσημα τὸν ἴδιο χρόνο καὶ τοῦ ὁποίου ἔκτοτε ἀποτελεῖ ὄργανο καὶ μέσο ἔκφρασης. 

Ἡ ἐφημερίδα ἀνέστειλε τὴν κυκλοφορία της λόγω τῆς ἐπιβολῆς προληπτικῆς λογοκρισίας ἀπὸ τὴ δικτατορία τῶν Συνταγματαρχῶν τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1967 καὶ ὅλο τὸ 1968 καὶ τὸ 1969. Ξανακυκλοφόρησε μὲ τὸν σημερινὸ τίτλο “Χριστιανικὴ” ἀπὸ τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1970 μετὰ τὴν ἄρση τῆς προληπτικῆς λογοκρισίας, μέχρι καὶ τὸν Δεκέμβριο τοῦ 1973, ὁπότε τὴν ἔκλεισε ἡ δικτατορία τοῦ Ἰωαννίδη λόγω τῆς μαχητικῆς ἀντιδικτατορικῆς αρθρογραφίας της. Ἔστειλε δὲ τὸν ἱδρυτὴ καὶ διευθυντή της Νίκο Ψαρουδάκη ἐξόριστο στὴ Γυάρο.

Ἀπὸ τὸν Ἰούλιο τοῦ 1974, μετὰ τὴν πτώση τοῦ καθεστώτος, κυκλοφορεῖ μέχρι σήμερα χωρὶς διακοπή, ἐπιδιώκοντας νὰ παραμένει ἀσυμβίβαστος ὑπερασπιστὴς τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὅλων τῶν λαῶν τοῦ κόσμου, ἐνάντια σὲ κάθε μορφῆς τυραννικὴ  λογική καὶ “τυραννικὸν δόγμα”. Ἀπὸ τὴ στιγμὴ τῆς ἐκδήλωσης τῆς ἀντιδημοκρατικῆς ἐκτροπῆς, ὅταν ἡ ἐξουσία ἐπιχειρεῖ νὰ τὴν ἐπιβάλει καὶ νὰ τὴν ἐμπεδώσει μὲ τοὺς προπαγανδιστικούς της μηχανισμούς καὶ ὄχι ὄψιμα, ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς. Πάντα στὴ βάση τοῦ κοινωνικοῦ μηνύματος τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῆς ἀγωνιστικῆς Ὀρθόδοξης παράδοσής μας.

Παραθέτουμε ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ πρῶτο πρωτοσέλιδο τοῦ Νίκου Ψαρουδάκη.

Ἡ φωνή μας

Ἡ ἐφημερίδα αὐτὴ κάνει τὴν ἐμφάνισή της σὲ μιὰ ἐποχὴ συγχύσεως καὶ δυστυχίας. Πνευματικὰ καὶ κοινωνικά, ὁ σημερινὸς ἄνθρωπος ὑποφέρει. Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ἡ ἀμάθεια, ἡ ἡμιμάθεια καὶ ἡ μονόπλευρη ἀγωγὴ ἐδημιούργησαν τὸν ἄνθρωπο τῶν προλήψεων, τῶν δεισιδαιμονιῶν καὶ τῆς κοινωνικῆς παρακμῆς.
Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, ἡ σημερινὴ κοινωνικὴ ζωή, σὰν νομικό, διοικητικὸ καὶ οἰκονομικὸ σύστημα, παρουσιάζει σημεῖα κρίσεως, ὅπου ὁλοκάθαρα διαφαίνονται τὰ συμπτώματα τοῦ θανάτου.
Ἡ κοινωνικὴ ἀδικία, μόνιμο χαρακτηριστικὸ τῆς παρηκμασμένης σημερινῆς κοινωνικῆς ζωῆς, δημιουργεῖ τὴν ἀθλιότητα τῶν λαϊκῶν τάξεων καὶ προσβάλλει τὸν πολιτισμὸ καὶ τὴν θρησκεία μας.

17 Μαΐου 1953. «Ἡ φωνή μας». Τὸ πρωτοσέλιδο τοῦ πρώτου φύλλου.

