-τοῦ Γιάννη Ζερβοῦ-

Ὅταν συντάχθηκε ἡ ἀνακοίνωση τῆς ΧΔ γιὰ τὶς καταστρεπτικὲς φωτιὲς τοῦ Ἰουλίου καὶ κυκλοφόρησε τὸ περασμένο φύλλο τῆς «Χ» τῆς 3ης Αὐγούστου, δὲν φανταζόμασταν ὅτι θὰ ξαναζήσουμε τὴ συμφορὰ στὸ πολλαπλάσιο.
Πρωτοφανὴς εἶναι ἡ καταστροφὴ στὴν ἀκριτικὴ Θράκη, μὲ τὰ τουλάχιστον 19 μέχρι στιγμῆς ἀνθρώπινα θύματα, πάνω ἀπὸ 700.000 στρέμματα καμμένα, μὲ ἀνυπολόγιστη οἰκολογικὴ καταστροφὴ δασῶν, ἄγριας πανίδας, ἀγροτικῶν ἐκμεταλλεύσεων καὶ καλλιεργειῶν, περιουσιῶν καὶ ὑποδομῶν.
Οἱ ἐπιπτώσεις τῆς νέας καταστροφῆς στὴν Πάρνηθα θὰ ἐπηρεάσουν τὴν ποιότητα ζωῆς ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων ποὺ ἔχουν στοιβαχτεῖ στὴν Ἀττική. Τὴν τελευταία στιγμὴ ἀποτράπηκε τεράστιο πλῆγμα στὴν πνευματικὴ καὶ πολιτιστική μας κληρονομιά, ὅταν οἱ φλόγες πλησίασαν σὲ ἀπόσταση ἀναπνοῆς τὸ καθολικὸ τοῦ ἱστορικοῦ μοναστηριοῦ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ.

Ἔπρεπε νὰ εἶχε παρέμβει ὁ Ἀρχιεπίσκοπος γιὰ νὰ μὴ καεῖ ὁ Ὅσιος Λουκάς;

Σὲ σχέση μὲ τὸν κίνδυνο ὁλικῆς καταστροφῆς ποὺ διέτρεξε τὸ μοναστήρι τοῦ ὁσίου Λουκᾶ, ἄξιες προσοχῆς εἶναι οἱ δηλώσεις τοῦ τοπικοῦ Μητροπολίτη Θηβῶν, Λεβαδείας καὶ Αὐλίδος κ. Γεωργίου, ποὺ εἶχε διατελέσει ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἡγούμενος τοῦ μοναστηριοῦ καὶ παρέμενε σ’αὐτό, συμμετέχοντας στὴν προσπάθεια κατάσβεσης. Στοὺς ἁρμοδίους φορεῖς ποὺ εὐχαρίστησε γιὰ τὴ συμβολή τους στὴν κατάσβεση τῆς πυρκαγιᾶς, περιέλαβε καὶ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Ἱερώνυμο, ποὺ «δραστηριοποιήθηκε πολὺ καὶ κινητοποίησε τοὺς πάντες» …
Τόνισε ὅτι ἂν τὰ ἑλικόπτερα δὲν εἶχαν ρίξει νερό, «θὰ εἶχε καεῖ τὸ πᾶν…» καὶ ὅτι ἡ σκληρὴ μάχη ἐπίγειων καὶ ἐναέριων μέσων ἀπέτρεψαν τὴ μετάδοση τῆς πυρκαγιᾶς στὰ ἐνδότερα καὶ ἀνεπανόρθωτη καταστροφή.

