«Σήμερα θεωρώ ότι πρέπει να περάσουμε στην επόμενη φάση και να πούμε την πραγματικότητα. Η συνθήκη της Λωζάνης είναι μια συνθήκη παρωχημένη σε σχέση με την αποστρατικοποίηση» δήλωσε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας κ. Ευάγγελος Συρίγος σε συζήτηση στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ. Όταν τού επισημάνθηκε ότι και ο Ταγίπ Ερντογάν μιλά για αναθεώρηση, τα έκανε ακόμα χειρότερα με την απάντησή του: «Η Συνθήκη της Λωζάνης είναι ένα τεράστιο πράγμα. Είναι μια βασική συμφωνία, έχει άλλες 14 συμφωνίες, παραρτήματα κ.λπ. Το 97% όλων αυτών στο σήμερα δεν έχει καμία αξία».
Στη συνέχεια, ο κ. Συρίγος επιχείρησε να ανασκευάσει, εμμένοντας ωστόσο στη θέση ότι η συνθήκη της Λωζάνης είναι παρωχημένη με διατάξεις νεκρές: “Δεν μίλησα για αναθεώρηση της Συνθήκης. Είπα ότι είναι παρωχημένη. Το θέμα των παρωχημένων διατάξεων είναι κάτι αυτονόητο…..Να συζητάμε για διατάξεις νεκρές; Παρωχημένες; Όταν συζητάμε για κάτι παρωχημένο δεν σημαίνει ότι αναθεωρείται. Δεν συζητάμε για αναθεώρηση”.
Προφανώς ο κ. Συρίγος δεν αντιλαμβάνεται, ή καμώνεται ότι δεν έχει αντιληφθεί, πως όταν θεωρούμε κάτι “παρωχημένο” και “νεκρό”, είναι σαν να ομολογούμε ότι δεν υπάρχει και δεν μπορεί ισχύει στην πράξη.
Κατά συνέπεια, ποια αξία μπορεί να έχει ο ισχυρισμός του ότι δεν μιλά για αναθεώρηση, όταν θεωρεί συλλήβδην καταργημένη τη Συνθήκη της Λωζάνης; Γιατί τι άλλο μπορεί να είναι μια Συνθήκη, όταν λέμε πως περιλαμβάνει διατάξεις κατά 97% χωρίς καμμία αξία και διατάξεις νεκρές; Τι απομένει να “αναθεωρήσεις” από κάτι ήδη νεκρό και κατ’ επέκταση ανεπίδεκτο εφαρμογής; Πολύ φοβούμαστε ότι τέτοιες απόψεις ανοίγουν το δρόμο σε επί μηδενικής βάσεως συζήτηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων όπως επιθυμεί η Άγκυρα, αν γίνει δεκτό ότι το ισχύον πλαίσιο, όχι μόνον είναι παρωχημένο, αλλά και “έχει εκμετρήσει το ζην”῎…
Οι δηλώσεις Συρίγου σε όλες τις εκδοχές τους είναι άκρως ανησυχητικές, αφού υποδηλώνουν προθέσεις στο κυβερνητικό στρατόπεδο για υποχωρήσεις στα Ελληνοτουρκικά σε σχέση με τις πάγιες ελληνικές θέσεις, παρά το γεγονός ότι προς το παρόν επισήμως η κυβέρνηση δεν υιοθετεί τέτοια θέση.
Εξάλλου, είναι άκρως επικίνδυνη, ακόμα και η διατύπωση για συνθήκη παρωχημένη σε σχέση με την αποστρατικοποίηση, αφού κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται στο κείμενο της Συνθήκης της Λωζάνης. Για “αποστρατιωτικοποίηση” κάνει λόγο μόνον η Συνθήκη των Παρισίων βάσει της οποίας περιήλθε στην Ελλάδα η Δωδεκάνησος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη συνθήκη αυτή η Τουρκία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος, οπότε δεν δικαιούται να εγείρει με βάση αυτή αξιώσεις.
Για τα νησιά στα οποία αναφέρεται η Συνθήκη της Λωζάνης προβλέπονται επί λέξει τα εξής στο άρθρο 13: Όχι αποστρατιωτικοποίηση, αλλά περιορισμένη στρατιωτική παρουσία.
Προς εξασφάλισιν της ειρήνης, η Ελληνική Κυβέρνησις υποχρεούται να τηρή εν ταις νήσοις Μυτιλήνη, Χίω, Σάμω και Ικαρία τα ακόλουθα μέτρα:
1. Αι ειρημέναι νήσοι δεν θα χρησιμοποιηθώσιν εις εγκατάστασιν ναυτικής βάσεως ή εις ανέγερσιν οχυρωματικού τίνος έργου.
2. θα απαγορευθή εις την Ελληνικήν στρατιωτικήν αεροπλοΐαν να υπερίπταται του εδάφους της ακτής της Ανατολίας.
Αντιστοίχως, η Οθωμανική Κυβέρνησις θα απαγορεύση εις την στρατιωτικήν αεροπλοΐαν αυτής να υπερίπταται των ρηθεισών νήσων.
3. Αι ελληνικαί στρατιωτικαί δυνάμεις εν ταις ειρημέναις νήσοις θα περιορισθώσι εις τον συνήθη αριθμόν των δια την στρατιωτικήν υπηρεσίαν καλουμένων, οίτινες δύνανται να εκγυμνάζωνται επί τόπου, ως και εις δύναμιν χωροφυλακής και αστυνομίας ανάλογον προς την εφ’ ολοκλήρου του ελληνικού εδάφους υπάρχουσαν τοιαύτην.
