Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στα ταραγμένα εκκλησιαστικά της Ουκρανίας. Η Σύνοδος της υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο “Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας” που συνδεόταν με το Πατριαρχείο Μόσχας, ανακοίνωσε την πλήρη ανεξαρτητοποίησή της χτες 27.5.2022, λόγω της διαφωνίας της με τον Πατριάρχη Κύριλλο για τη θέση που πήρε στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Μια εξέλιξη, που όπως από καιρό γνωρίζουν οι αναγνώστες της ιστοσελίδας μας, είχε προαναγγελθεί από σημαίνον στέλεχός της μετά τη λήξη του πολέμου, η οποία επισπεύσθηκε.
Όπως αναγράφεται στην παλαιότερη ανάρτησή μας, “Ο π. Νικολάι Ντανίλεβιτς, εκπρόσωπος τύπου της αυτόνομης Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι πιο ξεκάθαρος για τις εντάσεις που υπάρχουν. Δήλωσε χαρακτηριστικά: “Ναι, έχουμε πνευματική ενότητα με το Πατριαρχείο Μόσχας,… προς το παρόν…Νομίζω ότι αυτό θα μπορούσε να αλλάξει μετά το τέλος του πολέμου.”
Ήδη, πολλές ενορίες είχαν πάψει να μνημονεύουν τον Πατριάρχη Κύριλλο. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά την αποξένωση πολλών Ουκρανών, που δεν ήταν εχθρικοί προς τη Ρωσία, λόγω της ρωσικής εισβολής.
Η υπό τον Ονούφριο εκκλησιαστική δομή ανέκαθεν ήταν στόχος ακραίων Ουκρανών εθνικιστών ως ελεγχόμενη από τη Ρωσία. Αντίληψη που ενισχύθηκε λόγω της ρωσικής εισβολής με αποτέλεσμα να εκκρεμούν νομοθετικές πρωτοβουλίες για την απαγόρευσή της. Παράλληλα, έχει γίνει αντικείμενο διώξεων. Στην πραγματικότητα, σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, η “Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία” συνέβαλε υλικά και πνευματικά στον αμυντικό αγώνα και έδειξε νομιμοφροσύνη στις ουκρανικές αρχές, ενώ ουδέποτε ο Μητροπολίτης Ονούφριος ταυτίσθηκε με τις θέσεις του Πατριάρχη Κυρίλλου.
Μετά την “ίαση” του υπαρξιακού προβλήματος του ΝΑΤΟ, ο κ. Πούτιν φαίνεται ότι μπορεί να καταφέρει να “λύσει” και το εκκλησιαστικό ζήτημα στην Ουκρανία, έστω και στην αντίστροφη από την επιδιωκόμενη από αυτόν κατεύθυνση.
Στην ανακοίνωση παραμένει επικριτική η στάση έναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της “Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας” που δημιουργήθηκε με τον Πατριαρχικό Τόμο και τίθεται πλαίσιο διαλόγου για την αποκατάσταση της ενότητας στην ουκρανική Ορθοδοξία. Αμφισβητούνται, τόσο το πλαίσιο που έχει τεθεί με τον Τόμο, όσο και η κανονικότητα της ιεροσύνης στελεχών που έχουν χειροτονηθεί από σχισματικούς ιεράρχες. Εμμέσως τίθεται θέμα για τον προκαθήμενο της “Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας” κ. Επιφάνιο, που χειροτονήθηκε από τον πρώην Μητροπολίτη Κιέβου Φιλάρετο Ντενισένκο, κατά την περίοδο που εκείνος ήταν σχισματικός.
Επίσης, εκχωρούνται αρμοδιότητες στους Επισκόπους επαρχιών που λόγω του πολέμου δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με την κεντρική διοίκηση, και προαναγγέλλεται η δημιουργία εκκλησιαστικών δομών και στο εξωτερικό, για την κάλυψη του αυξανόμενου αριθμού των μεταναστών.