Στις 16 Μαΐου 1988 εκοιμήθη ο μακαριστός π. Γεώργιος Πυρουνάκης.

Γεννήθηκε στον Αδάμαντα της Μήλου το 1910, από γονείς Σφακιανούς. Μετακόμισαν στον Πειραιά, όπου τελείωσε το Δημοτικό σχολείο, με συμμαθητές προσωπικότητες όπως ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Νίκος Καββαδίας.

Το 1928 εισάγεται στη Θεολογική Σχολή. Από τα φοιτητικά του χρόνια άρχισε να κηρύττει.

Το 1932 δημιουργεί τη “Φιλική Εταιρία Νέων”, η οποία ανέπτυξε ιδιαίτερα αξιόλογο κοινωνικό έργο υπέρ των εργαζόμενων νέων.  Ίδρυσε τέσσερα νυχτερινά σχολεία για τους εργαζόμενους νέους άνδρες και γυναίκες, δύο επαγγελματικές σχολές και «Λαϊκό Πανεπιστήμιο», το πρώτο νυχτερινό Γυμνάσιο στον Πειραιά, το οποίο στεγάστηκε μετά από πολλές δυσκολίες στη Ράλλειο Σχολή. Την ίδια εποχή ο Πυρουνάκης ίδρυσε τις πρώτες κατασκηνώσεις εργαζομένων παιδιών στο Πέραμα. Για να αναδείξει το ρόλο και τη σημασία της εργατικής τάξης και να ανυψώσει ψυχικά τους ανθρώπους που την αποτελούν ξεκινά την Γιορτή του Εργάτη Χριστού. Το 1938, στη γιορτή του Εργάτη Χριστού στον Πειραιά, θα παρευρεθούν πάνω από πέντε χιλιάδες εργαζόμενα παιδιά. Έργα του είναι υ είναι οι νυχτερινές Δημοτικές Σχολές στη Δραπετσώνα, στην Αγία Σοφία, τον Άγιο Νικόλαο και τα Ταμπούρια, ο Σύνδεσμος Νέων Πειραιώς, οι Φιλικές Εστίες, τα Σπίτια Στοργής, τα Φιλικά Αναρρωτήρια, η ίδρυση γραφείου για τη μελέτη και την καταγραφή των προβλημάτων των εργαζόμενων νέων, το Οικοτροφείο Σιβιτανιδείου.

Το 1939 η μεταξική δικτατορία διέλυσε την οργάνωσή του, γιατί αρνήθηκε να ενταχθεί στην Ε.Ο.Ν.. Όμως, λίγο αργότερα, η Ακαδημία Αθηνών τον βράβευσε για την προσφορά του στους νέους.

Στην Κατοχή οργάνωσε συσσίτια για τα παιδιά και τους απόρους και κατασκηνώσεις, εξασφαλίζοντας την επιβίωση 10.000  ανθρώπων. με τη “Φιλική Εταιρεία Νέων”. Μετά την Κατοχή παύθηκε από Πρόεδρός της.

Το 1949 χειροτονείται ιερέας και διακονεί στην Ελευσίνα.  της Φιλικής Εταιρείας Νέων. Αυτός αποφάσισε τότε να στραφεί στην εκκλησία και γίνεται ιερέας σε ηλικία 39 ετών και το 1949 ξεκινά τη διακονία του στην Ελευσίνα, με έντονη δραστηριότητα στο χώρο της νεολαίας και του πολιτισμού,συνεργαζόμενος με καλλιτέχνες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης. Ήδη προδικτατορικά συναντούσε εμπόδια στο έργο του.

Στα χρόνια της δικτατορίας των Συνταγματαρχών πήρε θέση επανειλημμένα υπέρ των πολιτικών κρατουμένων και των αγωνιστών κατά του καθεστώτος, με αποτέλεσμα να υποστεί απειλές και διώξεις, ακόμα και να κρατηθεί από την αστυνομία χωρίς λόγο, μόνο για να τον εμποδίσουν να κηρύξει στη Θεία Λειτουργία. Του συμπαραστάθηκε τότε η “Χριστιανική”.   Ο π. Γεώργιος Πυρουνάκης ανήκει στις προσωπικότητες που διέσωσαν την τιμή του κόσμου της Εκκλησίας, που εκείνα τα χρόνια, εκτός εξαιρέσεων, είτε συμπαρατασσόταν και έδινε ιδεολογική νομιμοποίηση στο καθεστώς, είτε δεν αντιδρούσε.

