Ὅπως ἐπισημαίνεται σὲ ἀπὸ 25.8.2025 ἐπιστολὴ ποὺ ἔστειλε καὶ σ’ ἐμᾶς ὁ δικηγόρος Κώστας Παπαδάκης, ποὺ ἔχει διατελέσει μέλος τοῦ Δ.Σ. τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν μέσω τῆς «Ἐναλλακτικῆς Παρέμβασης Δικηγόρων», «Μὲ τὸ ν. 5221/2025 (ΦΕΚ Α ́ 133/28.7.2025) ψηφίστηκε μιὰ ἀκόμα σαρωτικὴ τροποποίηση στὶς διατάξεις τοῦ Κώδικα Πολιτικῆς Δικονομίας, οἱ περισσότερες διατάξεις τοῦ ὁποίου θὰ τεθοῦν σὲ ἰσχὺ ἀπὸ τὴν 1.1.2026. Πρόκειται γιὰ τὴν τριακοστὴ (30) συνολικὰ τροποποίηση τοῦ Κ.Πολ.Δ. μετὰ τὴ θέση σὲ ἰσχὺ τοῦ δικονομικοῦ συστήματος τῆς «νέας τακτικῆς διαδικασίας» μὲ τὸ νόμο 4335/2015, αὐτὸν ποὺ καθ’ ὁμολογίαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης τῆς κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ Νίκου Παρασκευόπουλου ψηφίστηκε χωρὶς ὁ ἴδιος νὰ συμφωνεῖ ἐπειδὴ αὐτὸ ζητοῦσαν οἱ δανειστὲς τῆς τρόικα. Ἐνῶ ἡ τρέχουσα τροποποίηση εἶναι ἡ εἰκοστὴ (20) ἀπὸ τὸ 2019 ποὺ εἶναι κυβέρνηση ἡ Νέα Δημοκρατία μέχρι καὶ σήμερα».
• Εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ νομοθετικὸ πλαίσιο ποὺ ἐπιβλήθηκε τὸ 2016, πέρα ἀπὸ ἐκβιαστικό, πάσχει ἀπὸ κάθε ἄποψη, πολιτικὰ καὶ νομοτεχνικά. Μὲ ἀποτέλεσμα, νὰ ταλαιπωροῦνται ὁ νομικὸς κόσμος καὶ οἱ διάδικοι πολίτες ἀπὸ τὴν «κοπτορραπτική» καὶ τὰ «μπαλώματα» ποὺ συνεχῶς ἀπαιτοῦνται.
• Βασικοὶ ἄξονες τῆς νομοθεσίας αὐτῆς εἶναι οἱ δικονομικὲς «ταχυδακτυλουργίες» γιὰ δῆθεν ἐπιτάχυνση ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἀποφυγὴ τῆς δημιουργίας τῆς κατάλληλης πρὸς τοῦτο ὑποδομῆς, μὲ δεδομένη τὴν ἀπαξίωση τοῦ κοινωνικοῦ Κράτους ποὺ ἐπιβάλλει ἡ πολιτικὴ λιτότητας. Ὅπως καὶ ἡ δικονομικὴ διευκόλυνση τῶν τοκιστῶν νὰ αὐθαιρετοῦν καὶ νὰ ἁρπάζουν περιουσίες.
• Ἡ προφανὴς νομοτεχνικὴ ἀστοχία αὐτοῦ τοῦ πλαισίου, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιβλήθηκε ἐκβιαστικά, συνηγορεῖ στὴ θέση ὅτι ἡ Δικονομία αὐτὴ δὲν μπορεῖ νὰ συνεχίσει νὰ εἶναι νόμος τοῦ Κράτους.
• Ὡς ἐκ τούτου, ἀντὶ ἐφαρμογῆς πλήθους νέων τροποποιήσεων, οἱ ὁποῖες τὸ καθιστοῦν ἀκόμη πιὸ προβληματικό, πρέπει ἡ Πολιτικὴ Δικονομία νὰ ἐπανέλθει στὸ πρὸ τῆς 1.1.2016 καθεστώς, μὲ ἄμεση κατάργηση τοῦ ἐκβιαστικοῦ καὶ ἄκρως κακότεχνου νομοτεχνικὰ πλαισίου.
• Νὰ ἐπακολουθήσει διαβούλευση τοῦ συνόλου τοῦ πολιτικοῦ καὶ νομικοῦ κόσμου τῆς χώρας, προκειμένου νὰ βρεθεῖ ἕνα κοινὰ ἀποδεκτὸ πλαίσιο ποὺ δὲν θὰ δημιουργεῖ προβλήματα καὶ θὰ διαρκέσει. Πέρα ἀπὸ τὶς πολιτικὲς διαφορές, ὑπάρχει ἔδαφος γιὰ μιὰ μόνιμη καὶ διαρκῆ ἐπίλυση, τουλάχιστον τῶν διαδικαστικῶν ζητημάτων.

Χριστιανική 28 Αυγούστου 2025. Στήλη “Τᾶ τοῦ Καίσαρος”

Το βιβλίο της Μαρίας Λάριου-Δρεττάκη “Η γυναίκα στην Καινή Διαθήκη” των εκδόσεων “Επτάλοφος” (2005) αναδεικνύει την ουσιαστική συμβολή του Χριστιανισμού στη χειραφέτηση της γυναίκας από τις εις βάρος της προκαταλήψεις και διακρίσεις. Περιλαμβάνει διεισδυτική ανάλυση και ερμηνεία των σχετικών χρίων της Καινής Διαθήκης.

Όπως επισημαίνεται στην παρουσίαση στο οπισθόφυλλο,  “ο κόσμος, πριν από τον ερχομό του Ιησού, έκανε λάθος να διαχωρίζει και να υποτιμά ομάδες ανθρώπων, όπως τους αλλόθρησκους, τους δούλους και τις γυναίκες. Αυτές τις διακρίσεις τις καταργεί ο λόγος του Ευαγγελίου «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ, . . .» (Γαλ. 3, 28). Όταν η γνώση του κηρύγματος της αγάπης αυξάνει και η συνείδηση ισχυροποιείται, συμπεριφορές, που διατηρούν αυτούς τους διαχωρισμούς, εξασθενούν και εκλείπουν”.

Το βιβλίο διατίθεται και από τα γραφεία μας, μετά από ευγενική άδεια της συγγραφέως.

