Ἵππον καὶ ἀναβάτην, εἰς θάλασσαν Ἐρυθράν, ὁ συντρίβων πολέμους, ἐν ὑψηλῷ βραχίονι, Χριστὸς ἐξετίναξεν, Ἰσραὴλ δὲ ἔσωσεν, ἐπινίκιον ὕμνον ἄδοντα
Μεγίστην εὐεργεσίαν βλέποντες, χεῖρας κροτήσωμεν, τὰ διεστῶτα μέλη τοῦ Χριστοῦ, συνηγμένα πρὸς ἕνωσιν, καὶ τὸν Θεὸν αἰνέσωμεν, τὸν τὴν εἰρήνην πρυτανεύσαντα.
Ῥομφαῖαι τῶν δυσσεβῶν ἐξέλιπον, σαφῶς αἱρέσεων· τὸν γὰρ Ναόν σου Πάναγνε σεμνή, ἐν Εἰκόσι κοσμούμενον, πανευσεβῶς θεώμενοι, νῦν πανιέρως ἀγαλλόμεθα.
Ἀπὸ τὸν Ὄρθρο τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας
Ὠς ἄρχοντας τῆς εἰρήνης ὁ Χριστός, συντρίβει κάθε εἴδους πόλεμο, ὑλικὸ καὶ πνευματικό.
Τὴν εἰρήνευση τῆς Ἐκκλησίας ὕστερα ἀπὸ ἕναν αἰώνα ταλαιπωρία καὶ διωγμοὺς γιορτάζουμε σήμερα. Ἡ εἰκονομαχία εἶναι χαρακτηριστικὴ περίπτωση ἀπόπειρας ἀλλοίωσης τοῦ δόγματος τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὴν ἐπιβολὴ καὶ τὴ βία τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Μιᾶς ἐξουσίας ποὺ ἤθελε νὰ ἐντάξει τὴν Ἐκκλησία στοὺς πολιτικούς της σχεδιασμούς.
Ἡ εἰκονομαχία ἐπιβλήθηκε ἄνωθεν ἀπὸ σειρὰ κατὰ τὰ λοιπὰ ἱκανότατων αὐτοκρατόρων: τοῦ Λέοντα Γ’ καὶ τοῦ Κωνσταντίνου Ε’ τῶν Ἰσαύρων καὶ ἐπιχειρήθηκε νὰ ἀνορθωθεῖ ἀπὸ τὸν Θεόφιλο.
Ἀνατράπηκε χάρη στὴν ἀντίσταση τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ στὶς ἐνέργειες γυναικῶν ποὺ ἄσκησαν αὐτοκρατορικὴ ἐξουσία. Τῆς Εἰρήνης τῆς Ἀθηναίας ἡ ὁποία συνέβαλε στὴν πραγματοποίηση τῆς Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καὶ τῆς Θεοδώρας τὸ 843 μ.Χ. Ὁ Θεόφιλος “φυλάχτηκε” καὶ δὲν ἐπέλεξε γιὰ σύζυγό του τὴν Κασιανὴ ποὺ τοῦ ἀντιμίλησε, ὑπερασπιζόμενη τὴν προσφορὰ τῶν γυναικῶν στὴν ἀνθρωπότητα μὲ τὸ “ἐκ τῆς γυναικὸς πηγάζει τὰ κρείττω” . Δὲν μποροῦσε νὰ φανταστεῖ ὅτι ἡ Θεοδώρα ποὺ ἐπέλεξε τελικά, θὰ ἀνέτρεπε τὴν πολιτική του.
Παράλληλα, τὸ δόγμα τῆς Ἐκκλησίας ἐνισχύθηκε, ὄχι μὲ ἄκριτη ἐπιβολή, ἀλλὰ ἐνσωματώνοντας τὴν ἀπάντηση στὶς παθογένειες ποὺ βρῆκε ἡ εἰκονομαχία. Ἡ Ζ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος διευκρίνισε ὅτι ἡ εἰκόνα δὲν εἶναι ἀντικείμενο λατρείας, ἀλλὰ ἀπόδοσης τιμῶν στὸ εἰκονιζόμενο πρόσωπο. Ἡ δὲ ἀπεικόνιση τοῦ Χριστοῦ συνδέεται μὲ τὸ μυστήριο τῆς ἐνανθρώπσής του καὶ τῆς ἐπανένωσης τῆς ἀνθρώπινης φύσης μὲ τὸ Θεό :
«Πάλαι μὲν ὁ Θεὸς ὁ ἀσώματός τε καὶ ἀσχημάτιστος οὐδαμῶς εἰκονίζετο, νῦν δὲ σαρκί ὀφθέντος Θεοῦ καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφέντος εἰκονίζω Θεοῦ τὸ ὁρώμενον. Οὐ προσκυνῶ τῆ ὕλῃ, προσκυνῶ δὲ τὸν τῆς ὕλης δημιουργόν, τὸν ὕλην δι’ ἐμὲ γενόμενον καὶ ἐν ὕλῃ κατοικῆσαι καταδεξάμενον καὶ δι’ ὕλης τὴν σωτηρίαν μου ἐργασάμενον, καὶ σέβων οὐ παύσομαι τὴν ὕλην, δι’ ἧς ἡ σωτηρία μου εἴργασται».