Επανήλθε στην Ελευσίνα το 1974 και τότε ξεκίνησε αγώνα για την κάθαρση μέσα στην Εκκλησία, με αποτέλεσμα να υποστεί δικαστικές διώξεις από θιγομένους, για να αθωωθεί το 1980.

Τον Αύγουστο 1987 η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας τού επέβαλε (όπως και σε άλλους έξι λαϊκούς) τον λεγόμενο “μικρό αφορισμό”, δηλαδή απαγόρευση συμμετοχής στη θεία Ευχαριστία επί δύο έτη για τη συμμετοχή του στον Ο.Δ.Ε.Π., αντιδρώντας στη νομοθεσία Τρίτση για την εκκλησιαστική περιουσία. Ο “αφορισμός” ανακλήθηκε εξήμισι μήνες μετά, ύστερα από τις αντιδράσεις. Τελευταία φορά λειτούργησε την Κυριακή των Βαΐων του 1988. Μέχρι την τελευταία του πνοή ήταν δραστήριος, με εκδόσεις περιοδικών, και τη συμμετοχή σε κοινωνικούς αγώνες και κινητοποιήσεις για τα πυρηνικά και τη μόλυνση του περιβάλλοντος.

Το, επίκαιρο ιδίως σήμερα, σύνθημά του ήταν: “Ξύπνα παππά, ξύπνα λαέ!”

Τιμώντας τη μνήμη του, παραθέτουμε μεταδικτατορικό κείμενό του ( «Μικρά Αγωνιστικά Φύλλα» σ. 9):

“ΝΤΡΕΠΟΜΑΙ,

και ζητώ συγγνώμη από τα θύματα της εφτάχρονης τυραννίας του Τόπου μας, ως παπάς, για όσα δεν πράξαμε οι Ιερωμένοι, να τα σώσουμε από τα άγρια νύχια τους. και για την παράλειψη ακόμη να συμπαρασταθούμε στους πόνους και τους φόβους, που τους προκαλούσαν οι αδίστακτοι διώκτες τους. Έ π ρ ε π ε  κ α ι  μ π ο ρ ο ύ σ α μ ε !  Ούτε καν οι διαμαρτυρίες μας δεν διατυπώθηκαν επίσημα και διεθνώς, όπως κάνουν άλλες Εκκλησίες μη Ορθόδοξες σε παρόμοιες κακές περιστάσεις. Μα ούτε και τώρα που αποδείχνονται δικαστικώς τα άθλια και φρικιαστικά δεν εκφράζουμε τον αποτροπιασμό μας… Και παραπονιόμαστε γιατί οι πιστοί – τα παιδιά μας, μας περιφρονούν και λένε τόσα σε βάρος μας άσχημα σχόλια!

     Οι απουσίες συνεχίζονται: Δεν περιζώσαμε τότε το Πολυτεχνείο για να εμποδίσουν τα ράσα μας τα τανκς … Εκείνες οι εκκλήσεις δεν μας καίνε; Γι’ αυτή την αμαρτία μας γιατί δεν κλαίμε; Και γιατί με τρίχινους σάκκους (όχι με χρυσούς) δεν πέφτουμε στα γόνατα στον ίδιο χώρο να ζητήσουμε το έλεος του Θεού και τη συγγνώμη του Λαού; Γιατί;

     Δεν είμαστε από το Λαό; Αυτή δεν είναι η αποστολή μας; Από πού βρήκαμε την υπόδειξη μόνο βασιλικά ή τυραννικά καθεστώτα να στηρίζουμε, να ευλογούμε, να ανεχόμαστε αδιαμαρτύρητα και να ορκίζουμε τους «άρχοντές» τους;

     Ν τ ρ έ π ο μ α ι . . .

ϯ π. Γ.Π.”