Όπως επίσης γνωρίζουν οι αναγνώστες μας, ο πρώην Μητροπολίτης και αυτοαποκαλούμενος “Πατριάρχης Κιέβου” Φιλάρετος Ντενισένκο, έχει απευθύνει επίσημη πρόταση στον Μητροπολίτη Ονούφριο, εφόσον διακόψει τις σχέσεις με τη Μόσχα, να συζητήσουν τη συνένωση των εκκλησιαστικών τους δομών. Το “Πατριαρχείο Κιέβου” είχε αυτοδιαλυθεί για να προσχωρήσει στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Αφού εξασφάλισε την αποκατάσταση της κοινωνίας, ο Φιλάρετος, με διάφορα προσχήματα, δημιούργησε ξανά το “Πατριαρχείο Κιέβου”.
Η ανακοίνωση της Συνόδου της “Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας” υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο, έχει ως εξής:
Η Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (εφεξής – η Σύνοδος), που πραγματοποιήθηκε στις 27 Μαΐου 2022 στο Κίεβο, εξέτασε ζητήματα εκκλησιαστικής ζωής που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας. Με βάση τα αποτελέσματα των εργασιών, το Συμβούλιο ενέκρινε τα ακόλουθα:
1.Η Σύνοδος καταδικάζει τον πόλεμο ως παραβίαση της εντολής του Θεού “Ου φονεύσεις!” (Έξοδος 20:13) και εκφράζει την συμπαράστασή της σε όλους όσους έχουν πληγεί στον πόλεμο.
2. Η Σύνοδος απευθύνει έκκληση στις αρχές της Ουκρανίας και στις αρχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας να συνεχίσουν τη διαδικασία διαπραγμάτευσης και να αναζητήσουν μια ισχυρή και λογική λύση που θα μπορούσε να σταματήσει την αιματοχυσία.
3. Διαφωνούμε με τη θέση του Πατριάρχη Μόσχας και πάσης Ρωσίας Κυρίλλου για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
4. Η Σύνοδος ενέκρινε τις κατάλληλες τροποποιήσεις στον Καταστατικό Χάρτη για τη Διοίκηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, οι οποίες μαρτυρούν την πλήρη ανεξαρτησία και αυτονόμηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.
5. Η Σύνοδος εγκρίνει τα ψηφίσματα των Συνόδων των Επισκόπων της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας και τις αποφάσεις των Ιερών Συνόδων της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, που συνήλθαν μετά την τελευταία Σύνοδο της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (8 Ιουλίου 2011). Η Σύνοδος εγκρίνει τις δραστηριότητες του Τμήματος Υποθέσεων και των Συνοδικών Ιδρυμάτων της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.
6. Η Σύνοδος εξέτασε την αποκατάσταση της ειρήνης στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας.
7. Κατά την περίοδο του στρατιωτικού νόμου, όταν οι σχέσεις μεταξύ των επισκοπών και του εκκλησιαστικού κέντρου είναι περίπλοκες ή απουσιάζουν, η Σύνοδος κρίνει σκόπιμο να δώσει στους επαρχιακούς επισκόπους το δικαίωμα να αποφασίζουν για ορισμένα θέματα της επαρχιακής ζωής αρμοδιότητας της Ιεράς Συνόδου ή του Προκαθήμενου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας….