Επιστρέφοντας από τις –έστω και σύντομες- θερινές διακοπές μας, είχαμε την ευκαιρία να ασχοληθούμε λίγο και με την… «αυτοπραγμάτωσή» μας: ακριβέστερα, την ανάγνωση! Σε επίπεδο κοινωνικο-οικονομικών βιβλίων, ένα από τα πολύ καλά αναγνώσματα που διεξήλθαμε ήταν η περίφημη «Άνοδος της ασημαντότητας» του μεγάλου φιλοσόφου (παρά τη σχετική του άγνοια –για την οποία ευθυνόμαστε πολύ και μεις ως Εκκλησία βέβαια- περί Ορθοδοξίας) Κορνήλιου Καστοριάδη. Άλλο ανάγνωσμα ήταν ένα βιβλίο επίσης δύσκολο μεν, αλλά εξαιρετικά πολύτιμο μέσα στις 335 σελίδες του: η «Φιλοσοφία της Οικονομίας» του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα Σέργιου Μπουλγκάκωφ!
Καταρχάς εδώ να διευκρινίσουμε ότι μιλάμε για την νέα μετάφραση-έκδοση που επιμελήθηκε, μετέφρασε, υπομνημάτισε (σχολίασε) και μας παρέδωσε, σε μια εμφανώς πολύ μεγάλη και συστηματική προσπάθεια, ο Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΦΩΤΟ) και ειδήμων σε ζητήματα ρωσικής γλώσσας και Γραμματείας.
Αξιοσημείωτη είναι καταρχάς η ίδια η μορφή του Σέργιου Μπουλγκάκωφ. Γεννημένος το 1871, πέρασε για ένα σημαντικό διάστημα της ζωής του από την ιδεαλιστική τάση του «νόμιμου μαρξισμού», μαζί με τον Νικολάι Μπερντιάγεφ. Ένα από τα χαρακτηριστικά του νόμιμου μαρξισμού ήταν η τάση για νόμιμη ως προς τις τσαρικές αρχές αρθρογραφία. Κανείς εδώ θυμάται τη διαφωνία του ίδιου του Μπερντιάγεφ το 1920 με εκπροσώπους του νέου σοβιετικού καθεστώτος, αφού –και παρά το ότι- είχε διοριστεί καθηγητής φιλοσοφίας στη Μόσχα!
Αλλά ας επιστρέψουμε στο βιβλίο: πρόκειται για τη διδακτορική διατριβή, που πλέον σε ηλικία ώριμης νεότητας, το 1912, κατέθεσε και έγινε δεκτή, 6 χρόνια πριν την εισδοχή του στον ορθόδοξο κλήρο. Το βιβλίο ξεκινάει με μια συζήτηση γύρω από τη φιλοσοφία της οικονομίας, αλλά και την ίδια τη φιλοσοφία, με αφετηρία προβληματισμούς και τάσεις που και τότε αλλά όχι λιγότερο και σήμερα είναι παρούσες! Ειδική μνεία γίνεται, τόσο στο πρώτο, όσο και στο ένατο (τελευταίο) κεφάλαιο στο πρόβλημα του φιλοσοφικού και οικονομικού υλισμού.
Στα ενδιάμεσα, συζητάει φιλοσοφικά και στοχαστικά τη θεωρία της οικονομίας και μάλιστα στη βάση της φιλοσοφίας της φύσης, την κατανάλωση και την παραγωγή ως τις δύο βασικές λειτουργίες των «οικονομούντων ατόμων», το υποκείμενο της οικονομίας (ο «υπερβατικός» άνθρωπος) στα πλαίσια της Σοφίας του Θεού (σοφιανικότητας) κ.π.ά.
Σε γενικές γραμμές, ο Μπουλγκάκωφ γράφει με τρόπο που θυμίζει αρκετά τον Νικολάι Μπερντιάγεφ, με μια διαφορά. Άλλοτε είναι, όπως εκείνος, περισσότερο στοχαστικός, άλλοτε περισσότερο ακριβολόγος, συστηματικός και αυστηρός στις διαπιστώσεις. Και οι δύο έχουν ένα εκπληκτικό εύρος πολυμάθειας, ειδικά γύρω από τη φιλοσοφία. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει πουθενά η μαθηματικοποίηση που έχουμε συνηθίσει στη διαπραγμάτευση των θεμάτων της οικονομίας σήμερα, ούτε κάποια μαθηματικοποιημένη, ας πούμε, λογική. Αντίθετα, ο συγγραφέας βρίσκεται σε διάλογο με μεγάλους ιδεαλιστές και Ρομαντικούς φιλοσόφους, όπως ο Φίχτε, ο Καντ, ο Σέλλινγκ, αλλά και ο Μαρξ.
Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει η διαπραγμάτευση που κάνει ο συγγραφέας αναφορικά με τη φύση της επιστήμης και της επιστημονικής γνώσης, όπου μας μαθαίνει να βλέπουμε τις επιστήμες, για να το πούμε κατανοητά, ως ένα σύστημα αλληλοσχετιζόμενων εννοιών, το οποίο έχει τη δική του «ζωή», η οποία τέμνεται αλλά πάντως είναι άλλο πράγμα από την πραγματικότητα ή από τις άλλες επιστήμες. Ο συγγραφέας φαίνεται πως καταφέρεται κατά του επιστημονισμού ή της επιστημονικοποίησης που προωθούσε και ο μαρξισμός (σε τάσεις του), ωστόσο σήμερα, που γινόμαστε μάρτυρες πχ προσπαθειών εισοδισμού της… νευροεπιστήμης στη μυστική εμπειρία και άλλα τέτοια κωμικοτραγικά, οι αναλύσεις αυτές είναι όχι μόνο επίκαιρες αλλά και αναγκαίες!
Ένα μεγάλο εύγε αξίζει στον μεταφραστή, για ένα «ζόρικο» μεν αλλά εξαιρετικά βαρύτιμο ανάγνωσμα!
Ο κυνισμός και η ανικανότητα: Οι Αμερικανοί, αφού πήραν ό,τι ήθελαν, την ενεργειακή αποκοπή της Ευρώπης από τη Ρωσία, την εμπορική και οικονομική δορυφοριοποίηση της Ε.Ε., τις σπάνιες γαίες της Ουκρανίας, ακόμα και τον ενεργειακό διάδρομο στην Κασπία, στον αυχένα του Ιράν (σε συνεργασία με τους Ρώσους!) και ποιος ξέρει πόσα άλλα στη νέα Γιάλτα-Αλάσκα, λένε σε Ουκρανία και Ε.Ε.: «τώρα, κόψτε το λαιμό σας!» Και οι «μοιραίοι και άβουλοι» Ευρωπαίοι που καμώνονται τους ηγέτες και φαντασιώνονται τον Ναπολέοντα ή τον Χίτλερ ή δεν ξέρω ποιον Μεγαλέξανδρο, σαν μαθητούδια, μαζί με τον καταστροφέα της χώρας του Ζελένσκι, ακούνε τον θείο Σαμ να ποδηγετεί την ολοκαίνουργια, την πιο νέα τάξη πραγμάτων, σε έναν κόσμο που έχει ήδη αλλάξει άρδην. Με τη Γαλλία στις πύλες του ΔΝΤ, τη Γερμανία στα πρόθυρα βιομηχανικού κραχ, την Αγγλία ξεδοντιασμένη, τι σκαρφίζονται οι μωροί που κάνουν τους ηγέτες; Επιστροφή στα όπλα! Η πολεμική βιομηχανία είναι μιας πρώτης τάξεως φυγή από την κρίση και την κατάρρευση Ε.Ε. και ευρώ. Για τους ανόητους. Τι άλλο μένει στο ξεπεσμένο πρώην αρχοντολόι, στις γεροντοκόρες της Ευρώπης, όπως τους λένε κάποιοι σχετλιαστικά; Να βάλουν για μία ακόμα φορά φωτιά στο σπίτι μας, στο κοινό ευρωπαϊκό μας σπίτι, συνδαυλίζοντας έναν Τρίτο Παγκόσμιο. Με τραγική τη διαφορά από το 1914 ή το 1939: Η Ευρώπη δεν είναι πλέον το κέντρο της οικονομικής και εμπορικής δραστηριότητας του κόσμου, αλλά μια γωνιά του μόνο, στριμωγμένη από τα μεγάλα θηρία, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα κ.λπ. Και γίνεται η μωρία τους προανάκρουσμα νέου χαλασμού. Της πλήρους ισοπέδωσης. Γιατί πώς νομίζουν ότι θα αποτρέψουν έναν πυρηνικό όλεθρο σε μια γενικευμένη ευρωπαϊκή σύρραξη σήμερα οι κουφιοκεφαλάκηδες; Μωραίνει Κύριος…
Φ

Στήλη Φιλαλήθειες-ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ 28 Αυγούστου 2025

  • ΜΝΗΜOΝΙΑ: ΒΑΝΑYΣOΣ ΠΕΡΙOΡΙΣΜOΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ

