• Βερολίνο: «Συμφιλίωση» και αναθεώρηση αντί «Δικαιοσύνης κι Αποζημίωσης»[1]

• Μέχρι το 1990 έλεγαν ότι “είναι νωρίς” και ύστερα ότι… “είναι αργά”

 Του Αριστομένη Συγγελάκη*

Διαχρονικά, οι μεταπολεμικές γερμανικές κυβερνήσεις επεδείκνυαν αδιάλλακτη στάση στο ζήτημα των οφειλών τους προς την Ελλάδα αρνούμενες να προσέλθουν σε διαπραγματεύσεις για την επίλυση του ζητήματος. Μέχρι το 1990 η στάση αυτή στηρίχθηκε και διευκολύνθηκε από τη Συνθήκη του Λονδίνου (1953), που παρέπεμπε τις σχετικές διαπραγματεύσεις για την επίλυση του ζητήματος των γερμανικών οφειλών στο μέλλον, κατά την επανένωση της Γερμανίας και τη σύναψη Συνθήκης Ειρήνης. Στις, λιγοστές και αδύναμες, κρούσεις των ελληνικών κυβερνήσεων η ΟΔΓ απαντούσε πριν το 1990: «είναι πολύ νωρίς»!

Με την ενοποίηση της Γερμανίας (31.8.1990) και τη σύναψη της Συνθήκης «2+4» της Μόσχας (12.9.1990) η κατάσταση ουσιαστικά δεν άλλαξε: η Ο.Δ.Γ. με μεθοδικές κινήσεις του Γκένσερ στο παρασκήνιο και με την ανοχή των Η.Π.Α. πέτυχε αφενός να αποκλειστούν της Συνθήκης οι μικρότερες χώρες που ήγειραν αξιώσεις έναντι της Γερμανίας (Ελλάδα, Πολωνία κλπ) και αφετέρου να μην ονομαστεί Συνθήκη Ειρήνης αλλά «Συνθήκη για την τελική ρύθμιση όσον αφορά τη Γερμανία». Όταν λοιπόν η Ελλάδα πρόβαλε εκ νέου τις αξιώσεις της (κυριότερη ενέργεια η ρηματική διακοίνωση της κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου στις 14.11.1995) η ΟΔΓ απαντούσε αρχικά ότι «έχουν περάσει πενήντα χρόνια», ότι «η Ελλάδα έχει πάρει χρηματοδοτήσεις από ΕΕ και ΝΑΤΟ» κ.α. ανάξια σχολιασμού. Τελικά, όμως, εξακολουθούσαν να επιμένουν ότι «είναι νωρίς για διαπραγματεύσεις» δεδομένου ότι η ΟΔΓ δεν αναγνώριζε τη Συνθήκη «2+4» ως Συνθήκη Ειρήνης.

Ωστόσο η γερμανική κυβέρνηση κάνει στροφή 180 μοιρών το 2013. Βλέποντας ότι το κίνημα διεκδίκησης στην Ελλάδα αντί να συρρικνωθεί με το πέρασμα του χρόνου διευρύνεται και ισχυροποιείται, αποφασίζει την επί τα χείρω αλλαγή της πολιτικής της ΟΔΓ. Η νέα γραμμή του Βερολίνου, κωδικοποιημένα, στηρίζεται στους εξής άξονες:

α. «Το θέμα έχει πολιτικά και νομικά κλείσει». Και υπονοούν ότι η Συνθήκη «2+4» είναι Συνθήκη Ειρήνης αλλά δεδομένου ότι δεν αναφέρεται στο ζήτημα των γερμανικών επανορθώσεων σημαίνει ότι το θέμα έχει κλείσει. Μία θέση παντελώς αβάσιμη δεδομένου ότι η εν λόγω Συνθήκη δεν έχει υπογραφεί και κυρωθεί από την Ελλάδα και, συνεπώς, δεν τη δεσμεύει. Ο προκλητικός και ατεκμηρίωτος αυτός ισχυρισμός της γερμανικής κυβέρνησης διαψεύδεται και από την Επιστημονική Υπηρεσία της Bundestag (πορίσματα Φεβρουαρίου 2014 και Ιουνίου 2019).

β. Η ΟΔΓ δεν είναι αδιάλλακτη αλλά πασχίζει για την ελληνογερμανική «συμφιλίωση»! Και εννοούν τα κάθε λογής γερμανικά ιδρύματα και προγράμματα («Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον», «Ελληνογερμανικό ίδρυμα Νεολαίας», «Ελληνογερμανική Συνέλευση» του κ. Φούχτελ, πρόγραμμα «MOG / Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα») που, στο όνομα της «συμφιλίωσης» των δύο χωρών, προωθούν τα συμφέροντα της γερμανικής ελίτ.

