Τοῦ Κώστα Καμαριάρη, ὑποψήφιου δημοτικοῦ συμβούλου στὸ Δῆμο Ἀθηναίων
Πολλοί μιλᾶνε γιά τήν ἱστορική Ἀθήνα, τήν πόλη μέ τής παληές γειτονιές, τά μνημεῖα της. Δυστυχῶς ὅμως ὁ τουρισμός, ὅπως τούς καιρούς αὐτούς μᾶς «ἔρχεται» ἀπό τήν Δύση (Εὐρώπη, Ἀμερική) ἀλλά καί τήν Κίνα, Ἰαπωνία, στοχεύει τά «ἀξιοθέατα» τῶν νησιῶν μας μέ τίς φυσικές καλλονές, τίς κλασσικές καί ἄλλες ἀρχαιότητες στήν Δῆλο, τήν Ὀλυμπία, τούς Δελφούς, τό Δίον, τή Δωδώνη γιά παράδειγμα. Ὅσο γιά τήν Ἀθήνα, μιά βόλτα στήν Ἀκρόπολη μέ τό Μουσεῖο της φτάνει καί περισσεύει γιά τόν «μέσο τουρίστα». Εἶναι, ὅμως, ἡ Ἀθήνα μόνο τά Ἀρχαῖα; Ὑπάρχουν βέβαια καί κάποια ρωμαϊκά μνημεῖα, ὅπως οἱ στύλοι τοῦ Ὁλυμπιείου, ἡ πύλη καί τό ὑδραγωγεῖο τοῦ Ἀδριανοῦ, ἀλλά ὡς ἐκεῖ;
Τό κέντρο τῆς πόλης εἶναι κατάφορτο ἀπό τίς μνῆμες καί τά μνημεῖα τῆς ζωῆς τῆς Χριστιανικῆς Ἐκκλησίας. Ἀπέναντι ἀπ’ τό Παναθηναϊκό Στάδιο -ὅπου ἔγιναν τό 1896 οἱ πρῶτοι Ὀλυμπιακοί Ἀγώνες- βρίσκεται ἡ Βασιλική τοῦ Ἁγίου Λεωνίδη, ἀπό τούς πρώτους ἐπισκόπους Ἀθηνῶν, κτίσμα τοῦ 5ου αἰώνα. Ἡ Βιβλιοθήκη τοῦ Ἀδριανοῦ στήν Πλάκα ἔχει στόν ἄδειο πλέον χῶρο της κτίσματα ὄχι μίας βασιλικῶν πρό τοῦ 1.000 μ.Χ. Ὅλα τοῦτα ἀφημένα στήν τύχη τους, μή ἐπισκέψιμα! Ἀπέναντι ἀπ’ τόν χῶρο τῆς Ἀδριάνειας Βιβλιοθήκης βρίσκεται τό ἐρειπωμένο ἀρχοντικό μιᾶς σπουδαίας Ἀθηναϊκῆς οἰκογενείας τῆς ὕστερης Τουρκοκρατίας, τοῦ Λογοθέτη-Χωματιανοῦ καί μαζί του τό ἑκκλησάκι τοῦ προφήτη Ἐλισσαίου, ὅπου γύρω στά 1900 λειτουργούσε ὁ Ναξιώτης Ἅγιος Νικόλας ὁ Πλανᾶς, ἔψελναν οἱ Σκιαθῖτες Ἀλέξανδροι: Παπαδιαμάντης καί Μωραϊτίδης, παρευρίσκονταν σπουδαῖοι λογοτέχνες τῆς Χώρας μας, ὅπως ὁ Ναυπάκτιος Γ. Βλαχογιάννης, ὁ Σκοπελίτης Π. Νιρβάνας, ὁ Εὐρυτάν Ζ. Παπαντωνίου καί ἄλλοι. Ὅλος τοῦτος ὁ χῶρος εἶναι κλειστός ἐδῶ καί καιρό γιά «συντήρηση». Ἄν δέν παρενέβαινε ἡ Ἀρχιεπισκοπή (ἐπί Ἱερωνύμου Λιάπη) οὔτε τό Ἀρχοντικό τῆς ἄλλης μεγάλης οἰκογένειας τῶν Ἀθηνῶν θά σωζόταν. Μιλάμε γιά τούς Μπενιζέλους καί τήν Ἁγία Φιλοθέη (16ος αἰώνας). Πράγματι, τό κτίσμα αὐτό στήν Πλάκα διασώθηκε καί εἶναι ἐπισκέψιμο.