Σύμφωνα μὲ πληροφορίες τοῦ «Ἐκκλησία on line» (Εὐστράτιος Φανούρης) «Ὁ κ. Ἱερώνυμος τηλεφώνησε ἐσπευσμένα στὸν πρωθυπουργὸ ὥστε ἔστω τὴν ὕστατη ὥρα νὰ σωθεῖ τὸ μοναστήρι. Ἀμέσως δύο πυροσβεστικὰ ἑλικόπτερα κατευθύνθηκαν στὸ μοναστήρι καὶ τὸ διέσωσαν ἀπὸ τὴν λυσσαλέα πύρινη λαίλαπα». Ἡ πληροφορία αὐτὴ ταιριάζει καὶ ἐπεξηγεῖ τὰ ὅσα δήλωσε ὁ κ. Γεώργιος γιὰ τὴ συμβολὴ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου.
Μὲ ὅλο τὸ σεβασμὸ καὶ τὴν ἐκτίμηση στὴν προσπάθεια τῶν δυνάμεων κατάσβεσης, στὸ βαθμὸ ποὺ ἰσχύει ἡ πληροφορία ὅτι χρειάστηκε ἰδιαίτερη παρέμβαση τοῦ Προκαθημένου τῆς Ἐκκλησίας στὸν Πρωθυπουργὸ γιὰ νὰ δοθεῖ ἡ δέουσα προτεραιότητα στὴ σωτηρία ἑνὸς τέτοιας σημασίας ἱστορικοῦ μνημείου, καὶ νὰ κατευθυνθοῦν ἐκεῖ τὰ πυροσβεστικὰ ἑλικόπτερα μὲ τὴ σωτήρια παρέμβασή τους, κάτι δὲν πάει καλὰ μὲ τὸν κρατικὸ μηχανισμό.
Ἡ πρόεδρος τοῦ Συλλόγου Ἑλλήνων Ἀρχαιολόγων, Δέσποινα Κουτσούμπα ἐπισημαίνει ὅτι τὸ μοναστήρι δὲν ἔχει σύστημα πυρόσβεσης: «Ἡ μελέτη πυρόσβεσης γιὰ τὸ μνημεῖο UNESCO στάλθηκε ἀπὸ τὴν Ἐφορεία Ἀρχαιοτήτων Βοιωτίας στὸ ΥΠΠΟ, γιὰ ἔγκριση ἀπὸ τὸ ΚΑΣ, δύο χρόνια πρίν. Βέβαια ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ἔχει ἄλλες προτεραιότητες γιὰ τὸ ποιὰ εἶναι τὰ «ἐπείγοντα» θέματα στὸ Ὑπουργεῖο…. Ὅμως, ἕνα μνημεῖο UNESCO, καὶ μάλιστα ἕνα
μοναστήρι ἐν λειτουργία, ὄφειλε νὰ ἔχει δικό του σύστημα πυρόσβεσης.»

Να αποφασίσουμε αν τελικά θέλουμε το δάσος της Δαδιάς, μαζί με τις ευθύνες που συνεπάγεται η επιβίωσή του

