-
BBC ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΓΕΙΩΤΗΣ
Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής: Το χτύπημα του Ανώτατου Ηγέτη σε στρατιωτική βάση και τα αντίποινα του Ιράν
Χάφσα Χαλίλ και Ντέιβιντ Γκρίτεν BBC
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μια μεγάλης κλίμακας επίθεση στο Ιράν.
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είχαν ξεκινήσει «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις» και κάλεσε τους Ιρανούς να ανατρέψουν τους κληρικούς ηγέτες τους μόλις ολοκληρωθούν.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το κτήμα του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, καταστράφηκε σε «ένα ισχυρό, αιφνιδιαστικό πλήγμα» και ότι υπήρχαν πολλά σημάδια ότι είχε «φύγει».
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε νωρίτερα ότι ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός «από όσο γνωρίζω». [Ήδη έχει επιβεβαιωθεί ότι ο Χαμενέι είναι νεκρός.]. Καταδίκασε επίσης τις επιθέσεις ως «εντελώς απρόκλητες, παράνομες και αθέμιτες».
Το Ιράν απάντησε στην επίθεση εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ και τέσσερις αραβικές χώρες του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις: το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Τι συμβαίνει στο Ιράν;
Λίγο μετά τις 09:30 τοπική ώρα (06:00 GMT) το Σάββατο, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν εκρήξεις στην πρωτεύουσα, Τεχεράνη. Εικόνες έδειχναν καπνό πάνω από την πλατεία Τζομούρι και την πλατεία Χασάν Αμπάντ της πόλης.
Εκρήξεις αναφέρθηκαν επίσης σε αρκετές άλλες πόλεις σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων του Καράτζ, κοντά στην Τεχεράνη, του Ισφαχάν και του Κομ στο κέντρο της χώρας, και του Κερμανσάχ στα δυτικά.
Βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν ανθρώπους να τρέχουν πανικόβλητοι κοντά στα σημεία των εκρήξεων. Στο βάθος ακούγονταν κραυγές και κλάματα.
Πλάνα από την Τεχεράνη, τα οποία επαληθεύτηκαν από το BBC, έδειξαν εκρήξεις σε ακτίνα 1 χιλιομέτρου (0,6 μιλίων) από το Ηγετικό Σπίτι, το κτήμα του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος έχει την απόλυτη εξουσία στο Ιράν.
Δορυφορικές εικόνες που έλαβε το BBC έδειξαν επίσης σημάδια σημαντικών ζημιών στο συγκρότημα, συμπεριλαμβανομένων μαυρισμένων κτιρίων, συντριμμιών και μιας στήλης καπνού.
Δεν ήταν αμέσως σαφές εάν ο Χαμενεΐ βρισκόταν εκεί τη στιγμή των επιθέσεων.
Όταν ρωτήθηκε για την υγεία του ανώτατου ηγέτη το Σάββατο το απόγευμα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπακάεϊ, δήλωσε στο BBC ότι «δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει τίποτα».
Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος ήταν επίσης το γραφείο του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν στην πρωτεύουσα. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είναι «ασφαλής» και αργότερα εξέδωσε ανακοίνωση.
Ένας Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος ενημέρωσε αργότερα τους δημοσιογράφους ότι οι ισραηλινές και οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν στοχεύσει τρεις συγκεντρώσεις Ιρανών αξιωματούχων και ότι αρκετά ανώτερα στελέχη είχαν εξοντωθεί.
Παρά τη σχεδόν πλήρη διακοπή του διαδικτύου που εντόπισαν οι οθόνες αργά το Σάββατο το πρωί, αναφέρθηκαν αρκετά περαιτέρω κύματα επιθέσεων και εκρήξεων καθ’ όλη τη διάρκεια του Σαββάτου.
Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν, Irna, μετέδωσε ότι σημειώθηκαν εκρήξεις στην Τεχεράνη, το Καράκ και το Κομ, καθώς και στις δυτικές επαρχίες Λορεστάν, Χαμαντάν, Κερμανσάχ και Ιλάμ, στην Ταμπρίζ στα βορειοδυτικά και σε τμήματα της νότιας επαρχίας Χορμοζγκάν του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένου του νησιού Κεσμ.
Υπήρξαν επίσης αναφορές για εκρήξεις στην δυτική πόλη Ντεζφούλ, στα περίχωρα του Σιράζ και του Κερμάν στα νότια, στο Κορντεστάν και στο Δυτικό Αζερμπαϊτζάν στα βορειοδυτικά, στην κεντρική επαρχία Μαρκάζι, στο Καζβίν και το Ζαντζάν στα βόρεια και στο Σιστάν Μπαλουχεστάν στα νοτιοανατολικά.
