Οι προοδευτικοί, τόσο της αριστεράς όσο και της δεξιάς, στη βάση του τεχνοκρατισμού και του αστικού “εκσυγχρονισμού”, αυτές τις μέρες, προσβλέπουν στην απαλλαγή από τα Θρησκευτικά. Ακούγονται ποικίλες ιστορίες στα κοινωνικά δίκτυα περί αυτού. Στο μικρό βιβλίο με τίτλο “Ο κομμουνισμός είναι μαρξιστικός ή χριστιανικός;” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις της “Χ”, θυμίζαμε ότι μια από τις μαθητικές εργασίες (homework) του Καρλ Μαρξ στο σχολείο του στα Τρέβηρα (Trier) της Γερμανίας ήταν “η έννοια της δικαιοσύνης στον Απόστολο Παύλο”. Το γεγονός αυτό είναι χαρακτηριστικό: τόσο ο Μαρξ όσο κι ο Ένγκελς είχαν και παραείχαν θρησκευτική παιδεία και τη χρησιμοποιούσαν πολύπλευρα στα γραπτά τους. Ο Φιντέλ Κάστρο, προερχόμενος από τη μαρξιστική παράδοση, είχε παραδεχτεί: “είμαι Χριστιανός με την κοινωνική έννοια”.

Ο σεβασμός στη θρησκευτική ελευθερία και την ελευθερία της πίστης ή της απιστίας πρέπει να είναι πάντα “αυτονόητη”. Ο Ευγένιος Βούλγαρις ενστερνίστηκε την έννοια της ανεκτικότητας (tolerance), όπως την προέβαλε ο Βολταίρος. Οι Πατέρες μιλούσαν υπέρ της ελευθερίας της άσκησης της θρησκείας όλων των πολιτών μιας κοινωνίας. Σε κατάσταση διωγμού και θλίψεων, μεγάλοι Πατέρες έλεγαν ότι είναι απαράδεκτο να πηγαίνουμε και να σπάμε λατρευτικά-θρησκευτικά αντικείμενα ειδωλολατρικού χαρακτήρα άλλων και πράγματι μόνο στα πλαίσια μιας έντονης αντιτυραννικής αντίδρασης αυτό εκδηλώθηκε, μεμονωμένα.

“Ουκ ειμί ελεύθερος”, όπως διερωτάται ρητορικά ο Απ. Παύλος; Φυσικά είμαστε ελεύθεροι και “επ’ ελευθερία εκλήθημεν”. Εντούτοις, το μάθημα των θρησκευτικών ή, καλύτερα, μιας θεολογικής και θρησκευτικής μόρφωσης, δεν προϋποθέτει την πίστη ή την απιστία. Μέσα στον τεχνοκρατικό οίστρο της πολιτείας και μέσα στην πρεμούρα για τη “σύνδεση με τις επιχειρήσεις”, έχει ξεχαστεί το βασικό: ότι ο μαθητής θα έπρεπε να διδαχτεί πράγματα που θα τον βοηθήσουν να γίνει ολοκληρωμένος άνθρωπος. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κατάκτησης, οι ελληνιστές Λατίνοι όπως ο Κικέρωνας αποκαλούσαν humanitas την αρχαιοελληνική παιδεία, με την έννοια του ανθρωπισμού, του εξανθρωπισμού: “μαθαίνω γράμματα, για να γίνω άνθρωπος”.

Πώς λοιπόν θα οικοδομηθούν οι προσωπικότητες των ανήλικων σήμερα παιδιών, των μαθητών; Με το “Εμείς κι ο κόσμος μας” και τη Γεωγραφία; Με την τριγωνομετρία, τα όρια και το διαφορικό λογισμό; Με τη χημική ισορροπία; Με την αρχή διατήρηση της ορμής; Όλα αυτά δε μιλάνε καθόλου για το “ευ ζην” που δίδαξε ο Αριστοτέλης στον Μεγαλέξανδρο, όπως έλεγε ο τελευταίος. Συνέπεια αυτού είναι ότι βγαίνουν ενήλικοι στην κοινωνία χωρίς ερεθίσματα, χωρίς προβληματισμούς, χωρίς καλλιέργεια πάνω στα μεγάλα προβλήματα της ζωής, που υπερβαίνουν τις θετικές, τεχνολογικές ή θεωρητικές κλίσεις: για τη φιλία, για το συνάνθρωπο, για το Θεό, για την αγάπη, για τον έρωτα, για την ευδαιμονία, για την τεκνοποίηση και την παιδαγωγία, την εργασία, τον ελεύθερο χρόνο κ.λπ.

Όπως έγραφε πιο παλιά σχετικά ο μεγάλος παιδαγωγός Ευάγγελος Παπανούτσος:

“…ακόμη κ’ ένας δαιμόνιος επιχειρηματίας, ένας μεγαλοφυής εφευρέτης, ένα Νόμπελ της Πυρηνικής Φυσικής μπορεί να ειπεί ανοησίες, να μην ξέρει “τι να κάνει τη ζωή του” στα διαλείμματα της δουλειάς και να πεθάνει από πλήξη ή να διαπράξει ένα έγκλημα για διασκέδαση. (…)
Ιδού οι σκέψεις που στενοχωρούν τους φωτισμένους κύκλους της Αμερικής. Αισθάνονται ότι η εκπαίδευση, η απασχόληση, η νοοτροπία τους είναι χωλή° έχει ανεπτυγμένο και ρωμαλέο το ένα σκέλος, ενώ το άλλο είναι ανάπηρο ή ανύπαρκτο. Για να καταργηθεί αυτή η inbalance, για να βρει η κοινωνία τους την “ισορροπία” που αποτελεί προϋπόθεση της ψυχικής υγείας και της πνευματικής προκοπής -πιστεύουν- πρέπει να δημιουργηθεί ένα εξίσου ισχυρό αντίβαρο στον όγκο της Τεχνολογίας που απειλεί να τους συνθλίψει. Τούτο άλλο δεν μπορεί να είναι παρά η ανάπτυξη των ανθρωπιστικών σπουδών (της Φιλολογίας, της Ιστορίας, της Φιλοσοφίας) σε όλα τα επίπεδα της αγωγής”.
Και σε αυτή την καλλιέργεια γύρω από τα κορυφαία ζητήματα της ζωής, τα θρησκευτικά, έστω και στη σημερινή τους μορφή, θα είχαν να παίξουν ένα πολύ μεγάλο ρόλο.
Γ.-Ν. Π.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *
You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>