τοῦ Γιάννη Ζερβοῦ

Ἡ ἐπιβολὴ τῶν Μνημονίων συνδέεται μὲ τὸν βάναυσο περιορισμὸ τῆς κυριαρχίας τῆς πατρίδας μας, θεμέλιου τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας μας. Ἡ ὁποία ἀφαιρέθηκε ἀπὸ τοὺς προπάτορές μας τὸ 1453 καὶ ἀνακτήθηκε μὲ αἱματηροὺς ἀγῶνες καὶ θυσίες, ποὺ προκάλεσαν ἀνατροπὴ τῶν δυσμενῶν διεθνῶν συσχετισμῶν τοῦ 1821, ὅταν ἡ «Ἱερὰ Συμμαχία» κατέστελλε κάθε ἐπαναστατικὸ κίνημα.
Μὲ ὁρόσημο τὸ Πρωτόκολλο τοῦ Λονδίνου τῆς 3ης Φεβρουαρίου 1830, μὲ τὸ ὁποῖο γιὰ πρώτη φορὰ ἀναγνωρίζεται διεθνῶς ἡ Ἑλλάδα ὡς ἀνεξάρτητο κράτος. Σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρο 1: «Ἡ Ἑλλὰς θέλει σχηματίσει ἓν Κράτος ἀνεξάρτητον, καὶ θέλει χαίρει ὅλα τὰ δίκαια, πολιτικά, διοικητικὰ καὶ ἐμπορικά, τὰ προσπεφυκότα εἰς ἐντελῆ ἀνεξαρτησίαν». Ὅπως ἐπισήμανε ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης μιλώντας στὴν Πνύκα μετὰ τὴν ἀπελευθέρωση, ἂν ἦταν «ρεαλιστὲς» οἱ ἀγωνιστὲς τοῦ 1821, ἡ Ἑλλάδα δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερα ὡς ἀνεξάρτητο κράτος.
Δυστυχῶς, αὐτὴ ἡ κυριαρχία, ποὺ μὲ τόσους ἀγῶνες κατακτήθηκε καὶ διασφαλίστηκε στὴ συνέχεια, μπορεῖ νὰ ἐκχωρηθεῖ, ἔστω καὶ ἐν μέρει, μὲ βάση τὸ ἄρθρο 28 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο «Ἡ Ἑλλάδα προβαίνει ἐλεύθερα, μὲ νόμο ποὺ ψηφίζεται ἀπὸ τὴν ἀπόλυτη πλειοψηφία τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, σὲ περιορισμοὺς ὡς πρὸς τὴν ἄσκηση τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας της, ἐφόσον αὐτὸ ὑπαγορεύεται ἀπὸ σπουδαῖο ἐθνικὸ συμφέρον, δὲν θίγει τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὶς βάσεις τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ γίνεται μὲ βάση τὶς ἀρχὲς τῆς ἰσότητας καὶ μὲ τὸν ὅρο τῆς ἀμοιβαιότητας». Προστέθηκε καὶ «ἑρμηνευτικὴ δήλωση»: «Τὸ ἄρθρο 28 ἀποτελεῖ θεμέλιο γιὰ τὴ συμμετοχὴ τῆς Χώρας στὶς διαδικασίες τῆς εὐρωπαϊκῆς ὁλοκλήρωσης».
Τὸ πρῶτο ἐρώτημα ποὺ τίθεται εἶναι κατὰ πόσο ὑπάρχει ἐθνικὸ συμφέρον τόσο σπουδαῖο, ποὺ νὰ δικαιολογεῖ ἐκχώρηση ἐθνικῆς κυριαρχίας καὶ κατ’ ἐπέκταση αὐτοκατάργηση τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους. Θὰ μποροῦσε, τουλάχιστον, νὰ γίνεται λόγος ἀποκλειστικὰ γιὰ μεταβίβαση ἁρμοδιοτήτων στὴ βάση ἐξουσιοδότησης ἡ ὁποία θὰ μπορεῖ ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ νὰ ἀνακληθεῖ. Ὁ ὅρος «ἐκχώρηση κυριαρχίας» ἀποτελεῖ ὁμολογία ἑκούσιας ὑποτέλειας.
Ἀπὸ τοὺς λίγους ποὺ εὐαισθητοποιήθηκαν, ἰδίως μετὰ τὴ συμφωνία τοῦ Μάαστριχτ, ἦταν ὁ ἀείμνηστος μουσικοσυνθέτης Μάνος Χατζηδάκις, ὁ ὁποῖος, ἀναφερόμενος στὴν παρουσία τῆς χώρας στὴν Ε.Ε. τὸ 1994, ἔκανε λόγο γιὰ «Νέα Τουρκοκρατία». Γιὰ πολλοὺς αὐτοπροσδιοριζόμενους ὡς «πατριῶτες», ἡ αὐτοκατάργηση αὐτὴ τῆς κυριαρχίας μας ἀποτελεῖ ἁπλῆ λεπτομέρεια, ἀνάξια νὰ ἀναδειχθεῖ πολιτικά.
Τίθεται ἐπίσης τὸ ἐρώτημα, ἀκόμα καὶ στὰ πλαίσια τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὅπως ἰσχύει, κατὰ πόσο ἡ συμμετοχὴ τῆς χώρας στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση πληροῖ τὶς τιθέμενες προϋποθέσεις.
Οἱ βάσεις τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ἔχουν ἐκ βάθρων ἀνατραπεῖ, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἔχει γίνει ἁπλὸς διεκπεραιωτὴς ὁδηγιῶν ἀπὸ τὶς Βρυξέλλες, ἐνῶ ἡ ἐκλεγμένη κυβέρνηση δίνει λογαριασμὸ στὴν ὑπερκυβέρνηση τῶν Βρυξελλῶν ἀνὰ ἑξάμηνο.
Τὴν ἀρχὴ τῆς περιορισμένης κυριαρχίας τῶν χωρῶν-μελῶν τῆς ΕΕ διατύπωσε, ἄλλωστε, μία δεκαετία πρίν, ὁ τότε πρόεδρος τῆς Κομισιὸν Ζὰν Κλὼντ Γιοῦνκερ, ἀμφισβητώντας τὸ δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν μὲ τὴν ψῆφο τους νὰ ὁρίσουν ποιὰ οἰκονομικὴ πολιτικὴ θὰ ἀκολουθήσει ἡ χώρα. Στὴν πραγματικότητα αὐτὴ προσγειωθήκαμε ἀπότομα μετὰ τὸ 2010, ὅταν ἡ Βουλή, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἐκβιασμοῦ, ψήφιζε ἑκατοντάδων σελίδων μνημονιακοὺς νόμους.
Ἡ διακρατικὴ συνεργασία μπορεῖ νὰ φτάνει μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἐπιβολῆς τῶν κοινὰ ἀποδεκτῶν διατάξεων τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου. Ὄχι ὅμως καὶ νὰ ἐκχωροῦνται ζητήματα ἐσωτερικῆς πολιτικῆς σὲ ἀνεξέλεγκτα κέντρα ἀποφάσεων.
Τὸ ζήτημα εἶχε τεθεῖ καὶ παλαιότερα, ἤδη ἀπὸ τὸ 1965, ὅταν ὁ πρῶτος πρόεδρος τῆς “Κομισιόν”, Βάλτερ Χάλσταϊν, προσπαθοῦσε νὰ πετύχει νὰ ἀναγνωρισθεῖ ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ ὡς ἰσοδύναμη μὲ Κυβέρνηση. Ὁ τότε Γάλλος Πρόεδρος Κάρολος Ντὲ Γκὼλ ἀντέδρασε ἀποσύροντας ὅλους τοὺς ἐκπροσώπους τῆς χώρας του ἀπὸ τὴν τότε Ε.Ο.Κ., μέχρι τὴν παραίτηση Χάλσταϊν. Δήλωσε χαρακτηριστικὰ σὲ συνέντευξη Τύπου στὶς 9 Σεπτεμβρίου 1965: «Οἱ ὑπερεθνικὲς ἀξιώσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Βρυξελλῶν» θὰ εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα «νὰ χάσουν οἱ χῶρες τὴν ἐθνική τους ταυτότητα […] καὶ νὰ κυβερνᾶ ἕνα τεχνοκρατικὸ καὶ ἀπάτριδο Κογκλάβιο (χρησιμοποίησε τοὺς ἑλληνικοὺς ὅρους «Aréopage apatride»), χωρὶς νὰ λογοδοτεῖ σὲ κανέναν».