Ἀπὸ τὰ 738.400 στρέμματα ποὺ ἔχουν καεῖ σὲ στὴν εὐρύτερη περιοχὴ τοῦ Ἕβρου, ὑπολογίζεται ὅτι τὰ 133.000 ἀνήκουν στὸ Ἐθνικὸ Πάρκο Δάσος Δαδιᾶς-Λευκίμης-Σουφλίου. Μέχρι στγμῆς ἔχει πληγεῖ μεγάλο μέρος τοῦ πυρήνα τοῦ οἰκοσυστήματος στὴ ζώνη Α, ποὺ συνολικὰ ἐκτείνεται σὲ 73.000 στρέμματα. Μετὰ καὶ τὴ φετινὴ πυρκαγιὰ ἂν στὰ περσινὰ 45.000 καμμένα στρέμματα δάσους προστεθοῦν τὰ 133.000 φετινά, ἀπομένει μόνο τὸ βόρειο κομμάτι τῆς
ζώνης Α τοῦ δάσους σύμφωνα μὲ τὰ ἕως τώρα δεδομένα. (Καθημερινὴ 26.8.2023). Ἡ Δαδιὰ εἶναι ἕνα ὥριμο πευκοδάσος, μὲ ἀρκετὰ μεγάλα δέντρα ποὺ μποροῦν νὰ ὑποστηρίξουν τὴ ζωὴ ἁρπακτικῶν πουλιῶν, τὰ ὁποία ἡ φωτιὰ φέτος τὰ βρῆκε ἀκριβῶς τὴ στιγμὴ ποὺ μεγάλωναν τὰ μικρὰ τους.
Τὴν ἀνεπάρκεια τῶν μέσων κατάσβεσης τῆς πυρκαγιᾶς στὸ δάσος τῆς Δαδιᾶς, ἐπισημαίνει ἡ κα Δώρα Σκαρτσῆ, διαχειρίστρια τῆς Ἑταιρείας Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης,  μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ὑπάρχουν διαρκεῖς ἀναζωπυρώσεις (Καθημερινὴ 26.8.2023). Ἐπισημαίνει ὅτι λογικὰ οἱ πυροσβεστικὲς δυνάμεις ἔδιναν προτεραιότητα στοὺς οἰκισμούς, «ἀλλὰ ὅσο ἡ φωτιὰ στὸ δάσος δὲν σβήνει, τόσο εἶναι βέβαιο ὅτι θὰ κινδυνέψουν καὶ πάλι οἰκισμοί…
Εἶναι φαῦλος κύκλος, ἰδίως ὅταν οἱ καιρικὲς συνθῆκες εὐνοοῦν τὴν πυρκαγιά…Ἐνδεχομένως νὰ ὑπάρχουν νησίδες ποὺ διασώθηκαν, ἀλλὰ ἡ ἔκταση τῆς καταστροφῆς εἶναι τεράστια». Ἡ ἑταιρία ἱδρύθηκε τὸ 2020 προκειμένου νὰ συνεχιστεῖ ἡ δράση ποὺ ἐδῶ καὶ τριάντα χρόνια πραγματοποιεῖ τὸ WWF Ἑλλὰς στὴν περιοχή. «Χρειάζεται κόσμος γιὰ νὰ προφυλαχθεῖ ὅ,τι ἔχει ἀπομείνει ἀπὸ τὸ δάσος», τονίζει. Ἦρθε ἡ ὥρα νὰ ἀποφασίσουμε ἂν τελικὰ θέλουμε τὸ δάσος τῆς Δαδιᾶς μαζὶ μὲ τὶς εὐθύνες ποὺ συνεπάγεται ἡ ἐπιβίωσή του. Ἂν καὶ δὲν προκύπτει εὐθέως ἀπὸ τὸ ρεπορτάζ, εἶναι προφανὲς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐὰν αὐτὸς ὁ «κόσμος» ἤδη ὑπῆρχε καὶ τὸ δάσος δὲν εἶχε παραμεληθεῖ, ἡ καταστροφὴ εἴτε θὰ εἶχε ἀποτραπεῖ, εἴτε θὰ ἦταν πολὺ πιὸ περιορισμένη.
Ἐπισημαίνει τὶς δυσκολίες τῆς ἑπόμενης μέρας: «Θὰ χρειαστοῦν ἄνθρωποι καὶ χρήματα. Μόνο γιὰ νὰ ἀντικατασταθοῦν οἱ κολόνες τῆς ΔΕΗ χρειάζονται μεγάλα κονδύλια καὶ χρόνος. Στὰ ἐδάφη ποὺ κάηκαν θὰ ὑπάρχει διάβρωση. Ὁ κόσμος ποὺ ζοῦσε ἀπὸ τὸ δάσος; Καυσόξυλα γιὰ θέρμανση τὸν χειμώνα;…Δεν εἶναι μόνο τὸ θέμα τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος καὶ τῆς βιοποικιλότητας, ἀλλὰ καὶ τῆς κοινωνίας σὲ αὐτὰ τὰ μέρη. Εἶναι πολὺ σοβαρὸ τὸ τί θὰ γίνει μὲ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ζοῦν καὶ δουλεύουν ἐδῶ».
Μπορεῖ νὰ ἀναγεννηθεῖ τὸ δάσος; «Ἐνδεχομένως νὰ ὑπάρχουν νησίδες ποὺ διασώθηκαν, ἀλλὰ ἡ ἔκταση τῆς καταστροφῆς εἶναι
τεράστια», τονίζει ἡ κα Σκαρτσῆ…Τὸ δάσος ἀναγεννᾶται ἀλλὰ χρειάζεται χρόνο. Χρειάζεται νὰ ὑπάρξουν καὶ συγκεκριμένες συνθῆκες.
Τὸ τμῆμα τοῦ δάσους στὰ δυτικὰ τοῦ χωριοῦ Λευκίμη, περίπου 60.000 στρέμματα, εἶχε καεῖ στὴ μεγάλη πυρκαγιὰ τοῦ 2011. Τώρα τελευταῖα εἶχαν ἀναγεννηθεῖ πλήρως, χρειάστηκαν 12 χρόνια καὶ τώρα ξανακάηκε»
Πέρα ἀπὸ τὴν οἰκολογικὴ καταστροφή, τίθεται καὶ θέμα ἐπιβίωσης τῶν τοπικῶν κοινωνιῶν, ποὺ ζοῦσαν κοντὰ στὸ δάσος καὶ σὲ
συνάρτηση μὲ αὐτό.
Ἄκρως ἀπαισιόδοξος εἶναι ὁ πρόεδρος τοῦ τμήματος Δασολογίας καὶ Φυσικοῦ Περιβάλλοντος ΑΠΘ Ἀλέξανδρος Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος μιλώντας στὸ ραδιοφωνικὸ σταθμὸ τοῦ ΑΠΕ-ΜΠΕ «Πρακτορεῖο FM 104,9» ἐκτίμησε ὅτι «Δὲν θὰ μπορέσουμε νὰ ξαναέχουμε τὸ οἰκοσύστημα τῆς Δαδιάς. Δὲν μποροῦμε τὸ συγκεκριμένο οἰκοσύστημα νὰ τὸ ἐντάξουμε στὶς
γενικότερες ἀπώλειες τοῦ 1.500.000 στρεμμάτων δασικῶν ἐκτάσεων ποὺ κάηκαν.»

