Ὁ Μάξιμος, ὅπως γράψαμε, ἐκτός ἀπό τό ἰδιαίτερο ἐκκλησιαστικό του ἔργο μέ ἑρμηνεῖες, διορθώσεις καί μετραφράσεις, ἀσκοῦσε καί διαφωτιστικό καί κοινωνικοπολιτικό ἔργο ὑπέρ τῶν ἀδικουμένων, ἐλέγχοντας τήν πνευματική καί πολιτική ἡγεσία. Τοῦτο ἔπραξε γιά τήν κοινωνία τῆς Ρωσίας, τό ἴδιο σέ μερικές κρίσιμες καταστάσεις ἐπεχείρησε, μέ ἱστορικά δεδομένα, νά δείξει γιά τήν Αὐτοκρατορία τῆς Κωνσταντινουπόλεως καί γιά τόν Ἑλληνισμό.
τοῦ Ἀθανασίου Κουρταλίδη*
Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Γραικός (1470 Ἄρτα -1556 Μόσχα) προσέφερε ἕνα πολύπλευρο καί ἀνεπανάληπτο θεολογικό καί φιλολογικό ἔργο στό Ἅγιον Ὄρος καί κυρίως στή Ρωσία. Παράλληλα, ἄσκησε ἕνα προφητικό καί κοινωνικοπολιτικό διαφωτιστικό ἔργο μαρτυρίας στή ρωσική κοινωνία. Συγχρόνως ἐξέφραζε διά βίου καί τήν ἀγωνία του γιά τή δούλη πατρίδα του μέ τήν ἐλπίδα νά ἀπελευθερωθεῖ τό Ἑλληνικό Γένος μέ τή βοήθεια τῶν τσάρων καί τοῦ ὁμόδοξου ρωσικοῦ λαοῦ.
Στό παρόν ἄρθρο, βασισμένοι στό συγγραφικό ἔργο1 τοῦ Μάξιμου Γραικοῦ, θά προσεγγίσουμε τήν παρακμή τῆς Ρωμανίας καί ποιά αἴτια πού προκάλεσαν τήν ἅλωση κατά τήν ἀδέκαστη κρίση τοῦ Μαξίμου. Βέβαια, τά αἴτια εἶναι σύνθετα, διεθνῆ καί ἐσωτερικά, πολυδιάστατα. Ἡ πνευματική καί πολιτική, ὅμως, εὐθύνη τῶν ποιμένων καί τῶν ἡγετών εἶναι καθοριστική.