Κατά συνέπεια, με τη διατύπωση για “συνθήκη παρωχημένη σε σχέση με την αποστρατικοποίηση”, ο κ. Συρίγος κάνει “δώρο” στην Τουρκία σε σχέση με την ερμηνεία της Συνθήκης.
Όσον αφορά στο “πάτημα” της Τουρκίας στις διατάξεις της Συνθήκης σε σχέση με την επιτρεπόμενη στρατιωτική παρουσία στα νησιά που εκχωρήθηκαν οριστικά το 1923 στην Ελλάδα, αλλά και για τα Δωδεκάνησα που παραχωρήθηκαν το 1948, η ελληνική θέση καλύπτεται πλήρως από την τουρκική επιθετικότητα, η οποία εκδηλώθηκε με την εισβολή στην Κύπρο το 1974, και έφερε αποτέλεσμα αφού αποσύρθηκε από τη Χούντα η μεραρχία που είχε στείλει η κυβέρνηση Παπανδρέου. Και μόνον ότι ζητούν οι Τούρκοι αποστρατιωτικοποίηση των νησιών διατηρώντας την επιθετικού προσανατολισμού “Στρατιά του Αιγαίου”, η οποία δεν υπήρχε πριν το 1970, όπως και τη ρητορεία του επεκτατισμού, είναι ομολογία ότι προτίθενται να επαναλάβουν τον “Αττίλα” και μάλιστα εκ του ασφαλούς, όπως πέτυχαν στην Κύπρο. Το δικαίωμα της αυτοάμυνας είναι κατοχυρωμένο στο διεθνές δίκαιο.
Σύμφωνα με τη ρητή διατύπωση του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, άρθρο 51:
Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δε θα εμποδίζει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής νόμιμης άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση, ως τη στιγμή που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα πάρει τα αναγκαία μέτρα για να διατηρήσει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Τα μέτρα που θα παίρνουν τα Μέλη των Ηνωμένων Εθνών κατά την άσκηση αυτού του δικαιώματος της νόμιμης άμυνας θα ανακοινώνονται αμέσως στο Συμβούλιο Ασφαλείας, και σε καμία περίπτωση δε θα θίγουν την εξουσία και την υποχρέωση που έχει το Συμβούλιο Ασφαλείας, σύμφωνα μí αυτόν το Χάρτη, να αναλαμβάνει οποτεδήποτε τη δράση που κρίνει αναγκαία για τη διατήρηση ή για την αποκατάσταση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Ειδικά για τα νησιά Λήμνο και Σαμοθράκη, οι σχετικές διατάξεις της Συνθήκης της Λωζάνης, που συνέδεαν τα δυο νησιά με το καθεστώς των Στενών, αντικαταστάθηκαν από τη Συνθήκη του Μοντρέ του 1936 βάσει της οποίας η Τουρκία ανέκτησε το στρατιωτικό έλεγχο των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου. Παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρονται ρητά τα δύο νησιά στο κείμενο, η νομιμότητα της ελληνικής πλευράς να εξοπλίσει τα δύο νησιά ενισχύεται από το γεγονός ότι συνολικά το καθεστώς αφοπλισμού των Στενών καταργήθηκε.
Επιπλέον, η ίδια η Τουρκία με τον πιο επίσημο και δεσμευτικό βάσει του Διεθνούς Δικαίου τρόπο, αναγνώρισε την ίδια χρονιά το δικαίωμα της Ελλάδας να εξοπλίσει τα δύο νησιά:
– Με την επιστολή του Τούρκου πρέσβη στην Αθήνα το 1936, στον Πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, όπου αναφέρει ότι: «Είµαστε εξ’ ολοκλήρου σύµφωνοι όσον αφορά στον εξοπλισµό των νησιών Σαµοθράκης και Λήµνου, ταυτόχρονα µε τον εξοπλισµό των Στενών».
– Με την επίσηµη δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Rustu Aras στην τουρκική εθνοσυνέλευση, στις 31 Ιουλίου 1936, κατά τη συζήτηση επικύρωσης της σύµβασης του Μοντρέ, παρουσία του Πρωθυπουργού Ισµέτ Ινονού ότι «Οι διατάξεις που αναφέρονται στα νησιά Λήµνος και Σαµοθράκη, τα οποία ανήκουν στη γείτονα και φίλη Ελλάδα και που ήσαν αποστρατιωτικοποιηµένα, µε βάση τις σχετικές διατάξεις της συνθήκης της Λωζάννης καταργούνται κι’ αυτές από την συνθήκη του Μοντρέ» Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η δήλωση αποτελεί επίσημη τουρκική θέση, καθόσον έγινε από τον καθ’ ύλη αρµόδιο Υπουργό Εξωτερικών ενώπιον του κοινοβουλίου της χώρας του κατά τη διαδικασία επικύρωσης της σύµβασης.
– Με την επίσηµη ενηµέρωση από την Ελλάδα των κυβερνήσεων της Γαλλίας, Ιταλίας και Μεγάλης Βρετανίας, ότι µετά την έναρξη ισχύος της Σύµβασης του Μοντρέ η ελληνική κυβέρνηση «προέβη σε στρατιωτική κατάληψιν των νήσων Λήµνου και Σαµοθράκης», χωρίς να υπάρξει αντίδραση από καμμία πλευρά.