Οὔτε ἡ δεύτερη προϋπόθεση τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος τηρεῖται, ἀφοῦ, μὲ τὴν πολιτικὴ ποὺ ἐπιβάλλεται, τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀνθρώπου παραβιάζονται κατ’ ἐξακολούθηση, ὅταν ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ λιτότητας πλήττει τὰ ἀγαθὰ ποὺ εἶναι ἀναγκαῖα γιὰ τὴ στοιχειώδη ἀξιοπρεπῆ του διαβίωση. Τὴν ἀρχὴ αὐτὴ ἔχει υἱοθετήσει καὶ ἡ Διεθνὴς Ἀμνηστία.
Μὲ τὴν ἔννοια αὐτή, μὲ αὐτουργοὺς τοὺς «ἑταίρους» τῆς ΕΕ, τοὺς λογιστὲς τῶν Βρυξελλῶν καὶ τοὺς ἐδῶ ἐντολοδόχους τους, τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀνθρώπου παραβιάζονται, ὅταν οἱ δημοσιονομικοὶ στόχοι καὶ ἡ λειτουργία τῆς «ἑνιαίας ἀγορᾶς» καθιστοῦν ἀβίωτο τὸν βίο τῶν πολιτῶν.
Τόσο τὸ «Σύμφωνο Σταθερότητας καὶ Ἀνάπτυξης» καὶ τὰ λεγόμενα «εὐρωπαϊκὰ ἑξάμηνα», ὅσο καὶ ὁ ἐπιπρόσθετος γιὰ τὴν Ἑλλάδα μνημονιακὸς δημοσιονομικὸς ζουρλομανδύας, ἐπιβάλλονται κατὰ παράβαση τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, ἀκόμα καὶ τοῦ ἄρθρου 28, ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ δὲν σέβονται τὸν πυρήνα τῆς ἀξιοπρεποῦς διαβίωσης τοῦ ἀνθρώπου.
Μὲ βάση τὴ θέση αὐτή, ἀπὸ τὸ 2020 ἡ Διεθνὴς Ἀμνηστία ἔχει ἐπισημάνει σὲ ἔκθεσή της μὲ τίτλο «ΑΝΑΝΗΨΗ ΤΩΡΑ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ» τὴν κατάρρευση τοῦ Ἐθνικοῦ Συστήματος Ὑγείας στὴν Ἑλλάδα λόγω τῶν μνημονιακῶν περικοπῶν στὴ δημόσια περίθαλψη, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἐξαθλίωση μεγάλου μέρους τοῦ πληθυσμοῦ, ποὺ κάνει τὴν πρόσβαση σ’ αὐτὴν ἀπαγορευτική.
Ἡ Ἑλλάδα ἔχει ἐπικυρώσει μιὰ σειρὰ ἀπὸ συμβάσεις τοῦ διεθνοῦς καὶ περιφερειακοῦ Δικαίου Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων, οἱ ὁποῖες ἀπαιτοῦν τὸν σεβασμό, τὴν προστασία καὶ τὴν ἐκπλήρωση τοῦ δικαιώματος στὴν ὑγεία.
Κατὰ συνέπεια, εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ πλαίσιο τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ὅπως ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸ «Σύμφωνο Σταθερότητας καὶ Ἀνάπτυξης», τὴν ἐφαρμοστικὴ συμφωνία τῆς συνθήκης τοῦ Μάαστριχτ καὶ τὰ μνημόνια, στὸν βαθμὸ ποὺ δὲν συμπεριλαμβάνει καὶ ρῆτρες γιὰ ρητὴ κατοχύρωση τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων τοῦ κάθε πολίτη γιὰ ἀξιοπρεπῆ διαβίωση, εἶναι ἀντίθετο μὲ τὸ ἄρθρο 28 τοῦ Συντάγματος.
Στὴν Ἑλλάδα, ὅταν ψηφιζόταν ἡ συνθήκη τοῦ Μάαστριχτ, ἐλάχιστοι εἶχαν ἀντιληφθεῖ τὸν βαθμὸ ἐκχώρησης τῆς κυριαρχίας τῆς χώρας σὲ ἐξωθεσμικὰ κέντρα ἀποφάσεων. Μία ἀπὸ τὶς σπάνιες ἐξαιρέσεις, ὁ μουσικοσυνθέτης Μάνος Χατζηδάκις, ποὺ τὸ 1994 ἔκανε λόγο γιὰ «Νέα Τουρκοκρατία». Στὴ Γαλλία, ὁ νεοφιλελεύθερος πολιτικὸς Ἀλαὶν Μαντλὲν τὸ συνομολόγησε χωρὶς τύψεις τὸ 1992: «Ἡ εὐρωπαϊκὴ οἰκοδόμηση φέρει μιὰ ὄμορφη φιλελεύθερη ὑπόσχεση… Τὸ Μάαστριχτ λειτουργεῖ ὡς ἀσφάλεια ζωῆς γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ ἐπιστροφὴ στὴν […] ἁγνὴ καὶ σκληρὴ σοσιαλιστικὴ ἐμπειρία τοῦ 1981-1983», δηλαδὴ τῶν πρώτων χρόνων τῆς σοσιαλιστικῆς διακυβέρνησης Μιτεράν. «Ἡ Εὐρώπη ἐπιβάλλει περιορισμούς, ἀλλὰ αὐτοὶ εἶναι εὐτυχεῖς περιορισμοί, γιατὶ εἶναι περιορισμοὶ φιλελεύθεροι».
Στὶς 13 Ἰουλίου 2015 ὁ Σλοβάκος Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν Πέτερ Κάζιμιρ, σὲ ἐν θερμῷ ἀνάρτησή του στὸ Τουΐτερ, χρησιμοποιεῖ γιὰ τὶς συνθῆκες ὑπὸ τὶς ὁποῖες ἡ Ἑλλάδα «συμφώνησε» στὸ 3ο Μνημόνιο, διατύπωση ποὺ παραπέμπει εὐθέως στὴν καταστολὴ τῆς «Ἄνοιξης τῆς Πράγας» τοῦ 1968: «Ἡ συμφωνία στὴν ὁποία φτάσαμε σήμερα τὸ πρωὶ μὲ τὴν Ἑλλάδα εἶναι σκληρὴ γιὰ τὴν Ἀθήνα, γιατὶ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς “Ἑλληνικῆς τους Ἄνοιξης”».
Ὁ σοβιετικὸς ἡγέτης Λεονὶντ Μπρέζνιεφ εἶχε διατυπώσει, τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1968, τὸ περίφημο δόγμα τῆς περιορισμένης κυριαρχίας τῶν χωρῶν τοῦ «ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ». Ἀντίστοιχο εἶναι τὸ περιεχόμενο τῆς δήλωσης τοῦ Προέδρου τῆς Κομισιὸν Ζὰν Κλὼντ Γιοῦνκερ στὶς 25 Φεβρουαρίου 2015, ὅτι «Τὸ ἐκλογικὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς χώρας δὲν μπορεῖ νὰ ἀλλάξει τὶς Συνθῆκες καὶ τὶς συμφωνίες ποὺ ἔχουν γίνει. Ἂν σὲ κάθε ἐκλογικὴ διαδικασία ἔπρεπε νὰ ἀμφισβητοῦμε τὶς διαδικασίες καὶ τοὺς κανόνες, θὰ σκοτώναμε τὴν Εὐρώπη»…
Γνωρίζουμε ὅτι, ὅταν θέτουμε τὰ ζητήματα αὐτά, ὁ κόσμος τείνει νὰ στενοχωρεῖται καὶ νὰ εἶναι σὲ ἀμηχανία, μὲ δεδομένη τὴν περιπέτεια τοῦ 2015, ὅταν ἐπιχειρήθηκε νὰ ἀμφισβητηθεῖ ὁ νεοφιλελεύθερος μονόδρομος.
