• Βίαιες διαδηλώσεις διαμαρτυρίας αυτοχθόνων με εμπρησμούς εκκλησιών

Τρίτο μακάβριο εύρημα μαζικών τάφων προστέθηκε στα δύο προηγούμενα, για τα οποία έχουμε ήδη αναφερθεί. Έξω από το σχολείο του Κάμλουπς της επαρχίας της Βρετανικής Κολομβίας, στους 215 μαζικούς τάφους που είχαν βρεθεί το Μάιο, προστέθηκαν άλλοι 182. Τον Ιούνιο είχαν βρεθεί 785 τάφοι  σε σχολείο της επαρχίας του Σασκατουάν. Με δεδομένο το ευρύ δίκτυο ρωμαιοκαθολικών σχολείων για αυτόχθονες σε όλη τη χώρα, εικάζεται ότι οι έρευνες θα αναδείξουν και άλλα πολλά θύματα της κακομεταχείρισης των παιδιών των αυτοχθόνων. Σε μικρότερο βαθμό, εντάσσονταν στα προγράμματα σχολείων για αυτόχθονες και άλλα δόγματα, όπως η αγγλικανική και άλλες προτεσταντικές εκκλησίες.  

Στα σχολεία αυτά που λειτούργησαν από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι το τέλος του 20ού, επιβαλλόταν να φοιτούν εσώκλειστα τα παιδιά των αυτοχθόνων, που αφαιρούνταν με το στανιό από τις οικογένειές τους με τη σύμπραξη της καναδικής έφιππης αστυνομίας (είδος χωροφυλακής). Στόχος ήταν η πολιτιστική τους αφομοίωση στις κυρίαρχες αξίες του καναδικού κράτους, που αποτελεί δημιούργημα και συνέχεια της βρετανικής αποικιοκρατίας.

Τους επιβαλλόταν η χρήση της αγγλικής γλώσσας και απαγορευόταν η ντόπια λαλιά με απειλή σκληρής τιμωρίας. Ταυτόχρονα, οι συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής ήταν άθλιες, με αποτέλεσμα μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας από μεταδοτικές ασθένειες. Από αυτή την κατάσταση προήλθαν οι μαζικοί τάφοι που είχαν κρατηθεί κρυφοί και ανακαλύπτονται σήμερα. Μια κατάσταση που αν δεν προκλήθηκε εσκεμμένα, βόλευε και ήταν αποδεκτή από τις Αρχές. Αλλά και όσοι επιβίωσαν, περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα τις συνθήκες ζωής τους.

Τα ευρήματα προκαλούν βίαιες αντιδράσεις στις κοινότητες των αυτοχθόνων, οι οποίοι εκδηλώνουν την οργή τους τόσο απέναντι στο Κράτος, όσο και στις εκκλησίες. Ήδη έχουν πυρπολήσει επτά εκκλησίες και ανατρέπουν τα αγάλματα των βασιλισσών Βικτωρίας (ΦΩΤΟ) και Ελισάβετ. Η βασίλισσα της Αγγλίας εξακολουθεί να είναι αρχηγός του Κράτους στον Καναδά, όπως και σε άλλες χώρες.

Η υπόθεση αυτή έχει αμαυρώσει και τους εορτασμούς για την εθνική επέτειο του Καναδά την 1η Ιουλίου.

Ο Πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τρουντό έχει εκφράσει τη λύπη του και την αποφασιστικότητά του το Κράτος να επανορθώσει όσο μπορεί την εις βάρος των αυτοχθόνων γενοκτονία. Κάλεσε τους αυτόχθονες να απέχουν από καταστροφές ευκτηρίων οίκων, αλλά και τον Πάπα Φραγκίσκο να ζητήσει συγγνώμη για το ρόλο της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, η οποία καλείται να φανερώσει τα αρχεία της, προκειμένου να διευκολυνθούν οι έρευνες.

Όμως, αυτό θα χρειαστεί πίεση από τις δικαστικές αρχές, δεδομένου ότι η ρωμαιοκαθολική εκκλησία διακατέχεται από την κουλτούρα τη συγκάλυψης.