Η υποστελέχωση του δασαρχείου της Πάρνηθας

Ὁ δασολόγος κ. Καρέτσος ἐπισημαίνει στὸ news247.gr τὴν ὑποστελέχωση τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Τόνισε ἐνδεικτικὰ τὴν περίπτωση τοῦ Δασαρχείου τῆς Πάρνηθας, τὸ ὁποῖο «ἔχει ἕνα δασολόγο, ἕνα τεχνολόγο καὶ ἑπτὰ δασοφύλακες», γιὰ «νὰ διαχειριστεῖ μία ἔκταση γύρω στὰ 450.000 στρέμματα….Ἀντίστοιχα καὶ τὸ Δασαρχεῖο Καπανδριτίου ἔχει ἕνα δασολόγο καὶ
ἐλάχιστο διοικητικὸ προσωπικό». Ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ ἐλάχιστο αὐτὸ προσωπικό, ὅπως ἐπισημαίνει, ἡ δασικὴ ὑπηρεσία «ἀσχολεῖται μὲ ἀλλότρια πράγματα, ὅπως ἡ σύνταξη δασικῶν χαρτῶν καὶ τὶς πράξεις χαρακτηρισμοῦ, ποὺ ἂν αὐτὸ δὲν τελειώσει δὲν πρόκειται ἔστω καὶ αὐτὸ τὸ ἐλάχιστο προσωπικὸ νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ ἄλλες δασικὲς ὑποθέσεις».

Ἀναδεικνύοντας τὰ τρία αὐτὰ ἐπεισόδια, δὲν ὑποτιμοῦμε τὴ συνολικὴ τραγωδία μὲ τὴν οἰκολογικὴ καταστροφὴ σὲ ὅλη τὴ χώρα, τὸν ἀφανισμὸ καλλιεργειῶν καὶ περιουσιῶν -συχνὰ κόπων μιᾶς ὁλόκληρης ζωῆς, ποὺ ἔγιναν στάχτη μέσα σὲ λίγα λεπτὰ τῆς ὥρας, σὲ πάνω ἀπὸ ἑνάμισι ἑκατομμύριο στρέμματα μέχρι στιγμῆς αὐτὸ τὸ καλοκαίρι.