Ἡ πιὸ πάνω διατύπωση εἶναι ἄκρως σημαντικὴ γιὰ τὴ συνολικὴ θεώρηση τῆς ζωῆς. Ἀπορρίπτονται, τόσο οἱ ἀντιλήψεις ποὺ θεωροῦν “ἁμαρτία” τὴν ὕλη, ὅσο καὶ αὐτὲς ποὺ τὴν ἀποθεώνουν. Τὴν ὕλη οὔτε τὴν προσκυνῶ, οὔτε ὅμως καὶ τὴν καταφρονῶ. Τὴ σέβομαι ὅμως ὡς μέσο σωτηρίας. Ὅπως καὶ τὶς ὑλικὲς ἀνάγκες. Ποὺ πρέπει νὰ ἐξασφαλίζονται γιὰ ὅλους. Ὄχι ὡς αὐτοσκοπός, ἀλλὰ ὡς μέσο γιὰ μιὰ καλύτερη ζωή.
Ἅγιος Λουκᾶς Κριμαίας:
Ἀντίκρουση τοῦ ἰσχυρισμοῦ ὅτι ἡ προσκύνηση τῶν ἱερῶν εἰκόνων εἶναι εἰδωλολατρεία
Δέν μποροῦμε νά περιγράψουμε τὰ βάσανα πού ὑπέφερε ἡ Ἐκκλησία στά χρόνια τῆς εἰκονομαχίας καὶ ἰδιαίτερα οἱ μοναχοὶ οἱ ὁποῖοι βρίσκονταν στήν πρώτη γραμμὴ τοῦ ἀγώνα τῶν ἱερῶν εἰκόνων. Οἱ αὐτοκράτορες εἰκονομάχοι ἔκλεισαν πολλὰ μοναστήρια, πολλὲς ἐκκλησίες ὅπου ὑπῆρχαν εἰκόνες ἤ τίς ἔκαναν ἀποθῆκες. Τοὺς μοναχοὺς τοὺς βασάνιζαν ἄγρια: τοὺς ἔβγαζαν μάτια, τοὺς ἔκοβαν μύτες, ἔσπαζαν εἰκόνες πάνω στό κεφάλι τους. Τοὺς ἁγιογράφους μὲ τὰ πυρακτωμένα σίδερα τοὺς ἔκαιγαν τὰ δάκτυλα.
Μόνο, τότε, ὅταν στό θρόνο τοῦ Βυζαντίου ἀνέβηκε ἡ αὐτοκράτειρα Εἰρήνη, σταμάτησε ὁ διωγμὸς ἀλλὰ ὄχι ὁριστικά. Τὸ 787 μ. Χ. ἡ Εἰρήνη συγκάλεσε τὴν Ζ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἡ ὁποία διατύπωσε τὴν ὀρθόδοξη διδασκαλία περὶ τῆς τιμητικῆς προσκυνήσης τῶν ἱερῶν εἰκόνων. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τή Σύνοδο αὐτή ὑπῆρχαν αὐτοκράτορες εἰκονομάχοι, ὅπως, γιά παράδειγμα, ὁ Μιχαὴλ καὶ ἄλλοι. Ἡ αἵρεση αὐτὴ συντρίφτηκε ὁριστικὰ μόνο ἐπὶ τῆς θεοσεβέστατης Αὐγούστας Θεοδώρας, ὅταν τὸ 842μ. Χ. συγκλήθηκε ἡ τοπικὴ Σύνοδος στήν Κωνσταντινούπολη ἡ ὁποία ἐπικύρωσε τὴν ὀρθόδοξη διδασκαλία. Ἡ Σύνοδος αὐτὴ ἀναθεμάτισε ὅλους ἐκείνους πού τολμοῦν νά λένε ὅτι ἡ προσκυνήση τῶν ἱερῶν εἰκόνων εἶναι εἰδωλολατρία καὶ ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ εἶναι εἰδωλολάτρες.