Το βράδυ του Σαββάτου, ένας εκπρόσωπος της Ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου δήλωσε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ότι 24 από τις 31 επαρχίες του Ιράν είχαν πληγεί από αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές.
Είπε επίσης ότι συνολικά 201 άνθρωποι είχαν σκοτωθεί και 747 άλλοι τραυματίστηκαν σε όλη τη χώρα μέχρι τις 20:45 (17:15 GMT), χωρίς να δώσει περιφερειακή ανάλυση.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι τουλάχιστον 85 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε ισραηλινή επιδρομή σε ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στο Μινάμπ, στην επαρχία Χορμοζγκάν. Το BBC δεν μπόρεσε να επαληθεύσει τις αναφορές.
Ο Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας του Ιράν ανακοίνωσε ότι ο εναέριος χώρος της χώρας είναι κλειστός μέχρι νεωτέρας.
Τι έχουν δηλώσει οι ΗΠΑ και το Ισραήλ;
Η πρώτη δήλωση το Σάββατο το πρωί προήλθε από τον Ισραηλινό υπουργό Άμυνας, Ισραήλ Κατζ, ο οποίος δήλωσε ότι η χώρα του «εξασφάλισε προληπτικό πλήγμα εναντίον του Ιράν για την άρση των απειλών» και προειδοποίησε τους Ισραηλινούς να προετοιμαστούν για αντίποινα με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Λίγο περισσότερο από μία ώρα αργότερα, ο Τραμπ δημοσίευσε ένα βίντεο στο Truth Social επιβεβαιώνοντας τη συμμετοχή των ΗΠΑ στις επιδρομές και λέγοντας ότι ο στόχος ήταν «να υπερασπιστούν τον αμερικανικό λαό εξαλείφοντας τις επικείμενες απειλές από το ιρανικό καθεστώς».
«Θα καταστρέψουμε τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσουμε την πυραυλική τους βιομηχανία. Θα εξαλειφθεί ολοσχερώς ξανά. Θα εξαλείψουμε το ναυτικό τους. Θα διασφαλίσουμε ότι οι τρομοκρατικοί πληρεξούσιοι της περιοχής δεν θα μπορούν πλέον να αποσταθεροποιούν την περιοχή ή τον κόσμο και να επιτίθενται στις δυνάμεις μας», πρόσθεσε.
«Και θα διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα».
Αυτό συνέβη μετά από εβδομάδες απειλών από τον Τραμπ ότι θα διατάξει στρατιωτική δράση εάν το Ιράν δεν συμφωνήσει σε μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι πυρηνικές του δραστηριότητες είναι απολύτως ειρηνικές και ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Ο Τραμπ είπε επίσης ότι τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν θα μπορούσαν είτε να καταθέσουν τα όπλα τους και να λάβουν «πλήρη ασυλία» είτε να «αντιμετωπίσουν βέβαιο θάνατο».
Προέτρεψε επίσης τους Ιρανούς πολίτες να παραμείνουν στα σπίτια τους και να προετοιμαστούν για την ανατροπή του κληρικού κατεστημένου.
«Όταν τελειώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνησή σας. Θα είναι δική σας. Αυτή θα είναι πιθανώς η μόνη σας ευκαιρία για γενιές.»
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει «επιχείρηση για την εξάλειψη της υπαρξιακής απειλής που θέτει το τρομοκρατικό καθεστώς στο Ιράν».
Ευχαριστώντας τον Τραμπ, επανέλαβε το μήνυμά του ότι το Ιράν «δεν πρέπει να επιτραπεί να εξοπλιστεί με πυρηνικά όπλα που θα του επιτρέψουν να απειλήσει ολόκληρη την ανθρωπότητα».
Και ομοίως είπε ότι οι επιθέσεις θα «δημιουργήσουν τις συνθήκες για τον γενναίο ιρανικό λαό να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του».
«Έχει έρθει η ώρα όλα τα τμήματα του λαού στο Ιράν… να απαλλαγούν από τον ζυγό της τυραννίας και να δημιουργήσουν ένα ελεύθερο και ειρηνικό Ιράν».
Αργότερα, ο Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι οι αρχικές επιδρομές είχαν «εξολοθρεύσει ανώτερους αξιωματούχους του καθεστώτος των αγιατολάχ, διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, ανώτερα στελέχη του πυρηνικού προγράμματος».
