• Ὁ Μανώλης Δούνιας “ἀπεβίωσεν ἐπί τῆς ψάθης…” τό 1855-

Στίς 23 Σεπτεμβρίου 1821 τό πρωί, ἡμέρα Παρασκευή, ὁ ἀγωνιστής τοῦ σώματος Τσακώνων τοῦ καπετάν Παναγιώτη Σαράντη  Μανώλης Δούνιας ἀπό τόν Πραστό τῆς Κυνουρίας, μέ δική του πρωτοβουλία, καί σέ συνεννόηση μέ Τσάκωνες ἁπλοὺς ἀγωνιστές, χωρίς νά εἰδοποιήσει τόν Κολοκοτρώνη καί τούς ὁπλαρχηγούς, ὀργάνωσε ἔφοδο κατά τῆς πολιορκημένης Τριπολιτσᾶς. Μέ τέχνασμα πλησίασε τόν Τοῦρκο φρουρό ἑνὸς προμαχώνα, μὲ τὸν ὁποῖο εἶχαν γνωριστεῖ καί τόν κατάφερε νά τοῦ ρίξει σχοινιά γιά ν’ ἀνέβει μαζί μέ ἄλλους δύο συντρόφους του, τόν Αὐραντίνη καί τόν Ρουμάνη. Ἀφοῦ τόν ἐξουδετέρωσαν, χρησιμοποίησαν τά σχοινιά γιά ν’ ἀνέβουν στό πεντέμισι μέτρων ὕψους τεῖχος, πενήντα Τσάκωνες ἀγωνιστές πού εἶχε ἐπιλέξει ὁ Δούνιας  ἀπό τά κυνουριακά σώατα τοῦ Ἀνγνώστη Κονδάκη, τοῦ Γιώργου Μιχαλάκη, τοῦ Σαράντη, τοῦ Π. Ζαφειρόπουλου, τοῦ ἀρχιμανδρίτη Ἱερόθεου Ἀθανασόπουλου καί τοῦ Π. Κεφάλα, ἐνέδρευαν κοντά στήν πύλη τοῦ Μυστρᾶ. Πρέπει νά ἦταν ναυτικοί προκειμένου νά γνωρίζουν τήν τέχνη τῆς ἀναρρίχησης. Στή συνέχεια, ὁ Αὐραντίνης ἔστρεψε τό κανόνι πρός τό μέρος τῆς πόλης, ὑψώθηκε ἡ ἐλληνική σημαία καί οἱ ὑπόλοιποι ἔσπασαν τά σίδερα τῆς πύλης τοῦ Μυστρᾶ καί τήν ἄνοιξαν. Τό γεγονός αὐτό προκάλεσε γενική έπίθεση τῶν Ἑλλήνων καί κατάρρευση τῆς τουρκικῆς ἄμυνας.        Ἡ Τριπολιτσά ἦταν ἐπί Τουρκοκρατίας τό κέντρο τῆς διοίκησης στήν Πελοπόννησο, ἕδρα τοῦ Τούρκου διοικητῆ “Μόρα Βαλεσῆ”. Ἦταν τὸ κέντρο τῆς ὀθωμανικῆς τυραννίας. Ἡ ἅλωσἠ της ὀφείλεται στόν σταδιακό ἀποκλεισμό της καί στήν πολιορκία της πού ὀργάνωσε ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Χωρίς τρόφιμα, οἱ πολιορκημένοι Τοῦρκοι ἦταν ἕτοιμοι νά παραδοθοῦν. Ἤδη, οἱ Τουρκαλβανοί μαχητές εἶχαν κλείσει χωριστή συμφωνία μέ τόν Θεόδοωρο Κολοκοτρώνη. Ἡ φυσιολογική ἐξέλιξη τῶν πραγμάτων θά ἦταν νά γίνει συνολική συμφωνία γιά παράδοση τῆς πόλης καί μεταφορά τοῦ πληθυσμοῦ στὴν Μικρὰ Ἀσία, ὅπως συνέβη σὲ ἄλλες περιπτώσεις.

Ὅμως, ἡ αἰφνιδιαστική πτώση τῆς πόλης μέ ἔφοδο, εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα οἱ ὁπλαρχηγοί νά χάσουν τόν ἔλεγχο τῶν ἀνδρῶν τους. Τοῦτο ἦταν ὀλέθριο γιά τόν ἄμαχο πληθυσμό πού ἀφανίστηκε. Κανείς δέν δικαιολογεῖ πράξεις βίας κατά ἀμάχων. Ὅμως, ἡ τυραννία καί ἡ καταπίεση αἰώνων προκάλεσαν τό ἀνεξέλεγκτο ξέσπασμα. Ὁ Κολοκοτρώνης μέ μεγάλη προσπάθεια διέσωσε τούς Τουρκαλβανούς μέ τούς ὁποίους εἶχε συμφωνήσει. Ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ἔπεσε ἡ πόλη εἶχε ὠς ἀποτέλεσμα καί ἐλάχιστα ἀπό τά λάφυρα νά ἐνισχύσουν τό δημόσιο ταμεῖο.

Ἡ ἐξουδετέρωση τῆς Τριπολιτσᾶς συνέβαλε ἀποφασιστικά στήν ἑδραίωση τῆς Ἐπανάστασης στήν Πελοπόννησο. Δυστυχῶς ὅμως, ἡ ζηλοφθονία τῶν Κοτσαμπάσηδων καί ὁ φόβος τους γιά τήν ἄνοδο τῆς αἴγλης τοῦ Κολοκοτρώνη, τούς ὁδήγησε νά σαμποτάρουν ἀνάλογη προσπάθεια τοῦ “Γέρου τοῦ Μωριᾶ” νά πολιορκήσει καί νά καταλάβει τήν Πάτρα.

Ὅσο γιά τόν Μανώλη Δούνια, ὅπως γράφει ἡ χήρα του Ἑλένη, ” Ἀπεβίωσεν ἐπί τῆς ψάθης…καταλιπών ἐμέ μετά τεσσάρων κορασίων…”,  στίς 28 Φεβρουαρίου 1855 στήν Τρίπολη. Εἶναι θαμμένος στό νεκροταφεῖο τῆς Ἁγ. Βαρβάρας.

ΠΗΓΕΣ:

ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Ἀφιέρωμα στόν Μανώλη Δούνια, Χρονικά τῶν Τσακώνων, τόμ. Α΄, 1956, σσ. 172-188.