Πρέπει, ὅμως, κάποια στιγμὴ νὰ πάψουμε νὰ ἐθελοτυφλοῦμε, προτοῦ οἱ συνέπειες τῆς ἀκολουθούμενης πολιτικῆς γίνουν μὴ ἀναστρέψιμες.
Μὲ πρῶτο στάδιο τὴν ὁλοσχερῆ κατάργηση τοῦ Συμφώνου Σταθερότητας, εὐκαιρία ποὺ χάθηκε μὲ τὴν ἀναστολὴ τῆς ἰσχύος του λόγω κόβιντ.
Ἐπισημάνθηκε ἀπὸ τὸν κ. Βέργο ὅτι ἦταν ἐπιζήμια γιὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ εὐρώ, μεταξὺ ἄλλων ἐπειδὴ δὲν ταίριαζε ἕνα σκληρὸ νόμισμα στὴν οἰκονομία μας. Ἐπαυξάνω προσθέτοντας ὅτι αὐτὸ ἴσχυσε καὶ γιὰ ἰσχυρὲς οἰκονομίες, ὅπως τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας. Ἡ Γαλλία, ἐπειδὴ ἠ οἰκονομία της ἔγινε μὴ ἀνταγωνιστική, ἔχει ἀποβιομηχανοποιηθεῖ καὶ ἔχει τεράστια ἐλλείμματα στὸ ἐμπορικό της ἰσοζύγιο. Ἡ Ἰταλία ἔχει τεράστιο ἐξωτερικὸ χρέος. Τὸ νόμισμα πρέπει νὰ ὑπηρετεῖ τὴν κάθε οἰκονομία καὶ ὄχι ἡ οἰκονομία νὰ ὑπηρετεῖ τὸ νόμισμα. Οἱ χῶρες αὐτὲς ἀντεπεξέρχονται λόγω τῆς πολιτικῆς τους ἰσχύος.
Ἡ νομισματικὴ ἕνωση δὲν εἶναι ἁπλὰ ἀπαράδεκτη πολιτικά, ἀλλὰ καὶ δομικὰ κακοστημένη, μὲ ἀνισορροπίες ποὺ ἔχουν νὰ κάνουν μὲ τὰ προβλήματα ποὺ προκαλεῖ στὴ λειτουργία τῶν κυβερνήσεων κυρίαρχων κρατῶν ἡ ἀφαίρεση τῆς νομισματικῆς τους πολιτικῆς.
Σὲ σχέση μὲ τὰ δομικὰ προβλήματα τῆς Εὐρωζώνης, ἐνδεικτικὰ ἀναφέρουμε:
Ἀποτίμηση τοῦ ἀμερικανικοῦ «Ἰνστιτούτου Πίτερσον» στὴ μελέτη «Ἐπανασχεδιάζοντας τοὺς δημοσιονομικοὺς κανόνες τῆς Ε.Ε.: Ἀπὸ τοὺς κανόνες στὶς ἀρχές»:
Προβάλλεται τεκμηριωμένα ἡ δομικὴ ἀδυναμία τοῦ “ΣΣΑ” νὰ λειτουργήσει καὶ προτείνεται ἡ ἀντικατάστασή του μὲ δέσμη ἀρχῶν, βάσει τῶν ὁποίων ἡ κάθε ἐθνικὴ οἰκονομία θὰ λειτουργεῖ σύμφωνα μὲ τὶς δικές της ἀνάγκες καὶ ἰδιαιτερότητες.
Μάλιστα, προτείνεται, σὲ περίπτωση ποὺ ἡ “Κομισιὸν” κρίνει ὅτι τὸ πλαίσιο παραβιάζεται ἀπὸ μιὰ ἐθνικὴ κυβέρνηση, ἡ διαφορὰ νὰ ἐπιλύεται ἀπὸ ἀνεξάρτητη Ἀρχή. Ἕνα βῆμα στὴ σωστὴ κατεύθυνση, τῆς πλήρους ἀνάκτησης τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας τῶν χωρῶν-μελῶν, ἡ ὁποία παραμένει τελικὸς στόχος.
Ἡ πρόταση τοῦ παλαίμαχου Ὁλλανδοῦ πολιτικοῦ Μπέρεντ ντὲ Φρὶς γιὰ ἐπαναφορὰ τῶν ἐθνικῶν νομισμάτων, μὲ διατήρηση τοῦ εὐρὼ στὶς διεθνεῖς συναλλαγές, προκειμένου ἡ κάθε κυβέρνηση νὰ χαράσσει τὴν ἐσωτερικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας της καὶ τὸ εὐρὼ νὰ ἐξυπηρετεῖ τὶς διεθνεῖς συναλλαγές, ἐκτέθηκε σὲ συνέντευξή του στὴν ὁλλανδικὴ ἐφημερίδα Τρόουβ (Trouw) στὶς 22 Μαΐου 2020 καὶ καταγράφεται στὸ βιβλίο του «Ὁ ἐκτροχιασμένος καπιταλισμός». Ὁ ντὲ Φρίς, Ὑπουργὸς Κοινωνικῶν Ὑποθέσεων στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 1990 (1989-1994), καθὼς καὶ ὁ συνάδελφός του Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Κοὺς Ἄντρισεν, εἶχαν ἐπιφυλάξεις γιὰ τὴν εἰσαγωγὴ τοῦ κοινοῦ νομίσματος, ἀλλὰ τελικὰ συμφώνησαν νὰ προχωρήσει. «Ἐκ τῶν ὑστέρων μετάνιωσα ποὺ δὲν ἀντιστάθηκα περισσότερο, μέμφομαι τὸν ἑαυτό μου. Ἦταν μία ἀπὸ τὶς πιὸ δραστικὲς ἀποφάσεις ποὺ πῆρε ἐκείνη ἡ Κυβέρνηση, μὲ πολὺ σοβαρὲς συνέπειες. Συμφωνήσαμε πολὺ εὔκολα σ’ αὐτό […] [διότι] τὰ πάντα γίνονται δευτερεύοντα, προκειμένου νὰ διατηρηθεῖ μὲ κάθε τίμημα αὐτὴ ἡ νομισματικὴ ἕνωση».
Ὁ ντὲ Φρὶς ἐντοπίζει τὸν ἐκτροχιασμὸ τοῦ καπιταλισμοῦ τὰ τελευταῖα 25-30 χρόνια, μεταξὺ ἄλλων, στὴ φοροδιαφυγὴ τῶν πολυεθνικῶν ἑταιρειῶν ποὺ μεταφέρουν θέσεις ἐργασίας σὲ χῶρες μὲ χαμηλοὺς μισθούς. Τὶς μεγάλες διαφορὲς στὰ εἰσοδήματα καὶ στὸν πλοῦτο, μὲ ἀποτέλεσμα μιὰ μικρὴ ἐλὶτ νὰ εἰσπράττει ὅλο καὶ περισσότερα. Τὴν ὅλο καὶ λιγότερη μόνιμη ἐργασία γιὰ τοὺς αὐτοαπασχολούμενους.
«Θεωρῶ ὡς τὸ χειρότερο τὴν ἀπώλεια τῆς ἀσφάλοῦς διαβίωσης γιὰ μεγάλες ὁμάδες ἀνθρώπων. Μετὰ τὸν 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, ἐπιλέξαμε τὸ Κοινωνικὸ Κράτος, καὶ μιὰ μικτὴ οἰκονομικὴ τάξη μὲ σημαντικὸ τὸν ρόλο τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴ τοῦ νεοφιλελευθερισμοῦ, αὐτὸς ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς παραμέρισε, τὸ προστατευτικὸ χέρι ἐξαφανίστηκε ὅλο καὶ περισσότερο…».
Μὲ δεδομένο τὸν περιορισμὸ τοῦ πλαισίου τῶν δυνατοτήτων μιᾶς ἐκλεγμένης κυβέρνησης, στεροῦνται ἀξιοπιστίας ὅσοι προβαίνουν σὲ φιλολαϊκὲς διακηρύξεις ἔξω ἀπὸ τὸ πλαίσιο αὐτό, χωρὶς νὰ ἀμφισβητοῦν τὶς λεγόμενες «Εὐρωπαϊκὲς Συνθῆκες», οἱ ὁποῖες ἔχουν καταστήσει ὑποχρεωτικὸ σύστημα τὸν οἰκονομικὸ νεοφιλελευθερισμὸ καὶ τὴν ἀσυδοσία τῶν ἀεριτζήδων, πού, στὸ ὄνομα τοῦ ἐλεύθερου ἀνταγωνισμοῦ καὶ τῆς ἑνιαίας ἀγορᾶς, ἔχουν πρόσβαση σὲ ἕτοιμες ὑποδομές, μὲ ἐξασφαλισμένη πελατεία. Ἀπὸ πολἰτες ποὺ εἶχαν ἀξίωση νὰ ἀπολαμβάνουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς λειτουργίας τοῦ κοινωνικοῦ κράτους καὶ ἔχουν μεταβληθεῖ σὲ πελάτες παροχῆς ὑπηρεσιῶν.