γ. Στο πλαίσιο της «ελληνογερμανικής συμφιλίωσης» η Ιστορία της Κατοχής πρέπει να αναθεωρηθεί και «να ειδωθεί υπό μία άλλη οπτική». Για παράδειγμα, επιχειρούν να ρίξουν να μεταθέσουν την ευθύνη για τα ναζιστικά εγκλήματα από τους σφαγείς στην Εθνική Αντίσταση .Ή θεωρούν υπεύθυνο του λιμού της Κατοχής τον βρετανικό ναυτικό αποκλεισμό κι όχι τη ληστρική πολιτική του Γ’ Ράιχ.

Ο στόχος των παραπάνω είναι ξεκάθαρος: να αποδυναμωθεί η ιστορική, ηθική, πολιτική και νομική βάση της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών. Διότι αν επικρατήσει, π.χ. η αντίληψη ότι ο σφαγιασμός του ελληνικού λαού δεν ήταν παρά «αντίποινα» σε «απερίσκεπτες» και «μάταιες» ενέργειες της Αντίστασης», τότε η απόδοση των γερμανικών αποζημιώσεων και επανορθώσεων παύει να θεωρείται μία επιβεβλημένη πράξη αποκατάστασης του δικαίου και γίνεται μία «υπερβολική αξίωση των κακομαθημένων Ελλήνων που ζητούν χρήματα για να ξεπεράσουν τις οικονομικές τους δυσκολίες».

«Δεν μπορείς να κάμεις δούλο ένα λαό, αν δεν πάρεις την ψυχή του, αν δε σβήσεις την ιστορία του. Κι όταν δεν μπορείς να το κάνεις αυτό, να τη διαστρεβλώσεις».[2]

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ωμή νεοναζιστική προπαγάνδα του υβριστή της Μάχης της Κρήτης και της Εθνικής μας Αντίστασης Χάιντς Ρίχτερ. Θυμίζουμε ότι στην 70^η επέτειο της Μάχης της Κρήτης (2011) ο Ρίχτερ δημοσίευσε βιβλίο με τίτλο, στη γερμανική έκδοση, «Η άλωση της Κρήτης» δια του οποίου επιχείρησε την μετάθεση των ευθυνών για τα ναζιστικά εγκλήματα από τους θύτες στα θύματα, από τους δολοφόνους εισβολείς στους αμυνόμενους υπέρ πατρίδας και ελευθερίας, ενώ, παράλληλα, κατηγόρησε τους Κρήτες πολίτες για φρικτά εγκλήματα πολέμου εις βάρος των «ιδεαλιστών» και «ιπποτών» αλεξιπτωτιστών και ορεινών καταδρομέων της Βέρμαχτ που συνάντησαν τη «βρώμικη» και «κτηνώδη» αντίσταση του Κρητικού λαού! Φέτος, στην 80^η επέτειο της Μάχης της Κρήτης είχαμε την άκρως προκλητική ενέργεια των ναζιστικών σταγονιδίων της «Ένωσης Ευρωπαίων Αλεξιπτωτιστών», που ήθελαν «να τιμήσουν τους γενναίους» αλεξιπτωτιστές της Βέρμαχτ» (!) αλλά τράπηκαν σε φυγή μετά τη σεισμική εξέγερση του κρητικού λαού. Μία ενέργεια της οποίας ο ιθύνων νους παραμένει ακόμη άγνωστος.

Στο ίδιο πλαίσιο, παραχάραξης της Ιστορίας και «ξεπλύματος» του ναζισμού, εντάσσονται και τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και Συμβουλίου της Ευρώπης για την εξίσωση κομμουνισμού και ναζισμού, η βράβευση των συνεργατών του Γ’ Ράιχ και ο διωγμός των Αντιστασιακών στις Βαλτικές χώρες και η απόδοση της ευθύνης για την πρόκληση του Β’ παγκοσμίου Πολέμου στη Σοβιετική Ένωση.

Χωρίς αμφιβολία, η ναζιστική Γερμανία αποδεκάτισε τον πληθυσμό της Ελλάδας, κατέστρεψε την χώρα μας και υπονόμευσε το μέλλον της. Με λύπη μας βλέπουμε ότι η Ο.Δ. της Γερμανίας σήμερα, όχι μόνο αρνείται να αναλάβει την ευθύνη της για τα στυγερά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διέπραξε το Γ’ Ράιχ στην Ελλάδα, αλλά με τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσει μοιάζει να στοχεύει το μέλλον της πατρίδας μας και του λαού μας.

Η πρόσφατη συζήτηση στη γερμανική Ομοσπονδιακή Βουλή αποτελεί μία ακόμη απόδειξη ότι, παρά το πέπλο σιωπής που δημιούργησε η επί δεκαετίες αδιαλλαξία της Γερμανίας και η αναβλητικότητα ή και αβελτηρία των ελληνικών κυβερνήσεων, το θέμα της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών δεν έχει κλείσει! Οι ελληνικές αξιώσεις παραμένουν «νομικώς ενεργές και δικαστικώς επιδιώξιμες». Ο αγώνας του Μανώλη Γλέζου και του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα αρχίζει να αποφέρει καρπούς.

Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να υλοποιήσει την ρητή εντολή της Ολομέλειας της Βουλής των Ελλήνων της 17ης Απριλίου 2019 και να προχωρήσει, χωρίς άλλη αναβολή, στις απαιτούμενες ενέργειες για τη δικαίωση της Ελλάδας: ενδεικτικά:

• κατάργηση του άρθρου 923 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας περί αναγκαστικής εκτέλεσης κατά αλλοδαπού δημοσίου σε περιπτώσεις εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας ώστε να μην απαιτείται άδεια του Υπουργού Δικαιοσύνης. Υπενθυμίζουμε ότι υπάρχουν αμετάκλητες αποφάσεις υπέρ των θυμάτων του Διστόμου, του Ρεθύμνου και του Αιγίου, που η εκτέλεσή τους προσκρούει στην άρνηση της ΟΔΓ και την απροθυμία των ελληνικών κυβερνήσεων να χορηγήσουν τη σχετική άδεια αναγκαστικής εκτέλεσης.
• Κατάργηση και του δικαστικού ενσήμου για τις αναγνωριστικές αγωγές των θυμάτων της ναζιστικής – φασιστικής θηριωδίας. Το ένσημο επαναφέρθηκε στα τέλη του 2019 από τη νέα κυβέρνηση και καθιστά απαγορευτική, λόγω κόστους, την προσφυγή στην Ελληνική Δικαιοσύνη των θυμάτων πολλών Ολοκαυτωμάτων που δεν έχουν δικαιωθεί ακόμη. Ήδη τα θύματα του μαρτυρικού Δομένικου βρίσκονται ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λάρισας διεκδικώντας αποζημιώσεις από την Ιταλία. Οι εκπρόσωποι των θυμάτων μιας σειράς άλλων Ολοκαυτωμάτων, που διεκδικούν αποζημιώσεις από την ΟΔΓ είναι έτοιμα να προσφύγουν στην Ελληνική Δικαιοσύνη.
• Περαιτέρω διεθνοποίηση του ζητήματος με υλοποίηση της απόφασης της Βουλής των Ελλήνων για επισκέψεις αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής στα κοινοβούλια των Συμμάχων μας στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένου και του γερμανικού κοινοβουλίου. Οργάνωση συνεντεύξεων τύπου και εκδηλώσεων σε πρωτεύουσες ευρωπαϊκών χωρών, κ.α.
• Συγκρότηση Μόνιμης Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών. Σύσταση αρμόδιας Διεύθυνσης στο Υπουργείο Εξωτερικών.
• Παράλληλα πρέπει να προετοιμαστεί μεθοδικά η προσφυγή στα διεθνή δικαστήρια ώστε, εφ’ όσον η ΟΔΓ επιμείνει στην αδιάλλακτη στάση της και μετά την ενδεχόμενη κυβερνητική αλλαγή του Σεπτεμβρίου 2021, η Ελλάδα να αναζητήσει τη δικαίωσή της διά της δικαστικής οδού.
• Οφείλει, επίσης η ελληνική κυβέρνηση να αποσυρθεί άμεσα από τη συμμετοχή, στήριξη και παντός τύπου διευκόλυνση που παρέχει στις γερμανικές, νεοαποικιοκρατικού χαρακτήρα πρωτοβουλίες της ΟΔΓ (Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας, πρόγραμμα MOG κ. α).

Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τον δρόμο του αγώνα! Η λαϊκή κινητοποίηση για την διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών είναι η μόνη απάντηση σε όσους έχουν βάλει στο στόχαστρο την ιστορική μνήμη, την εθνική αξιοπρέπεια και τη δημοκρατική προοπτική της πατρίδας μας. Επιπλέον, η υπεράσπιση της Ιστορίας από τους επίδοξους παραχαράκτες της και η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών αποτελεί γέφυρα κοινής πάλης, δημοκρατικής – αντιφασιστικής, μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού λαού αλλά και όλων των λαών της Ευρώπης. Η πραγματική συμφιλίωση των λαών, άλλωστε, δεν μπορεί να οικοδομηθεί στα σαθρά θεμέλια της εξάρτησης, της υποτέλειας ή της συναλλαγής αλλά μόνο στα στέρεα θεμέλια της ισότητας, της μνήμης και της δικαιοσύνης.

* Οδοντίατρος – Πολιτικός Επιστήμων, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών- Συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και μέλος της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δ. Βιάννου

[1]Το σύνθημα «Δικαιοσύνη κι Αποζημίωση» ανήκει στην Ομάδα AKDistomo από το Αμβούργο και εμφανίστηκε, για πρώτη φορά, τον Σεπτέμβριο του 2011 στη Δίκη για το Δίστομο στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

[2]Περιλαμβάνεται σε εισαγωγικά αλλά χωρίς αναφορά στην πηγή στο Κοκολάκη Μ., Ανατολική Κρήτη: Κατοχή, Αντίσταση, Εμφύλιος, Εκδόσεις Γνώσεις, Αθήνα, χωρίς ημερομηνία, σελ. 11.