Καὶ ἐδῶ οἱ αἱρετικοὶ μᾶς λένε ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Τολμοῦν νά ἀποκαλοῦν τὶς εἰκόνες μας εἴδωλα καὶ ἐμᾶς εἰδωλολάτρες. Καὶ μέχρι ποῦ φτάνει τὸ θράσος τους; Θὰ σᾶς πῶ ἕνα περιστατικό πού ἔγινε πρόσφατα σὲ μία πόλη τῆς Σιβηρίας. Τὴν ὥρα τῆς λειτουργίας δύο βαπτιστὲς μπῆκαν μέσα στήν ἐκκλησία καὶ ἄρχισαν ἐκεῖ νά φωνάζουν ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι εἶναι εἰδωλολάτρες καὶ οἱ εἰκόνες τους εἴδωλα. Τὶ ἀνοησία!
Πῶς τολμοῦν αὐτοὶ νά ἀνοίγουν τὸ ἀκάθαρτο στόμα τους καὶ νά λένε αὐτὰ τὰ λόγια πού στάζουν δηλητήριο, ἀποκαλώντας μας εἰδωλολάτρες καὶ τὶς εἰκόνες μας εἴδωλα; Αὐτὸ δείχνει πώς δέν ἔχουν κατανοήσει σωστὰ τὴν δεύτερη ἐντολὴ τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου πού λέει: «οὐ ποιήσεις σ’ ἑαυτῷ εἴδωλον οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. Οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς οὐδὲ μὴ λατρεύσεις αὐτοῖς» (Ἐξ. 20,4).
Τὶ σημαίνει αὐτὴ ἡ ἐντολή; Νομίζω ὅτι τὸ νόημά της εἶναι ξεκάθαρο. Ἡ ἐντολὴ αὐτὴ ἀπαγορεύει ἀντὶ νά προσκυνᾶμε τὸν Ἕνα, Μοναδικὸ καὶ Ἀληθινὸ Θεὸ νά κατασκευάζουμε εἴδωλα καὶ νά τὰ προσκυνᾶμε. Ὅπως τὸ ἔκαναν οἱ ἀρχαῖοι λαοί: οἱ Ἀσσύριοι, οἱ Βαβυλώνιοι, οἱ Αἰγύπτιοι, οἱ Ἕλληνες, οἱ Ῥωμαῖοι καὶ ἄλλοι…
Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰδωλολατρία. Ἡ δικὴ μας ὅμως προσκύνηση τῶν ἱερῶν εἰκόνων μοιάζει σὲ τίποτα μὲ τὴν εἰδωλολατρία; Ἀσφαλῶς ὄχι. Τὰ εἴδωλα ἀπεικόνιζαν κάτι πού δέν ὑπάρχει στήν πραγματικότητα, ποὺ εἶναι καρπὸς φαντασίας. Οἱ δικὲς μας εἰκόνες εἰκονίζουν τὴν πραγματικότητα. Πραγματικά, δέν ζοῦσε μεταξὺ μας ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, τὸν Ὁποῖον δοξάζουμε καὶ τὶς εἰκόνες τοῦ Ὁποίου προσκυνᾶμε; Δέν ζοῦσε μεταξὺ μας ἡ Παναγία, τὴν ὁποία ζωγράφισε ὁ ἅγιος ἀπόστολος καὶ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς; Τὴν εἰκόνα του αὐτὴ τὴν εὐλόγησε ἡ ἴδια ἡ Θεοτόκος, λέγοντας ὅτι ἡ χάρη της θὰ εἶναι πάντα μ’ αὐτὴ τὴν εἰκόνα. Ξέρετε πόσα θαύματα γίνονται ἀπὸ τὶς εἰκόνες τῆς Παναγίας;
Καὶ οἱ ἄλλες εἰκόνες, δέν εἰκονίζουν πραγματικὰ πρόσωπα τῶν Ἁγίων τοῦ Θεοῦ πού ζοῦσαν ἐδῶ πάνω στή γῆ; Οἱ εἰκόνες τους αὐτὲς εἶναι τὰ πορτραῖτα τους καὶ μὲ κανένα τρόπο δέν εἶναι εἴδωλα. Μόνο ἀσεβὲς καὶ ἀκάθαρτο στόμα τολμᾶ νά λέει ὅτι οἱ εἰκόνες μας εἶναι εἴδωλα καὶ ἐμεῖς εἴμαστε εἰδωλολάτρες. Νά σιωπήσουν οἱ ἀσεβεῖς διότι ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος ἀπήγγειλε τὸ ἀνάθεμα ἐναντίον τους.
Ἅγιος Λουκᾶς Κριμαίας. ΠΗΓΗ: Ἱερὰ Μονὴ Τιμίου Προδρόμου Καρέα
