Ἀπεβίωσε σὲ νοσοκομεῖο τῆς Μόσχας ὁ πρώην Γενικὸς Γραμματέας τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος καὶ Πρόεδρος τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης Μιχαὴλ Σεργκέιεβιτς Γκορμπατσόφ.
Ἀνῆλθε στὴ ἐξουσία τὸ 1985 καὶ παρέλαβε μιὰ χώρα σὲ παρακμή. Τὰ προβλήματα καὶ οἱ παθογένειες ποὺ τὸ δικτατορικὸ καθεστὼς συγκάλυπτε ἐπὶ δεκαετίες, εἶχαν ἀρχίσει νὰ ἐκδηλώνονται. Οἱ δυτικὲς μυστικὲς ὑπηρεσίες τὸ εἶχαν προφανῶς ἀντιληφθεῖ. Ἔτσι, ἐπὶπροεδρίας Ρόναλντ Ρήγκαν, οἱ ΗΠΑ ἐπέβαλαν ἀνταγωνισμὸ ἐξοπλισμῶν στὸν ὁποῖο δὲν μποροῦσε ἡ τότε Σοβιετικὴ Ἕνωση νὰ ἀνταπεξέλθει.
Ὁ Γκορμπατσόφ ἐπιχείρησε νὰ μεταρρυθμίσει τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση, εἰσάγοντας τὶς ἀρχὲς τῆς διαφάνειας («Γκλάσνοστ») καὶ μεταβολὲς(Περεστρόικα) μὲ ἐπίκεντρο τὴν ἀποκατάσταση τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καὶ τὴν ἄρση τῶν διακρίσεων σὲ βάρος τῶν θρησκευομένων πολιτῶν.
Δὲν κατάφερε ὅμως νὰ δομήσει ἕνα κοινωνικὸ καὶ οἰκονομικὸ μοντέλο ἐναλλακτικὸ σὲ σχέση μὲ τὸ δυτικὸ σύστημα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ χαθεῖ ὁ ἔλεγχος καὶ νὰ ἐπέλθει γενικευμένη ἀποσύνθεση. Ἡ ἀρχὴ τοῦ τέλους ἦρθε τέτοιες μέρες τοῦ 1991, μὲ τὸ ἀποτυχημένο πραξικόπημα τῶν σκληροπυρηνικῶν. Ὁ Γκορμπατσόφ ἀποδυναμώθηκε καὶ ἐνισχύθηκαν οἱ ἡγέτες τῶν σοβιετικῶν δημοκρατιῶν, ποὺ μὲ πρωτεργάτη τὸν Ρῶσο Πρόεδρο Μπόρις Γιέλτσιν συμφώνησαν νὰ διαλύσουν τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση καὶ οἱ ὀντότητες ποὺ διοικοῦσαν νὰ καταστοῦν ἀνεξάρτητα κράτη. Στὶς 25 Δεκεμβρίου 1991 ὁ Γκορμπατσόφ ὑπέβαλε τὴν παραίτησή του ἀπὸ τὴν προεδρία, τὴν ὥρα ποὺ στὸν τροῦλο τοῦ Κρεμλίνου, ὑποστελλόταν ἡ κόκκινη σοβιετικὴ σημαία καὶ τὴ θέση της ἔπαιρνε ἡ τρίχρωμη ρωσική.
Στὴ Δύση τὸν ἔχουν σχεδὸν «ἁγιοκατατάξει», ἐνῶ στὴ Ρωσία οἱ περισσότεροι τὸν κρίνουν ἀρνητικά, καταλογίζοντάς του εὐθύνες γιὰ τὴν διάλυση τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης.
Δὲν μπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθεῖ ἡ σημασία τῆς συμβολῆς του στὴν ἀποκατάσταση τῶν πολιτικῶν καὶ θρησκευτικῶν ἐλευθεριῶν, στὴν παγκόσμια εἰρήνη, ἀλλὰ καὶ στὴν ἀναγνώριση τῆς οὐσιαστικῆς ἀνεξαρτησίας τῶν ὑποτελῶν κρατῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης.
Ὅμως, δὲν κατάφερε νὰ θεραπεύσει τὶς παθογένειες τοῦ συστήματος ποὺ παρέλαβε, μὲ ἀποτέλεσμα αὐτὸς νὰ χρεωθεῖ τὴν κατάρρευσή του καὶ –πέρα ἀπὸ τὰ δικά του λάθη- τὰ ἁμαρτήματα τῶν προκατόχων του.
Γ.Ζ.
“Χρισιανική” 1.9.2022