Ἑκατοντάδες μικρά «ξωκκλήσια» γύρω ἀπό τήν Ἀκρόπολη, στήν Πλάκα, στοῦ Ψυρρῆ, στό Θησεῖο για παράδειγμα, μέ σημασία ἱστορική γιά τήν ζωή τῆς πόλης, μένουν κλειστά, ἀσυντήρητα, ἀγνοημένα. Οὔτε ὁ Δῆμος, οὔτε κανένα ἄλλο σωματεῖο «προλαβαίνει» νά ἐνδιαφερθεῖ καί βοηθήσει τίς Ἐνορίες γιά τοῦτα.
Μπορεῖ οἱ τουρίστες νά περνοῦν μπροστά ἀπ’ τό «Φανάρι τοῦ Διογένη», τό ἀρχαῖο αὐτό χορηγικό μνημεῖο τοῦ Λυσικράτους, νά γεμίζουν τά γύρω τραπεζοκαθίσματα, ἀλλά παραδίπλα βρίσκεται ὁ μικρός ναός τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, ὅπου ὁ Ἀθανάσιος Διάκος λειτουργοῦσε, κατά τήν ἀνιστόρηση παληῶν Ἀθηναίων. Τό 1821, ἡ ἐπανάσταση κατά τῶν Τούρκων ἐπικυριάρχων. ὁ πιό σύγχρονος ἑλληνισμός, συνδέεται «πολεοδομικά» στήν παληά Ἀθήνα (Πλάκα) μέ τή βυζαντινή στιγμή καί αἰωνιότητα. Ὁ Ἁγιος Νικόλαος τοῦ Ραγκαβᾶ δείχνει μέ τό ὄνομά του (Ραγκαβᾶς, Ραγκαβῆς, Ραγκαβές) τή σχέση τοῦ κτίσματος, τῆς γειτονιᾶς, τῆς πόλης μέ τήν Αὐτοκρατορική οἰκογένεια πού γύρω στόν 9ο καί 10ο αἰώνα κυβερνοῦσε τήν Ἀνατολική Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία στήν Κωνσταντινούπολη. Εἰρήνη ἡ Ἀθηναία, Μιχαήλ ὁ Ραγκαβᾶς οἱ γνωστοί γόνοι. Εἰδικά ἡ Εἰρήνη ἡ Ἀθηναία ὑποστήριζε τήν εἰκονόφιλη παράταξη καί εἶχε, ὡς χήρα Αὐτοκράτειρα, πρόταση γάμου ἀπό τόν γενάρχη ὅλων τῶν μετέπειτα δυτικοευρωπαϊκῶν δυναστειῶν, τόν πολύ Καρλομάγνο! Τό κτίσμα αὐτό ἐπιζεῖ λοιπόν, μέ τήν καμπάνα του πού τόν Μάρτη τοῦ 1821 πρωτοσήμανε τό ξεκίνημα τοῦ Ἀγώνα τῆς Ἐλευθερίας. Πολλοί λίγοι, ὅμως, ἐνδιαφέρονται γιά τή συντήρηση τοῦ Ἁγίου Νικολάου Ραγκαβᾶ.
Καθώς οἱ νεώτεροι Ἕλληνες θεωροῦν πώς πρέπει νά «καλοπιάνουν» τούς ξένους, δείχνοντας αὐτά πού πιστεύουν αὐτοί γιά μᾶς (χλαμύδες καί κλασσική ἀρχαιότητα), τό ἐνδιαφέρον γιά τή Βυζαντινή περίοδο, τήν Φραγκοκρατία (ὅπου οἱ Δυτικοί-Παπικοί ἀπαγόρευαν ὕπαρξη Ὀρθόδοξου Ἐπισκόπου στήν Ἀθήνα ἀπό τό 1204 ὡς τό 1470), τήν Τουρκοκρατία καταντᾶ γραφικό. Εἶναι μόνο γιά «ἐσωτερική κατανάλωση». Τό νά μιλᾶ κάποιος γιά τήν Ἀθήνα ὡς πόλη Χριστιανική, Βυζαντινή, ἴσως μοιάζει μέ τό ἐνδιαφέρον τῶν Βαυαρῶν τοῦ Ὄθωνα (1833-1862), ὅταν γκρέμισαν 70 (ἑβδομῆντα) ἐκκλησίες τῆς ἐποχῆς Βυζαντίου καί Τουκροκρατίας γιά νά χτίσουν μέ τά ὑλικά τους τήν σημερινή Μητρόπολη Ἀθηνῶν ἥ ὅταν ἀποφάσισαν τήν διάλυση τῶν Ὀρθόδοξων Μοναστηριῶν!
