Ο ΜΑΞΙΜΟΣ ΓΡΑΙΚΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΡΩΜΑΝΙΑ-

τοῦ Ἀθανασίου Κουρταλίδη*

Ὁ Μάξιμος, ὅπως γράψαμε, ἐκτός ἀπό τό ἰδιαίτερο ἐκκλησιαστικό του ἔργο μέ ἑρμηνεῖες, διορθώσεις καί μετραφράσεις, ἀσκοῦσε καί διαφωτιστικό καί κοινωνικοπολιτικό ἔργο ὑπέρ τῶν ἀδικουμένων, ἐλέγχοντας τήν πνευματική καί πολιτική ἡγεσία. Τοῦτο ἔπραξε γιά τήν κοινωνία τῆς Ρωσίας, τό ἴδιο σέ μερικές κρίσιμες καταστάσεις ἐπεχείρησε, μέ ἱστορικά δεδομένα, νά δείξει γιά τήν Αὐτοκρατορία τῆς Κωνσταντινουπόλεως καί γιά τόν Ἑλληνισμό.

Σέ προηγούμενο ἄρθρο (βλ. φ. 1058/11-6-20) ἀναφερθήκαμε στόν καημό τοῦ ἁγίου Μαξίμου γιά τή δουλεία τῶν Ἑλλήνων, στίς προτάσεις του γιά τήν ἀπελευθέρωσή τους καί στόν βαρύτατο ἔλεγχό του πρός τούς ἀνάξιους ἐκκλησιαστικούς ποιμένες. Στό παρόν ἄρθρο θά δοῦμε, πῶς κρίνει τούς πολιτικούς ἡγέτες καί βασιλεῖς καθώς ἀποκαλύπτει τό θρησκευτικό καί ἠθικό ἔλλειμμα τῶν Μουσουλμάνων Ἀγαρηνῶν. Στόν κατά τῶν Ἀγαρηνῶν λόγο του ἀναφέρεται καί στούς βυζαντινούς ἡγέτες καί τό παρελθόν ἔνδοξο βασίλειό τους 1:
«Τό βασίλειο τῶν ὀρθοδόξων βασιλέων διασπάστηκε σέ πολλά τμήματα – κατά παραχώρηση τῶν ἀσύλληπτων βουλῶν τοῦ Θεοῦ – καί ἐδῶ καί πολλά χρόνια καταστράφηκε ἀπό τούς Ἀγαρηνούς, χωρίς νά δεχθεῖ ἀπό κανένα καμία βοήθεια».
Καί στή Δύση «πολλά βασίλεια ζοῦν σέ διαρκῆ ἔχθρα μεταξύ τους…». Καί ἔτσι, ἐκπληρώθηκε ὁ λόγος τοῦ Ἀποστόλου πού λέγει: «Εἰ δέ ἀλλήλους δάκνετε καί κατεσθίετε, βλέπετε μή ὑπ’ ἀλλήλων ἀναλωθῆτε» (Γαλ. 5,15). Ὅταν πολλοί βρίσκονται σέ διαφωνία καί ὁ ἕνας πολεμᾶ τόν ἄλλο ἐξ αἰτίας τῆς ὑπερηφάνειας, τῆς φυλαρχίας καί τῆς φιλαργυρίας, αὐτή ἡ διάθεση ἐγκαθιστᾶ μέσα τους τόν ἴδιον τόν θεομάχο καί ἀνθρωποκτόνο διάβολο, ὥστε… δέν παύουν νά μάχονται λυσσαλέα σάν ἄγρια θηρία, ὥσπου νά ἐξολοθρευθοῦν παντελῶς ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλον».2
Ὁ Μάξιμος καί σέ ἐπιστολή του προς τόν τσάρο Ἱωάννη τόν Δ΄, τόν τρομερό (1533-1584), ἀφοῦ τον συμβουλεύει νά προτιμάει τήν ἀλήθεια καί τή δικαιοσύνη, τήν πραότητα καί τίς εὐεργεσίες πρός τό Λαό καί νά μελετᾶ συχνά τήν ἐπιστολή τοῦ ἁγίου Φωτίου πρός τόν Βούλγαρο βασιλέα Μιχαήλ, τοῦ ὑπενθυμίζει τό ἀρνητικό παράδειγμα τῶν αὐτοκρατόρων τῆς Κωνσταντινουπόλεως:
«Εὐσεβέστατε ἄρχοντα καί αὐτοκράτορα. Πρέπει νά ἐκφράσω μπροστά στό βασίλειό σου ὅλη τήν ἀλήθεια καί νά σοῦ πῶ ὅτι ὁ Κύριος καί Δημιουργός τῶν ὅλων παρέδωσε στόν ὄλεθρο τούς βασιλεῖς τῶν Ἑλλήνων κατά τούς τελευταίους αἰῶνες. Ἔτσι αὐτοί κατέστρεψαν τό Κράτος τους ὄχι ἀπό κάποια ἄλλη αἰτία, ἀλλά ἀπό τήν ὑπερηφάνεια καί τήν ὑπεροψία τους, καί συγκεκριμένα λόγω τῆς ἰουδαϊκῆς φιλαργυρίας καί ἀπληστίας τους.