Συνοπτική παρουσίαση της παρέμβασης του προέδρου Γιάννη Ζερβού στην εκδήλωση της 18ης Ιουνίου, στην επέτειο του πρώτου Μνημονίου

Χριστιανική 11 Σεπτεμβρίου 2025

του Μανόλη Δρεττάκη  

Ο Ρώσσος Μητροπολίτης του Σουρόζ (1914-2003) είναι γνωστός στους αναγνώστες της «Χριστιανικής» και δεν χρειάζεται να αναφερθούμε στο βιογραφικό του. Απλώς θα ήθελα να αναφέρω ότι τον είχα συναντήσει και μου έχει μείνει αξέχαστη μια συμβουλή που μου έδωσε. Στο διάστημα 1961-1975, που μέναμε στην Αγγλία, τον είχαμε δει και είχαμε παρακολουθήσει ομιλίες του στην τηλεόραση. Ήταν ένας χαρισματικός Ιεράρχης.
Από τις εκδόσεις «Ακρίτας» κυκλοφόρησε το 2020 ένα βιβλίο του με τον τίτλο «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ» και υπότιτλο «Στοχασμοί για την Εκκλησία, τους Χριστιανούς και τον Κόσμο». Το βιβλίο αυτό, όπως αναφέρεται στον Πρόλογο, είναι «μια συλλογή ομιλιών, κηρυγμάτων και άρθρων του τα οποία ασχολούνται με τη φύση και την ταυτότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας (συνοδικός θεσμός, πρωτείο και άλλα), τη σχέση της με τις άλλες εκκλησίες καθώς και τη θέση των χριστιανών μέσα στον ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο».
Ειδικά με τον τελευταίο και τη φύση είναι ενδιαφέρον να δούμε τι έλεγε ο Μητροπολίτης του Σουρόζ σε μια ομιλία το 1986, πριν σχεδόν 40 χρόνια, πριν δηλαδή αναφερθεί σ’ αυτό το θέμα ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και αργότερα ο μακαριστός Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄. Παραθέτω ένα σχετικό απόσπασμα:
«Εάν ο Θεός μπορούσε να ενωθεί με την υλικότητα αυτού του κόσμου, αυτό σημαίνει ότι ο υλικός κόσμος είναι ικανός όχι μόνο να είναι πνευματικός αλλά και να φέρει τον Θεό. Σημαίνει ότι δεν υπάρχει τίποτε που να έχει δημιουργηθεί από τον δημιουργικό λόγο του Θεού που να μην έχει κληθεί, όταν με το πλήρωμα του χρόνου ο Θεός θα έχει πετύχει την τελική νίκη, να ενωθεί, να πληρωθεί με την θεότητα, να γίνει το ένδυμα του Θεού.
Περιβαλλόμαστε, λοιπόν, από έναν κόσμο ο οποίος εξ ορισμού, σε όλες τις λεπτομέρειές του, όσο κι’ αν αυτό δεν μας είναι προφανές, καλείται να πληρωθεί από τη θεότητα έτσι ώστε, τελικά, σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου Παύλου, όταν ο Χριστός θα έχει κερδίσει την τελική νίκη, ο Θεός να γίνει τα πάντα εν πάσι.
Αυτό φαίνεται ότι συμφωνεί με τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα, με την ευθύνη που έχουμε απέναντι στον κόσμο στον οποίο ζούμε, σε ένα κόσμο που δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να τον χρησιμοποιούμε και τελικά να τον καταστρέφουμε προς όφελός μας.
Ζούμε, αντίθετα, σε ένα κόσμο που προικίστηκε με ομορφιά από το δημιουργικό χέρι του Θεού, ένα κόσμο που τον έχουμε απομακρύνει από κοντά Του και τον οποίο οφείλουμε να απολυτρώσουμε, να τον φέρουμε πίσω στο Θεό. Και τούτο, διότι ο κόσμος αυτός, αν και είναι απαλλαγμένος από την αμαρτία, υπόκειται, ωστόσο, στο μαρτύριο που η ανθρώπινη αμαρτία έχει προκαλέσει στον κόσμο» (σελ. 237-238 του βιβλίου).
Δεν είμαι θεολόγος, αλλά πιστεύω ότι το απόσπασμα αυτό θεμελιώνει την υποχρέωσή μας να σεβόμαστε και να προσπαθούμε να παραδίνουμε στη επόμενη γενιά αλώβητη τη φύση που παραλάβαμε.
Δυστυχώς, περισσότερο απ’ ό,τι συνέβαινε πριν από 40 χρόνια, που έγινε η παραπάνω ομιλία του Μητροπολίτη του Σουρόζ, σήμερα οι καταστροφές που προκαλούνται στη φύση είναι πολύ περισσότερες και βαρύτερες. Οι μεγάλοι υπεύθυνοι γι’ αυτό το έγκλημα είναι οι μεγάλοι ρυπαντές του περιβάλλοντος: οι Η.Π.Α., η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία και άλλες μεγάλες χώρες. Ρυπαίνουν, όμως, το περιβάλλον και επιδεινώνουν την κατάσταση και όλες οι άλλες χώρες του κόσμου.
Εξαιτίας αυτής της πολύ επικίνδυνης κατάστασης έχουν αναπτυχθεί σε όλες τις χώρες Κινήματα για την προστασία του περιβάλλοντος. Τα Κινήματα αυτά πρέπει να πολλαπλασιαστούν, ενόψει, μάλιστα, των καταστροφών που βλέπουμε καθημερινά σε όλο τον κόσμο, αλλά και στην πατρίδα μας, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να έχουν χάσει τη ζωή τους και να έχουν προκληθεί ανυπολόγιστες καταστροφές σε δάση αλλά και σε χωριά και πόλεις.
Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Αντιπρόεδρος της Βουλής, Υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ

  • ΦΩΤΙΟΥ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ ΑΤΕΛΗΣ ΨΗΦΗΔΩΣΙΣ

του Γιάννη Πεγειώτη

Ο Φώτης Κόντογλου, ο κυρ Φώτης ο των Κυδωνιών, εισέβαλε με έναν άλλον τρόπον εις την Ελλάδα των ετών του είκοσι.
Γεννηθείς το έτος 1895 μήνα Νοέμβριο από πατερά ναυτικό τον Νικολά Αποστολέλλη και μητέρα τη Δέσπω Κόντογλου από γενια ιερατικη του Αϊβαλιού. Πατρίς του η πλέον πρωτινή πολιτεία της Ελληνικής Ανατολής με ρίζες βαθιές ώς τις Αρχαίες Κυδωνιές.
Παιδί και νέος στην Ανατολή μαζί με τα αδέρφια του τελείωσαν το Σχολαρχείο και το ονομαστό Γυμνάσιο των Κυδωνιών.
Με την άφιξη στην Αθηνά το έτος 1913 με την ταυτόχρονα εγγραφή στην Γ Τάξη της Σχολής Καλών τεχνών μια πορεία αναζητησης και επιβίωσης ξεκινά για το χαρισματικο παιδί από το Αϊβαλί.
Εκείνην την εποχή δεν είχαν καν υποπτευθεί οι νέοι και οι νέες του Αϊβαλιού τι περίμενε την πόλη το έτος 1922 που προσέγγιζε. Ο Κόντογλου ζώντας στην Ευρώπη. Επιβιώνοντας με δυσκολίες μεγάλες. Προχωρεί σταδιακά σε ένα ισχυρό φρόνημα και χαρακτήρα που δεν μπορείς να τον νταγιαντίσεις με ψευδαισθήσεις.
Ο βιογράφος του Π. Ριζόπουλος περιγραφεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει με την έλευση του 1914 “Κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Α´ Παγκοσμίου Πολέμου ἡ οἰκογένειά του ἀναγκάζεται νὰ τοῦ διακόψει τὸ ἐπίδομα σπουδῶν καὶ μαζὶ μὲ τὸ συμμαθητή του Σπύρο Παπαλουκᾶ, ἐργάζονται σὲ φωτογραφεῖα καὶ βάφουν θεατρικὰ σκηνικά. Μὲ τὴν καταστροφὴ τοῦ Ἀϊβαλίου (1914–1917) χάνει τὴ μητέρα καὶ τὸ θεῖο του, διακόπτει τὶς σπουδές του καὶ μεταβαίνει στὴν Εὐρώπη ὅπου ἐργάζεται ὡς ἀνθρακωρύχος. Παραμένει στὸ Παρίσι καὶ συνεργάζεται μὲ τὴν ἐφημερίδα «Illustration». Τὸ 1919 ἐπιστρέφει στὸ Ἀϊβαλὶ ὅπου διδάσκει γαλλικὰ στὸ Παρθεναγωγεῖο τῆς πόλης.”
Βιωνοντας τραγικά τον πρώτον διωγμον δεν εμπιστεύεται τους Τούρκους στο δεύτερο διωγμό. Φεύγει από το Αϊβαλί με τους επιζώντες συγγενείς του πριν μπουν οι ΤΟΥΡΚΟΙ και οδηγήσουν τον ανθό της νιότης στα τάγματα εργασίας. Τρεις χιλιάδες νέους άντρες από τους οποίους θα επιζήσουν είκοσι τρεις. Αναμεσά τους και. ο Ηλίας Βενεζης.

ΣΥΝΑΦΟΡΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

Οι βιογράφοι του μεγάλου Αϊβαλιώτη προσπερνούν βιαστικά την δεύτερη μεγαλύτερη του ορφάνια. Στον πρώτο διωγμό δεν χάνει μόνον τα στηρίγματα για τις σπουδές του από την παραγωγή της οικογενειακής γης. Στους διωγμούς από το δεκατέσσερα ως το δεκαεφτά χάνει την πολυαγαπημένη μητέρα και τον δεύτερο πατερά και ευεργέτη του, τον θείον του Στέφανόν Κόντογλου τον μυθικόν ηγούμενον της Αγίας Παρασκευής. Διακοπή των σπουδών, ορφάνια, ταξίδια και βιοπορισμός…Εις τας αρχάς της νεότητος…

Επιστρέψει στο Αϊβαλί, εργάζεται ως καθηγητής αλλά και πάλιν νέα ανατροπή του βίου. Προσφυγιά ξανά με τη τραγική στιγμή της σφαγής της πολιτείας του…

Οι Αϊβαλιώτες δεν αναζητουν απλά κάποιες από τις απώλειες ανθρώπων. Αγωνίζονται να ανακαλύψουν πόσοι ελάχιστοι άνδρες επέζησαν. Άλλος απορφανισμός. Η απουσία συμμαθητών και φίλων, συγγενών, θείων, γειτόνων. Λες και πάσκισαν να μην μείνει σοκάκι του Αϊβαλιού αδάκρυτο. Πρωτινοί τεχνίτες, ΔΑΣΚΑΛΟΙ, τυπογράφοι, ψαλτάδες, γεωργοί, βοσκοί, πεταλωτές…όλοι στα “αμελέ ταμπουρού” και στο θάνατο.
Ίσως γι’ αυτό φεύγει δύο φορές στο Άγιον Όρος στην περίοδο μετά την Καταστροφή.

Όλα τα χρόνια της βιοπάλης στην Ευρώπη και το ταξίδι των αναζητήσεων. Η πάλη στα ανθρακωρυχεία θα δυναμώσουν τον Μικρασιάτην νέον ,θα τον ωθήσουν στη γραφή και τη ζωγραφική Δρόμους που κλουθά από έφηβος και νέος τους κρατεί με σακίδιο και πυξίδα στην αναπάντεχη προσφυγιά μετά τη δίπλα ορφάνια.
Θα ζωγραφίσει και θα γράψει μετά το είκοσι δύο με το αίσθημα της αγάπης της γενεθλίου γης και της πατρικής θαλάσσης….

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ
ΣΥΝΑΦΟΡΑ ΤΡΙΤΗ
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και τη διάσωση του στη Μυτιλήνη ο Κόντογλου στην Αθήνα αναζητεί στηρίγματα και οδοδείχτες.

Οι επισκέψεις του στο Άγιον Όρος ιδιαίτερα τα πρώτα δύο ταξίδια τον στηρίζουν. Ζει κοντά σε Αϊβαλιώτες ψαράδες, σε καλογήρους που ζουν με τράτες και θαλλασσοδουλεύουν πράγμα που του ομορφαίνει τον βίον μιας και ο ίδιος ήτο από μικρός θαλασσοδαρμένος και οικείος με τη ναυτοσύνη και της θαλάσσης τα δώρα μα και τους αέρηδες των αιγιαλών τους ήξερε από νάκρας ως τελειώσεως.

Στο όρος το μάτι του πλουτίζει με ζωγραφιές αιώνιες. Ανακαλύπτει μια τέχνη πρωτινή αρχαία και φωτεινή να φωτίσει την πενθούσαν για την χαμένην ανατολή καρδιάν του.

Όλον ετούτον τον καιρό γράφει και ζωγραφίζει με υλικά ποικίλα. Ορίζει επίσης και την πορεία ενός ανδρός της Ανατολής σε μίαν Αθήνα που πάρα τις ομορφιές της έχει και την πλευρά την σκοτεινή μιας μέρας Βαβυλώνος ιδιαιτέρως για τους πρόσφυγες Χριστιανούς της Ανατολής.

Στα χρόνια του μεσοπολέμου τα εργογραφικά σημειώματα με αναφορά στις εκδοτικές πρωτοβουλίες του Φώτη Κόντογλου εντάσσουν τα παρακάτω εκ δοθέντα έργα.

” Cazas (Παρίσι 1920) – Αϊβαλί, τυπογραφείο Κυδωνιακού Αστέρα /εκδ. οίκος Χ. Γανιάρη και Σία, Αθήναι, χ.χ.ε. [1922].
Βιβλία του Βέγα. Φ. Κόντογλου: Βασάντα. Με ζωγραφιές και με πλουμίδια απ’ το χέρι το συγγραφέα, εκδ. Χρ. Γιανιάρης, χ.χ.ε., [1923].
Η τέχνη του Άθω. Αντιγραφή και ανασυγκρότηση Φώτη Κόντογλου, εκδ. Χρ. Γάνιαρης, χ.χ.ε., [1923].

Ταξείδια σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και της Ανατολής, περιγραφικά του τι ακούμε από τα χρόνια των Βυζαντινών, των Φράγκων, των Βενετσάνων και των Τούρκων, Αθήνα, 1928.
F. Contoglou, Icons et fresques d’art byzantin, Athènes, 1932.
[Με τη συνεργασία του Ανδρέα Ξυγγόπουλου], Τοιχογραφίαι εκκλησιών του Υμηττού. Μοναί Θεολόγου και Καισαριανής, εκδ. Ανωνύμου Εταιρείας «Ελληνικές Τέχνες», Αθήναι 1933.
Ο Αστρολάβος. Βιβλίο παράξενο γραμμένο από το Φώτη Κόντογλου, Κέρκυρα 1935 [Αθήνα, 1934-στο εσώφυλλο].

Είναι και άλλα έργα των χειρών του μέχρι του στους 1939 και της ενάρξεως του Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Φώτης Κόντογλου. πέρα από τα ποίκιλα έργα βιοπορισμού εργάζεται, αποτυπώνει και θαυμάζει όσες παλαιότερες Εκκλησίες κατά παντού της Ελλάδος.
Αυτή ήτο η σωστική πορεία του στο μεσοπόλεμο γραμμένη ελλειπτικώ και φτωχικώ τω τρόπω…

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ
ΣΥΝΑΦΟΡΑ ΤΕΤΑΡΤΗ

Γράφουν κάποτε επιπόλαια γραφίδες της ασφαλείας για τον κυρ Φώτη Κόντογλου πως ήτο εις τες γραφές του ενίοτε επιθετικός και κάποτε φανατικός. Βεβαίως δεν έχουν πλήρην εικόνα όλων των γραφτών του στην εφημερίδα Ελευθέρια των Αθηνών.
Από του έτους 1949 μέχρι τη φυγή του το 1965 έχει γράψει πανέμορφα κείμενα στην εβδομαδιαία του γωνιά ανάγνωσης της ελληνικής πραγματικότητας με ένα βλέμμα φωτός. Από όλα αυτά τα κείμενα έχει προκύψει το πολύ παρηγορητικό βιβλίο το Ευλογημένο Καταφύγιο που πολύ αγαπήθηκε στα χρόνια του ενενήντα ιδιαιτέρως οι γραφές για τις χάρες του Καλοκαιριού και για τις ομορφιές της απείρακτης ελληνικής φύσης και Ομορφιάς.

Πόσο αληθινά το ‘γραψε τότε και πόσο επίκαιρον ηχεί στις ημέρες μας “Τι μεγαλομανία σ᾿ έχει πιάσει, αδελφέ μου, και δεν βρίσκεις ησυχία και χτίζεις πατώματα απάνω στα πατώματα, κι᾿ έχεις δυό τρία αυτοκίνητα και κότερα και κάθε λογής μάταια πράγματα!
Γύρισε και κοίταξε και τον αδελφό σου, να δροσισθεί η ψυχή σου με την ευλογημένη καλοσύνη, που την ξεράνανε τα τσιμέντα, οι ψεύτικες κουβέντες, οι συμφεροντολογικές παρέες, οι συνοφρυωμένες αξιοπρέπειες. Αν δεν μπορείς να κάνεις θυσίες, τουλάχιστον να σιχαθείς την αδικία. Μην αδικείς. Η αδικία είναι σιχαμερή στρίγγλα, χωρίστρα των ανθρώπων, ανθρωποκτονία….”

