Μετά την μετατροπή σε τεμένη της Αγίας Σοφίας και της Μονής της Χώρας και τον ουσιαστικό αποκλεισμό των Χριστιανών από τα μνημεία, σε νέες προκλήσεις εις βάρος των Ορθοδόξων προχωρούν οι Τούρκοι. Βεβήλωσαν το χώρο της ιστορικής Μονής Παναγίας Σουμελά, παραχωρώντας τον για μουσικοχορευτική εκδήλωση, “ντίσκο πάρτι”.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας εξέδωσε ανακοίνωση, όπου τονίζονται τα εξής:
“Οι πρόσφατες εικόνες που προβλήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες ξένο συγκρότημα φαίνεται να χορεύει ντίσκο στον χώρο της Ιστορικής Μονής Παναγίας Σουμελά, αποτελούν βεβήλωση του Μνημείου αυτού, υποψήφιου για την ανακήρυξη του σε Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO”, ενώ επισημαίνεται ότι μέχρι τώρα η Μονή της Παναγίας Σουμελά ανοίγει μόνο για Προσκυνηματικούς λόγους.
“Οι εικόνες αυτές είναι προσβλητικές και έρχονται να προστεθούν σε σειρά ενεργειών των τουρκικών αρχών εις βάρος Μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς…Καλούμε τις αρμόδιες τουρκικές αρχές να πράξουν τα δέοντα για να μην επαναληφθούν τέτοιες πράξεις και να γίνει σεβαστός ο ιερός χώρος της Μονής.”
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο
Επιστολή διαμαρτυρίας έστειλε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος στον υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι, ως αρμόδιο για την προστασία της μονής, που σήμερα λειτουργεί ως μουσείο. Είχε και τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του. Σε ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τονίζεται η «προσβολή της Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Παναγίας Σουμελά της Τραπεζούντος, πανίερου σεβάσματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ρωμηοσύνης του Πόντου, αλλά και μνημείου της παγκοσμίου θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, από τη διάθεση χώρων αυτής, σύμφωνα με το οπτικό υλικό που κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο, για σκοπούς που δεν συνάδουν με τον θρησκευτικό χαρακτήρα και την ιστορία της».
Έντονα αντέδρασε με ανακοίνωσή του ο Μητροπολίτης Καλίνινγκραντ κ. Ιλαρίων, επικεφαλής του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας:
“Στο κύριο ιστορικό προσκύνημα των Ελλήνων του Πόντου, στη μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα, οι τοπικές Αρχές επέτρεψαν τη διοργάνωση μουσικοχορευτικής εκδήλωσης…Λέγεται ότι αυτό έγινε για την προσέλκυση τουριστών. Είμαι πεπεισμένος, ότι οι Ρώσοι τουρίστες, οι οποίοι στην Τουρκία είναι πλειονότητα, ποτέ δεν θα ενέκριναν μια τόσο κυνική ιεροσυλία ενός χριστιανικού ιερού. Στη Ρωσία αυτή η αντιμετώπιση ενός ναού ή τζαμιού οδηγεί στην τιμωρία των ενόχων. Είναι θετικό να βλέπουμε, ότι τουλάχιστον εκπρόσωποι του τοπικού πληθυσμού και των τουριστικών επιχειρήσεων διαμαρτύρονται εναντίον του συμβάντος”.
“Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έπραξε πολλά όταν έπρεπε, ώστε αυτό το ένδοξο μοναστήρι να καταστεί προσιτό για τους προσκυνητές και τις ετήσιες θείες λειτουργίες. Εκφράζουμε κατηγορηματική διαμαρτυρία για τη βεβήλωση των ορθοδόξων ιερών στην Τουρκία. Ελπίζουμε ότι η πολιτειακή της ηγεσία, ιδιαιτέρως στο πλαίσιο της ενίσχυσης των ρωσοτουρκικών σχέσεων, δεν θα κλείσει τα μάτια σε αυτό το περιστατικό, που προκαλεί αγανάκτηση…”
“Το 2020 παρακολουθήσαμε με βαθύτατη ανησυχία τη μεταβολή του μουσειακού καθεστώτος και ουσιαστικά τον αποκλεισμό των χριστιανών από τον μεγαλειώδη ναό της Αγίας Σοφίας και την περίφημη για τα ψηφιδωτά της μονής της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη…Υπό την ιδιότητά τους ως μουσεία τα ιερά αυτά αποτελούσαν τόπο καθολικού προσκυνήματος και σύμβολο αλληλοσεβασμού και αλληλοκατανόησης των δύο παγκόσμιων θρησκειών. Τώρα πλέον αυτά τα πανχριστιανικά ιερά είναι στην πραγματικότητα απρόσιτα για τους χριστιανούς” .
Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος:
“Με αφορμή το γεγονός ότι κατά την περασμένη εβδομάδα η παλαίφατος Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στον Πόντο χρησιμοποιήθηκε ως σκηνικό από τριακονταμελές συγκρότημα χορευτών και τεχνικών ήχου και εικόνας σε μουσικό βίντεο, στο οποίο φαίνονται να τραγουδούν και να χορεύουν και υπό τον ήχο της καμπάνας, η Δ.Ι.Σ. εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία της για την βεβήλωση του ιερού χώρου της ιστορικής Μονής βάσει άδειας που δόθηκε από τις τουρκικές αρχές, κατά το διάστημα που η Ιερά Μονή είναι κλειστή και απαγορεύονται οι επισκέψεις λόγω έργων αναστήλωσης και λοιπών υποστηρικτικών εργασιών.
Η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά ιδρύθηκε το 386 μ.Χ. από τους Αθηναίους μοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο μετά από αποκάλυψη της Θεοτόκου, για να εγκαθιδρυθεί εκεί η θαυματουργός εικόνα Της, η οποία, σύμφωνα με την Παράδοση, είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά. Έκτοτε ο χώρος αυτός απετέλεσε το κέντρο λατρείας και αναφοράς του Ποντιακού Ελληνισμού και όχι μόνο, αφού πιστοί από τα πέρατα του κόσμου συνέρρεαν εκεί επί δεκαπέντε ολόκληρους αιώνες για να προσκυνήσουν την ιερά εικόνα της Παναγίας και τα άλλα ιερά κειμήλια που φυλάσσονταν εκεί, γι’ αυτό και έχει ιδιαίτερη λατρευτική αξία. Εδώ και ένα αιώνα, μετά από την Γενοκτονία και τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου, οι ιερές Ακολουθίες δεν τελούνται, αλλά το Μοναστήρι παραμένει ένας χώρος θρησκευτικού και ιστορικού χαρακτήρα και ανοίγει – σύμφωνα με την απόφαση των τουρκικών αρχών – μόνο για προσκυνηματικούς λόγους.
Η απόφαση των τουρκικών φορέων να παραχωρηθεί σε μουσικό συγκρότημα ο χώρος της Ιεράς Μονής, η οποία όχι μόνο ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας και έχει χαρακτηριστεί από αυτό ως «πολιτιστικό μνημείο», αλλά βρίσκεται ήδη από το 2000 στην προσωρινή λίστα με τα μνημεία της UNESCO, αποτελεί προσβολή και βεβήλωση του χαρακτήρα του θρησκευτικού και ιστορικού αυτού μνημείου. Η δικαιολογία των φορέων και των συντελεστών ότι το βίντεο γυρίστηκε εκεί προκειμένου να προβληθεί η Παναγία Σουμελά ως τουριστικός προορισμός, θεωρείται απαράδεκτη, γι’ αυτό και προκάλεσε την δυσαρέσκεια και έντονες αντιδράσεις ακόμη και των ντόπιων κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι αγαπούν και σέβονται το μνημείο, και όπως δηλώνουν, δεν θα ήθελαν επ’ ουδενί να πραγματοποιηθεί μια αντίστοιχη εκδήλωση στον χώρο ενός τζαμιού.
Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εκφράζει την απογοήτευσή Της, την έντονη διαμαρτυρία Της και τον προβληματισμό Της για το γεγονός ότι μετά την μετατροπή σε τζαμιά των Ναών της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως, της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντος και της Μονής της Χώρας, η βεβήλωση της Μονής Παναγίας Σουμελά, και μάλιστα ακριβώς στον χώρο όπου τελείται κάθε Δεκαπενταύγουστο η Θεία Λειτουργία από τον Οικουμενικό Πατριάρχη, αποτελεί μία ακόμη ενέργεια των τουρκικών αρχών σε βάρος ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η ενέργεια αυτή προσβάλλει βάναυσα, όχι μόνο το θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων Ποντίων, αλλά και αυτήν την διεθνή αντίληψη περί σεβασμού και προστασίας των θρησκευτικών και ιστορικών μνημείων από κάθε προσπάθεια αλλοίωσης του χαρακτήρα τους.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι είναι υποκριτική και ανακόλουθη συμπεριφορά για ορισμένους πολιτικούς χώρους και μέσα ενημερώσεως να διαμαρτύρονται για τέτοιες προσβολές σε βάρος χριστιανικών μνημείων στην Τουρκία, όταν ταυτοχρόνως δικαιολογούν ως δείγμα προοδευτικότητας όμοιες και χειρότερες δημόσιες προσβολές και έμπρακτες επιθέσεις σε βάρος χώρων χριστιανικής λατρείας εντός Ελλάδος.”