Κυριευμένοι ἀπό αὐτές λεηλατοῦσαν ἄδικα τίς περιουσίες τῶν ὑπηκόων τους… καί ἄφηναν ἀτιμώρητες τίς ἀδικίες εἰς βάρος τῶν χηρῶν, τῶν ὀρφανῶν καί τῶν φτωχῶν. Γιά ὅλα αὐτά ἔπεσε σέ μᾶς τούς ἀκόλαστους ἡ ὀργή τοῦ δικαίου Κριτῆ, ὥστε τώρα γυρίζουμε ἐδῶ καί ἐκεῖ πεινασμένοι, διψασμένοι καί γυμνοί, ἀντιμετωπίζοντας τήν ἀποδοκιμασία καί τόν διωγμό…».3
Μ’αὐτούς τούς λόγους παρακινεῖ ὁ Μάξιμος τόν Τσάρο νά βασιλεύει μέ δικαιοσύνη καί ὄχι ὅπως οἱ Ἕλληνες βασιλεῖς καί συγχρόνως τόν ἀποτρέπει ἀπό πολιτικές πού μποροῦν νά θέσουν σέ κίνδυνο τό βασίλειό του. Ὅμως βρίσκει τήν εὐκαιρία νά ὑπενθυμίσει ὅτι οἱ δοῦλοι Ἕλληνες ὑφίστανται «ἀποδοκιμασίες καί διωγμούς» ἀπό ἀλλοθρήσκους καί ἕναν βιαιότατο κατακτητή.
Ὅμως ὁ Μάξιμος θέλει νά δώσει παρηγοριά, στήριγμα καί ἐλπίδα στό δοῦλο Γένος: Συνιστᾶ νά μήν «τρομάζουμε ἀπό τίς ἐπιτυχίες» τῶν κατακτητῶν. Σέ καμία περίπτωση καί «κατ’οὐδένα τρόπο δέν θά τό δεχθοῦμε αὐτό», γιατί ὁ Θεός δέν θά μᾶς ἐγκαταλείψει γιά πάντα. Καί οἱ «προγενέστεροί μας Χριστιανοί… καταπιεζόμενοι δέν ἔχαναν τήν ὑπομονή τους». Ἀντίθετα «ἐνίσχυσαν τόν ἑαυτό τους μέ τήν πίστη». Καί μέ θέρμη ἀπευθύνεται στούς συμπατριῶτες του: «Γι’αὐτό καί ἐμεῖς ἀδελφοί, ὡς ἀπόγονοι… καί κληρονόμοι τῆς πίστεώς τους στόν Χριστό… ἄς μήν ἀπελπιζώμαστε…».4
Τήν ἐλπίδα αὐτή ἐκφράζει σέ ἄλλον λόγο κατά τῶν Ἀγαρηνῶν μιλώντας σέ δεύτερο πρόσωπο:
«Ποτέ ὅμως δέν θά νικήσεις τελικά… ἐσύ πού εἶσαι ἀσεβής καί ἄθεος. Τελικά ὅμως κάποτε θά συντριβεῖς καί τό ὄνομά σου θά χαθεῖ μέ θόρυβο, ὅπως καταστράφηκαν οἱ διῶκτες πού ἔζησαν πρίν ἀπό σένα, οἱ Ἰουδαῖοι, οἱ Ρωμαῖοι καί οἱ Ἔλληνες».5
Ἔπειτα ὁ Μάξιμος ὑπενθυμίζει τον ἀδιάψευστο λόγο τοῦ Χριστοῦ γιά τήν Ἐκκλησία «καί πύλαι Ἅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς» (Ματθ. 16,18).
Ἄλλοτε πάλι μέ καημό γιά τό Γένος καταφεύγει στό τοῦ Ψαλμωδοῦ: «Ἀνάστηθι (Κύριε) καί μή ἀπώσῃ εἰς τέλος… Ἀνάστα Κύριε, βοήθησον ἡμῖν καί λύτρωσαι ὑμᾶς». (Ψαλμ. 43,23-7)
Παραπομπές
1. Ἁγίου Μαξίμου Γραικοῦ Λόγοι, τ. Β΄, 2012, Λόγ. Ζ΄ (μετ. Τσυμπένκο), Ἱ.Μ.Μ. Βατοπαιδίου, Ἅγιον Ὄρος, σσ. 115-16
2.Ὅ.π. τ. Β΄, Λόγ. Ζ΄, σσ. 117-123
3.Ὅ.π. τ. Α΄, 2011, Λογ. ΚΗ΄, σσ. 448-9
4.Ὅ.π. τ. Β΄, 2012, Λόγ. Ζ΄, σσ. 117-123
5.Ὅ.π. τ. Β΄, 2012, Λόγ. ΣΤ΄, σσ. 107-108

*”Χριστιανική” 9.7.2020