Δεν ήτο επιθετικός ο κυρ Φώτης. Εγκαίρως σωστικός. Περιέγραψε στα χρόνια του πενήντα και του εξήντα τι φτώχεια ψυχική και γκαρδιακή θα μας έβρισκε αν δεν ξεφεύγαμε από τον συρφετό των πόλεων-Βαβυλώνων και αν δεν στρεφόμασταν ξανά στην Ελληνική φύση και την παρηγορίαν της θαλάσσης…

 

Στις 22 Σεπτεμβρίου, ημέρα Δευτέρα και ώρα 7μμ θα τελεστεί στα γραφεία της ΧΔ και της «Χ» επί της οδού Ακαδημίας 78Δ αγιασμός, με τιμητική αναφορά στην προσφορά του αδ. Γιώργου Σέμπου στους αγώνες της ΧΔ.

Στα γραφεία υπάρχει ο πολύγραφος με τον οποίο τυπωνόταν το παράνομο αντιδικτατορικό έντυπο «Χαραυγή», που ο αδ. Γιώργος δακτυλογραφούσε, που θα μπορέσει να δει από κοντά όποιος έρθει.

Εκτός από τον αντιδικτατορικό του αγώνα, τον οποίο ο αδελφός με σεμνότητα απέφευγε να προβάλλει, υπήρξε από τους βασικούς στυλοβάτες του Κινήματος μεταδικτατορικά, με την συνεχή πολυετή, πολύτιμη και πολύπλευρη προσφορά του.

Σε ηλικία 90 ετών εκοιμήθη ο Αρχιμανδρίτης π. Βασίλειος Γοντικάκης, πρώην ηγούμενος της Ιεράς Μονής Ιβήρων στο Άγιον Όρος που έχει διατελέσει και ηγούμενος της Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα. Ήταν εξέχουσα μορφή της γενιάς εκείνης των θεολόγων της δεκαετίας του 1960 που συνέδεσαν τη θεολογική σκέψη με την πατερική παράδοση. Ο ίδιος συνέβαλε σε μέγιστο βαθμό, ώστε αυτή η θεολογική σκέψη να εκφραστεί ως λόγος σύγχρονος και επίκαιρος. Ιδίως μέσω της Χριστιανοσοσιαλιστικής Σπουδαστικής Κίνησης (ΧΣΚ), ο λόγος αυτός πέρασε στα Πανεπιστήμια τη δεκαετία του 1980, όπου ο μακαριστός π. Βασίλειος μετείχε σε πολλές εκδηλώσεις και έτυχε ένθερμης υποδοχής πολυπληθών φοιτητικών ακροατηρίων.  Details

Τὸ ἔργο τοῦ ἀειμνήστου προέδρου τῆς Χριστιανικῆς Δημοκρατίας Νικολάου Ψαρουδάκη, «Ἡ κυπριακή τραγωδία χωρὶς μάσκα», ἀποτελεῖ μιὰ πραγματικὴ πηγὴ ἱστορίας τοῦ κυπριακοῦ δράματος. Ἕνα ἀποκαλυπτικὸ ντοκουμέντο γιὰ τὴν εἰσβολὴ τῶν Τούρκων στὴν Μεγαλόνησο καὶ τὴν εὐτθύνη τῆς τότε στρατιωτικῆς καὶ πολιτικῆς ἡγεσίας. Ὁ Ν. Ψαρουδάκης συμμετεῖχε, κατ᾽ ἐντολὴν τῆς Βουλῆς, στὴν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ Ἔρευνας καὶ κατέθεσε χωριστὸ πόρισμα, γιὰ τὴν ἀποκάλυψη τῆς ἀλήθειας χωρὶς ἀποκρύψεις.
Στὸ βιβλίο περιέχονται ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ πορίσματος, ἀπὸ τὸν κρυφὸ ὥς σήμερα «Φάκελο τῆς Κύπρου». Τὰ στοιχεῖα ποὺ προσφέρει ὁ ἀείμνηστος ἀγωνιστὴς τῆς Δημοκρατίας δυναμώνουν τὰ ἐπιχειρήματα ὅσων ἀγωνίζονται γιὰ μιὰ ἑνιαία Κύπρο, χωρὶς στρατεύματα κατοχῆς καὶ χωρὶς ξένες ἐπεμβάσεις στὴν ἀνεξάρτητη Δημοκρατία τῆς Κύπρου.
«Ἡ κυπριακή τραγωδία χωρὶς μάσκα» εἶναι ἕνα πολύτιμο ἀπόκτημα, ποὺ δὲν πρέπει νὰ λείπει ἀπὸ καμία βιβλιοθήκη.
Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΧΩΡΙΣ ΜΑΣΚΑ
Παραγγελίες στὴ Χριστιανική,
τηλ. 2103811302,
efim.xristianiki@gmail. com

ἢλεκτρονικὰ μέσω τῆς ἱστοσελίδας μας
Τιμὴ 15 εὐρώ

ΣΕΡΓΙΟΣ ΜΠΟΥΛΓΚΑΚΩΦ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΟΝΗΣ-π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΣ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΠΟΥΜΗΣ-ΣΑΒΒΑΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ-ΣΩΤΗΡΗΣ ΓΟΥΝΕΛΑΣ-ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΠΟΥΓΑΤΣΟΣ

  • Μία ἐπίκαιρη ἔκδοση τοῦ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ πού διατίθεται ἀπό τά γραφεῖα μας.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ “ΜΗΝΥΜΑ”

ΑΘΗΝΑ 1995

( Ἐπιμέλεια-Πρόλογος: Ἀθανασίου Χαρ. Κουρταλίδη. )

Διατίθεται ἀπὸ τὰ Γραφεῖα μας καί τό ἠλεκτρονικό κατάστημα τῆς ἱστοσελίδας μας.

Σελίδες: 208

Ὁ συλλογικός αὐτός τόμος τῶν Ἐκδόσεων “ΜΗΝΥΜΑ”, που κυκλοφόρησε τριάντα χρόνια πριν, παραμένει πάντοτε ἐπίκαιρος, ἀφοῦ διαχρονικό καί ἐπίκαιρο εἶναι τό θέμα του. Ἄν καί κάποια ἀπό τά ἐπιμέρους θέματα τῶν ἀξιόλογων συνεργατῶν ἀναφέρονται στήν τότε ἐπικαιρότητα, τά περισσότερα ἀγγίζουν τό θέμα διαχρονικά. Τά περιεχόμενα καί οἱ τίτλοι τῶν ἐπιμέρους θεμάτων:

ΑΝΤΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Σέργιος Μπουλγκάκωφ: Ἡ Ὀρθοδοξία καί τό Κράτος. Κείμενο ἀπό τό περιοδικό ΣΥΝΟΡΟ, Τ. 40 ΣΕΛ. 280-285 σέ μετάφραση Λ. Θεοδωρίδη ἀπὀ τό βιβλίο “La Russie et l’ Eglise Universelle”.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ:ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΙΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Παναγιώτης Μπούμης: Ἀντικανονικές καί ἀντισυνταγματικές ἐπεμβάσεις τῆς Πολιτείας στήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος

π. Γεώργιος Μεταλληνός: Πολιτειοκρατία: Ὁ μόνομος ἐφιάλτης τῆς Ἐκκλησίας μας. Εἰσήγηση σέ σεμινάριο τῆς ΠΕΘ (“Κοινωνία” τ. 4 (1987)-σελ. 365-374 μέ ἀλλαγές καί προσθῆκες τοῦ συγγραφέα).

Δημήτριος Γόνης: Ἐκκλησία καί Πολιτεία στά Βαλκάνια καί στήν Ἀνατολική Εὐρώπη.

Σωτήρης Γουνελᾶς: Ὀρθόδοξη πνευματικότητα καί πολιτική ἐξουσία στή σύγχρονη Εὐρώπη.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

Σάββας Ἀγουρίδης: Τό ἐκκλησιαστικό μας πρόβλημα

Νικόλαος Μπουγάτσος: Ἐκκλησιαστική διοίκηση καί λαϊκοί. Ἄλλοτε καί τώρα.

Παναγιώτης Γιωτόπουλος: Ἡ κοινωνική ἀποστολή τῆς Ἐκκλησίας