Η Κεντρική Διοίκηση του αμερικανικού στρατού ανέφερε σε ανακοίνωσή της το Σάββατο το βράδυ ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις άρχισαν να πλήττουν στόχους για να «διαλύσουν τον μηχανισμό ασφαλείας του ιρανικού καθεστώτος, δίνοντας προτεραιότητα σε τοποθεσίες που αποτελούσαν άμεση απειλή». Σύμφωνα με πληροφορίες, σε αυτές περιλαμβάνονταν εγκαταστάσεις διοίκησης και ελέγχου, δυνατότητες αεράμυνας, σημεία εκτόξευσης πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών και στρατιωτικά αεροδρόμια.
Εν τω μεταξύ, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) ανακοίνωσαν ότι περίπου 200 μαχητικά αεροσκάφη συμμετείχαν σε αυτό που χαρακτήρισαν «εκτεταμένη επίθεση εναντίον της συστοιχίας πυραύλων και των αμυντικών συστημάτων» στο δυτικό και κεντρικό Ιράν.
Τα αεροσκάφη έριξαν ταυτόχρονα εκατοντάδες πυρομαχικά σε περίπου 500 στόχους, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων αεράμυνας και εκτοξευτών πυραύλων, και υποβάθμισαν σοβαρά τις επιθετικές δυνατότητες του Ιράν, πρόσθεσε.
Ο αρχηγός του επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, αντιστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ, δήλωσε ότι η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ισραήλ και των ΗΠΑ είχαν αναλάβει μια «βαθιά και ολοκληρωμένη διαδικασία κοινού επιχειρησιακού σχεδιασμού» για τις επιθέσεις του Σαββάτου από τον 12ήμερο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, κατά τον οποίο οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν πλήγματα σε τρεις βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Πώς αντέδρασε το Ιράν;
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν κατηγόρησε το Ισραήλ και τις ΗΠΑ ότι εξαπέλυσαν έναν πόλεμο που ήταν «εντελώς απρόκλητος, παράνομος και αθέμιτος».
«Οι ισχυρές ένοπλες δυνάμεις μας είναι προετοιμασμένες για αυτήν την ημέρα και θα δώσουν στους επιτιθέμενους το μάθημα που τους αξίζει», έγραψε ο Araghchi στο X.
Το ιρανικό υπουργείο Άμυνας δεσμεύτηκε επίσης να επιβάλει μια «συντριπτική και μετανιωμένη» επίθεση σε αυτό που χαρακτήρισε «άγρια επίθεση» από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim επικαλούμενο το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανέφερε ότι οι δυνάμεις του ανταποκρίθηκαν στις επιθέσεις πλήττοντας πολλαπλές θέσεις στο Ισραήλ, καθώς και πέντε μεγάλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή – την αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ, την αεροπορική βάση Al Dhafra στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, την αεροπορική βάση Ali Al Salem στο Κουβέιτ και την αεροπορική βάση Muwaffaq Salti στην Ιορδανία.
Το IRGC ανέφερε επίσης ότι οι ναυτικές του δυνάμεις, ένα αμερικανικό πλοίο υποστήριξης μάχης, δέχτηκαν «σοβαρά πλήγματα» από πυραύλους και ότι ένα αμερικανικό σύστημα ραντάρ FP-132 στο Κατάρ είχε «καταστραφεί ολοσχερώς», σύμφωνα με την έκθεση.
Η ναυτική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή, EUNAVFOR ASPIDES, δήλωσε εν τω μεταξύ ότι το IRGC είχε στείλει ραδιοφωνικά μηνύματα σε πλοία προειδοποιώντας ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να περάσει το Στενό του Ορμούζ» στον Κόλπο, μέσω του οποίου διέρχονται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ δήλωσε ότι οι δυνάμεις της «άμυνασαν με επιτυχία ενάντια σε εκατοντάδες ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη» το Σάββατο.
Πρόσθεσε ότι δεν έχουν αναφερθεί θύματα ή τραυματισμοί από τις μάχες μεταξύ των ΗΠΑ και ότι οι ζημιές σε αμερικανικές εγκαταστάσεις στην περιοχή ήταν «ελάχιστες και δεν έχουν επηρεάσει τις επιχειρήσεις».
Στο Ισραήλ, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Ιράν εκτόξευσε περίπου 150 βαλλιστικούς πυραύλους προς το Ισραήλ, κυρίως σε μικρές ομοβροντίες, καθώς και δεκάδες επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Τα συστήματα αεράμυνας αναχαίτισαν αρκετούς από τους πυραύλους, ενώ άλλοι έπληξαν ανοιχτές περιοχές, πρόσθεσαν.
Η υπηρεσία ασθενοφόρων Magen David Adom ανέφερε ότι περιέθαλψε έναν έφηβο για τραύματα που οφείλονταν σε θραύσματα στο κεντρικό Ισραήλ και ότι ένας άνδρας τραυματίστηκε από ωστικό κύμα έκρηξης στο βορρά. Ένα δεύτερο άτομο στο βορρά τραυματίστηκε αφού έπεσε από ύψος μετά την πρόσκρουση πυραύλου, πρόσθεσε.
Το υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ δήλωσε ότι τα συστήματα αεράμυνάς τους αντιμετώπισαν μια «κατάφωρη επίθεση που αφορούσε ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους» και αναχαίτισαν αρκετούς από αυτούς.
Ωστόσο, ένας Πακιστανός πολίτης σκοτώθηκε από πτώση συντριμμιών στην πόλη Άμπου Ντάμπι, ανέφεραν οι τοπικές αρχές. Άλλα τέσσερα άτομα τραυματίστηκαν στο εμβληματικό συγκρότημα Palm στο Ντουμπάι.
Το υπουργείο Άμυνας του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι τρεις στρατιώτες του Κουβέιτ τραυματίστηκαν από θραύσματα όταν η αεροπορική βάση Ali Al Salem, η οποία φιλοξενεί αμερικανικό προσωπικό, έγινε στόχος ιρανικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ένα drone χτύπησε επίσης το διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ, προκαλώντας ελαφρούς τραυματισμούς και κάποιες υλικές ζημιές.
Το υπουργείο Εσωτερικών του Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι τρία κτίρια κατοικιών στη Μανάμα και το Μουχαράκ υπέστησαν ζημιές από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και από πτώσεις συντριμμιών από αναχαιτισμένο πύραυλο.
Η κυβέρνηση του Μπαχρέιν ανέφερε επίσης ότι το κέντρο υπηρεσιών του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ δέχθηκε πυραυλική επίθεση.
Το Κατάρ δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του αναχαίτισαν αρκετά κύματα πυραύλων που εκτοξεύτηκαν προς τη χώρα. Αρκετές εκρήξεις ακούστηκαν στην πρωτεύουσα, Ντόχα.
Είναι ασφαλη τα ταξιδια στην περιοχή;
Μεγάλες αεροπορικές εταιρείες έχουν εκτρέψει ή ακυρώσει πτήσεις προς τη Μέση Ανατολή, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας, και έχουν ζητήσει συγγνώμη από τους πελάτες.
Η Wizz Air ανέστειλε τις πτήσεις της μέχρι τις 7 Μαρτίου στο Ισραήλ, το Ντουμπάι και το Άμπου Ντάμπι, καθώς και στο Αμμάν της Ιορδανίας, καθώς και στη Σαουδική Αραβία μέχρι την Τρίτη.
Η British Airways ακύρωσε τις πτήσεις προς Τελ Αβίβ και Μπαχρέιν μέχρι την Τετάρτη, ενώ η πτήση του Σαββάτου προς Αμμάν είναι καθηλωμένη.
Η αεροπορική αρχή του Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι σταματά όλες τις πτήσεις προς το Ιράν μέχρι νεωτέρας, σύμφωνα με κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η Emirates ανέστειλε προσωρινά τις δραστηριότητές της από και προς το Ντουμπάι. Οι Lufthansa, Air India, Virgin Atlantic και Turkish Airlines ανακοίνωσαν επίσης ακυρώσεις πτήσεων.
Ορισμένες χώρες στην περιοχή -συμπεριλαμβανομένων του Ιράκ και της Ιορδανίας- έχουν επίσης κλείσει τον εναέριο χώρο τους. Τα ΗΑΕ δήλωσαν ότι έχουν κλείσει «μερικώς και προσωρινά» τον εναέριο χώρο τους ως προφύλαξη, ανέφεραν κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Εν τω μεταξύ, οι ταξιδιωτικές οδηγίες του Υπουργείου Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου για την Ιορδανία, τη Συρία, τον Λίβανο, το Ιράκ, την Υεμένη, την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν συμβουλεύουν τώρα τους ταξιδιώτες να «παραμένουν σε εγρήγορση, να ακολουθούν τις συμβουλές των τοπικών αρχών και να αναζητούν καταφύγιο εάν τους δοθεί η συμβουλή».