Εγκληματική δραστηριότητα
και εγκληματικές παραλείψεις

Δὲν παραγνωρίζουμε τὶς δυσμενεῖς καιρικὲς συνθῆκες, οἱ ὁποῖες καὶ σὲ ἄλλες χῶρες ἔχουν προκαλέσει αὐξημένες καταστροφές. Οὔτε τὶς συνέπειες τῆς ἀποξένωσης τῶν τοπικῶν κοινωνιῶν ἀπὸ τὴν ἐπαφὴ καὶ τὴ διαχείριση τῶν δασῶν, λόγω τῆς ἐγκατάλειψης τῆς ἀγροτικῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐρήμωσης τῆς ὑπαίθρου. Οὔτε τὸ γεγονὸς ὅτι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἐμπρησμοὺς δὲν ἦταν συμπτωματικοί. Μὲ παραγγελία πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Πρωτοδικῶν Ἀλεξανδρούπολης ἡ εἰσαγγελέας τοῦ Ἀρείου Πάγου, κα Γεωργία Ἀδειλίνη, ζητεῖ νὰ ἐρευνηθοῦν τὰ αἴτια τῆς καταστροφικῆς πυρκαγιὲς στὴν περιφέρειά του καὶ ἰδίως ἐὰν προκύπτει «τυχὸν ὀργανωμένη ἐγκληματικὴ δραστηριότητα γιὰ ἐμπρησμὸ σὲ δάση».
Ὅμως ταυτόχρονα, ἐπιβάλλεται νὰ διερευνηθεῖ κατὰ πόσο ἡ συμφορά, ὄχι μόνο στὸν Ἕβρο, ἀλλὰ καὶ σ’ὅλη τὴ χώρα, πέρα ἀπὸ τὶς δυσμενεῖς καιρικὲς συνθῆκες ἢ ἐγκληματικὴ δραστηριότητα, εἶναι ἀποτέλεσμα πράξεων καὶ παραλείψεων τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἰδίως μὲ τὴν ὑποστελέχωση τῶν μηχανισμῶν δασοπροστασίας, τὴν παραμέληση τῆς διαχείρισης δρυμῶν ὅπως ἡ Δαδιὰ καὶ ἡ Πάρνηθα, καὶ τὴν ἐν γένει παράλειψη ὀφειλόμενων ἐνεργειῶν γιὰ τὴν πρόληψη τῆς ἐξάπλωσης τῶν πυρκαγιῶν.
Πολλὲς ἀπὸ τὶς ὁποῖες ἔχουν ὑποδειχθεῖ ἀπὸ τὴν ἔκθεση Γκολντάμερ, ποὺ συντάχθηκε μετὰ τὴν τραγωδία στὸ Μάτι, ὅπως ὑπενθύμισε ἡ ΧΔ στὴν ἀνακοίνωσή της.
Στὶς πράξεις καὶ παραλείψεις ποὺ πρέπει νὰ διερευνηθοῦν συγκαταλέγονται καὶ οἱ συγκεκριμένες ἀποφάσεις γιὰ ἀποψίλωση καὶ
ἀπαξίωση τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ κατ’ ἐφαρμογὴ τῶν μνημονίων καὶ τῆς καταστρεπτικῆς πολιτικῆς τῆς λιτότητας, ἀπὸ τὸ 2010 μέχρι σήμερα. Πράγμα ποὺ ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς προϊσταμένους, ἐμπλέκει καὶ τοὺς πάσης φύσεως «Τροϊκανούς» ποὺ ἐκβιαστικὰ ἐπέβαλαν τὶς πολιτικὲς αὐτές.
Δυστυχῶς, ἡ κατάρρευση τῶν ὑποδομῶν τῆς δασοπροστασίας δὲν εἶναι παρὰ ἕνα ὑποσύνολο τῆς συνολικῆς ἀποδιάρθρωσης τῶν δομῶν τοῦ κοινωνικοῦ κράτους, τοῦ ὁποίου τὴ σταδιακὴ συρρίκνωση ἐπιβάλλουν οἱ νεοφιλελεύθερες πολιτικές.

ΠΗΓΕΣ: Ἐφημερίδα «Καθημερινὴ» καὶ ἱστοσελίδα dasarxeio.com.