Ὁ ὅσιος Σαμψὼν ὁ ξενοδόχος, ἡ μνήμη τοῦ ὁποίου τιμᾶται σήμερα, 27 Ἰουνίου, θὰ μποροῦσε νὰ χαρακτηρισθεῖ ὡς ὁ “προστάτης ἅγιος” τοῦ κοινωνικοῦ κράτους. Τὴ λογικὴ τοῦ ὁποίου ὁ ἴδιος ἐνέπνευσε μὲ τὸ παράδειγμά του, ἀφιερώνοντας τὴ ζωή του καὶ τὴν ἐπιστήμη του στὴν περίθαλψη τῶν ἀπόρων. Ὁδηγό εἶχε τὸ λόγο τοῦ Κυρίου: «Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες καθώς καί ὁ πατήρ ἡμῶν οἰκτίρμων ἐστί». Ὑπῆρξε ὁ ἱδρυτὴς ἑνὸς ἀπὸ τὰ πιὸ ἐμβληματικὰ νοσηλευτικὰ ἱδρύματα τῆς Πόλης, τὸ ὁποῖο μὲ κρατικὴ στήριξη διατηρήθηκε μέχρι καὶ τὰ χρόνια τῆς δυναστείας τῶν Παλαιολόγων.
Τότε, ἡ ἀνατολικὴ Ρωμαϊκὴ Πολιτεία, πολὺ ἀπεῖχε ἀπὸ τὸ νὰ εἶναι τέλεια. Ὅμως, ἐπηρεασμένη ἀπὸ τὴν ὀρθόδοξη καὶ πατερικὴ παράδοση, καλλιεργοῦσε τὴν κοινωνικὴ πρόνοια, στὰ πλαίσια τῆς συνολικότερης μέριμνας γιὰ τοὺς ἀδύνατους.
Σήμερα, οἱ “ἐξελιγμένοι” εὐρωπαϊκοὶ “θεσμοί”, τουλάχιστον μέχρι τὴν πανδημία τοῦ κορονοϊοῦ, ἐπέβαλλαν τὸ κλείσιμο τῶν νοσοκομείων, στὸ ὄνομα τῆς πολιτικῆς λιτότητας. Ἐὰν δὲν εἶχε ἐνσκήψει ὁ Μωάμεθ ὁ Πορθητής, ὁ ξενώνας θὰ ἔκλεινε ἀπὸ κάποιο Μνημόνιο.
Ὁ ἅγιος γεννήθηκε στὴ Ρώμη. Ἡ οἰκογένειά του ἦταν συγγενικὴ μὲ τὸν Μεγάλο Κωνσταντίνο. Στὴ συνέχεια ἔζησε στὴν Κωνσταντινούπολη τὸν 6ο μ.Χ. αἰώνα, κατὰ τὴ βασιλεία τοῦ Ἰουστινιανοῦ. Σπούδασε φιλοσοφία, φιλολογία καὶ ἰατρική. Τὴν ἐπιστήμη του ἀφιέρωσε στὴν ἀλληλεγγύη πρὸς τοὺς πάσχοντες συνανθρώπους. Ἔγινε ὁ ἰατρὸς τῶν φτωχῶν, μετατρέποντας τὸ σπίτι του σὲ νοσοκομεῖο ποὺ περιέθαλπε ἀστέγους.
Ὁ Πατριάρχης Μηνᾶς τὸν χειροτόνησε ἱερέα, βλέποντας τὸ ἔργο καὶ τὴν ἀρετή του. Μὲ ὅση περιουσία τοῦ ἔμενε, ὁ Σαμψὼν ἔχτισε ξενώνα ποὺ λειτουργοῦσε ὡς νοσοκομεῖο. Ὁ αὐτοκράτορας Ἰουστινιανός, σὲ ἔνδειξη εὐγνωμοσύνης ἐπειδὴ τὸν γιάτρεψε ἀπὸ σοβαρὴ ἀσθένεια, ἀνακαίνισε τὸν ξενώνα ποὺ ἔγινε ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ φημισμένα νοσηλευτικὰ ἱδρύματα τῆς Πόλης. Βρισκόταν ἀνάμεσα στὶς ἐκκλησίες τῆς Ἁγίας Σοφίας καὶ τῆς Ἁγίας Εἰρήνης, βόρεια τῆς Ἁγίας Σοφίας σύμφωνα μὲ σύγχρονους μελετητές.
Ὁ ὅσιος Σαμψὼν ἐκοιμήθη εἰρηνικὰ στὸν ξενώνα του, ὁ ὁποῖος διατηρήθηκε τουλάχιστον μέχρι καὶ τὰ πρῶτα χρόνια τῆς δυναστείας τῶν Πᾳλαιολόγων.
Ὁ Κωνσταντίνος ὁ Πορφυρογέννητος (8ος μ.Χ. αίώνας) γράφει στὸ ἔργο του «Περί Βασιλείου Τάξεως», ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ ξενώνα τοῦ Σαμψών κρατοῦσε στὴ λιτανεία τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων τὸ ἕκτο λάβαρο, πράγμα ποὺ δείχνει πόσο σημαντικὸς ἦταν ὡς θεσμός.
Ὁ ξενώνας μνημονεύεται στὴ “σύνοψη τῶν Βασιλικῶν” τοῦ 9ου μ.Χ. αἰώνα, σὲ σχέση μὲ τὴ διατήρηση τῶν προνομίων του.
Λειτουργοῦσε καὶ μετὰ τὴν 1η ἅλωση ἀπὸ τοὺς Φράγκους, τουλάχιστον μέχρι τὸν 13ο αἰώνα, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ κείμενο τοῦ Μανουήλ Φιλῆ (1275 – 1345), ποὺ εὐχήθηκε ὁ ἀνιψιός τοῦ Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου νὰ γίνει “δεύτερος Σαμψών”.