Δυστυχῶς κάπως ἔτσι φέρεται ἡ ἰθύνουσα τάξη, μέ μιά ἀδιάφορη περίπου συγκαταβατικότητα γιά τά «παπαδικά». Δεῖγμα καί αὐτό τῆς ψύχωσης νά φανοῦμε μοντέρνοι καί ἀντικομφορμιστές σέ μιά παγκοσμιοποιητική πολτοποίηση πολιτισμῶν καί λαϊκῶν παραδόσεων. Βέβαια, οἱ ναοί, τά διάφορα ἐκκλησιαστικά μνημεῖα, δέν εἶναι τουριστικά ἀξιοθέατα. Ἀλλά δέν πρέπει νά ἀσχολεῖται ὁ Δῆμος, οἱ ἄλλες κρατικές ὑπηρεσίες γιά τή συντήρησή τους; Ἀφοῦ ἀποτελοῦν μέρος τῆς ἱστορίας, τῆς ζωῆς, τῆς φυσιογνωμίας τῆς πόλης μας!
Πόσο εἶναι γνωστό ὅτι στήν Κυψέλη ὑπάρχει ἡ ἐκκλησία ἡ οἰκογενειακή, πού ἔχτισε ὁ ἥρωας τοῦ 1821 Κωνσταντίνος Κανάρης, ὁ μπουρλοτιέρης καί μετέπειτα πρωθυπουργός τῆς Ἑλλάδας; Ἤ ποιός ὑποψιάζεται τήν κρυφή ὀμορφιά μιᾶς μικρῆς ὑστεροβυζαντινῆς ἐκκλησιᾶς πίσω ἀπό τό γήπεδο τοῦ Παναθηναϊκοῦ, πού περιέσωσε περί τό 60 ὁ μακαριστός Διονύσιος Κοζάνης, καί βαθειά στή νύχτα ἄναβε κεράκια ὁ μακαρίτης πιά Χρῆστος Βακαλόπουλος πρίν ἐπισκεφθεῖ τό γειτονικό «περιώνυμον καφεστιατόριον Βαλτάσαρ»;
Ἡ ἀξία μιᾶς πόλης στηρίζεται στή μνήμη τῶν «ἀναχωρησάντων διά τούς οὐρανούς» καί ἡ τρέχουσα ἀντίληψη ὅτι ὅλα εἶναι κέρδος ὐπονομεύει τήν βαθύτερη πίστη τῆς ἀντιστροφῆς τῶν ὄρων, τῆς ἀναστάσιμης ἐλπίδας καί ζωῆς. Τά ἐκκλησιαστικά μας Μνημεῖα δέν ἐπιδεικνύουν ἀλλά ὑποδεικνύουν τήν ἄλλη διάσταση τῆς ζωῆς: Γύρω πέτρινα καί τσιμεντένια μεγαθήρια, ἀλλά στή μέση ἕνα ἀρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα: ἡ Καπνικαρέα! Αὐτή ἡ καλή ἀλλοίωση μπορεῖ νά ἀποδεικνύεται καί τώρα, ἐάν θελήσουμε νά βοηθήσουμε ὁ καθένας ἀπό τή θέση του τή διάσωση, τήν διατήρηση, τήν ἀνάδειξη, τήν καλή λειτουργία γύρω καί ἐντός τῶν μηνμείων (μικρῶν ἤ μεγάλων). Ἐπειδή σέ αὐτά συγκεντρώνονται οἱ μνῆμες καί οἱ ἐλπίδες νεκρῶν καί ζώντων τῆς Χριστιανικῆς ζωῆς, τῆς έκκλησιαστικῆς παράδοσης ἀλλά καί τῶν λαϊκῶν θρύλων καί δοξασιῶν. Μ’ ἕνα λόγο ἐκεῖ βρίσκεται κρυμμένο καί φανερωμένο τό συναξάρι τοῦ Γένους!
Ὑστερόγραφο 1: Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων θά πρέπει νά ἐνδιαφερθεῖ γιά τή συντήρηση τοῦ μνημειώδους ζωγραφικοῦ ἔργου τοῦ Φώτη Κόντογλου στίς αἴθουσες τοῦ Κεντρικοῦ Δημαρχιακοῦ Μεγάρου καί ἐπίσης γιά τή συντήρηση τῶν τοιχογραφιῶν τοῦ κύρ Φώτη στόν ἱστορικό Ναό τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέα τῆς πλατείας Κύπρου, ὅπου ἦταν τό μοναστήρι τῆς Ἁγίας Φιλοθέης, τῆς Κυρᾶς τῶν Ἀθηνῶν, καθὼς καὶ στὸν Ἅγιο Χαράλαμπο Πεδίου Ἄρεως, οἱ ὁποῖες καταστρέφονται.
Ὑστερόγραφο 2: Παληότερα οἱ Βαυαροί-Γερμανοί μᾶς ἔκαναν καί δώρα, ὅπως τόν πολυέλαιο ἐπί Ὄθωνα πού ὑπάρχει στόν Ἅγιο Γεώργιο Κυψέλης. Τώρα ὅμως μόνο χρέη καί Μνημόνια γνωρίζουν;
Ο Κώστας Καμαριάρης είναι υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος στον συνδυασμό «Αθήνα για την Ελλάδα»