8. Πρόσφατα, μια νέα ποιμαντική πρόκληση είναι ιδιαίτερα έντονη για την Εκκλησία μας. Κατά τη διάρκεια των τριών μηνών του πολέμου, περισσότεροι από 6 εκατομμύρια Ουκρανοί πολίτες αναγκάστηκαν να πάνε στο εξωτερικό. Κυρίως Ουκρανοί από τις νότιες, ανατολικές και κεντρικές περιοχές της Ουκρανίας. Πολλοί από αυτούς είναι πιστοί στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Μητρόπολη Κιέβου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας δέχεται εκκλήσεις από διάφορες χώρες με αίτημα να ανοίξουν Ουκρανικές Ορθόδοξες ενορίες. Είναι προφανές ότι πολλοί συμπατριώτες μας θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους, πολλοί όμως θα μείνουν για μόνιμη διαμονή στο εξωτερικό. Από αυτή την άποψη, το Συμβούλιο εκφράζει τη βαθιά του πεποίθηση ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας δεν μπορεί να αφήσει τους πιστούς της χωρίς πνευματική φροντίδα, πρέπει να είναι μαζί τους στις δοκιμασίες τους και να οργανώνει εκκλησιαστικές κοινότητες στη διασπορά. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί περαιτέρω η αποστολή στο εξωτερικό μεταξύ των Ορθοδόξων Ουκρανών προκειμένου να διατηρηθεί η πίστη, ο πολιτισμός, η γλώσσα και η Ορθόδοξη ταυτότητά τους.
9. Έχοντας συναίσθηση της ιδιαίτερης ευθύνης ενώπιον του Θεού, το Συμβούλιο εκφράζει τη βαθιά του λύπη για την έλλειψη ενότητας στην Ουκρανική Ορθοδοξία. Η Σύνοδος αντιλαμβάνεται την ύπαρξη σχίσματος ως μια βαθιά οδυνηρή πληγή στο σώμα της Eκκλησίας. Είναι ιδιαίτερα λυπηρό ότι οι πρόσφατες ενέργειες του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως στην Ουκρανία, που είχαν ως αποτέλεσμα τη συγκρότηση της «Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας», απλώς βάθυναν τις παρεξηγήσεις και οδήγησαν σε συγκρούσεις. Όμως, ακόμη και σε τέτοιες καταστάσεις κρίσης, το Συμβούλιο δεν χάνει τις ελπίδες του για επανέναρξη του διαλόγου.
Για να πραγματοποιηθεί ο διάλογος, οι εκπρόσωποι της «Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας» πρέπει:
- Να σταματήσουν η κατάληψη εκκλησιών και οι αναγκαστικές μεταφορές ενοριών στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας.
- Να γίνει συνειδητό ότι το κανονικό τους καθεστώς, όπως έχει καθοριστεί στον ” Καταστατικό Χάρτη της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας”, είναι στην πραγματικότητα μη αυτοκέφαλο και πολύ υποδεέστερο σε σχέση με τις ελευθερίες και τις ευκαιρίες που παρέχονται από τον Καταστατικό Χάρτη για τη διοίκηση της Ορθόδοξης Ουκρανικής Εκκλησίας για τις εκκλησιαστικές δραστηριότητες
- Να επιλυθεί το θέμα της κανονικότητας της ιεραρχίας της «Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας», διότι για την Ορθόδοξη Ουκρανική Εκκλησία, όπως και για την πλειοψηφία των τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών, είναι φανερό ότι για να αναγνωριστεί η κανονικότητα της ιεραρχίας της «Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας», είναι απαραίτητο να αποκατασταθεί η αποστολική διαδοχή των επισκόπων της.
- Η Σύνοδος εκφράζει τη βαθιά της πεποίθηση ότι το κλειδί για την επιτυχία του διαλόγου δεν πρέπει να είναι μόνο η επιθυμία αποκατάστασης της ενότητας της εκκλησίας, αλλά και η ειλικρινής επιθυμία να οικοδομηθεί η ζωή της στις αρχές της χριστιανικής συνείδησης και της ηθικής αγνότητας.
10. Συνοψίζοντας τα αποτελέσματα των εργασιών της, η Σύνοδος αναπέμπει ευχαριστήρια προσευχή στον Ελεήμονα Κύριο για τη δυνατότητα αδελφικής επικοινωνίας και εκφράζει την ελπίδα για τον τερματισμό του πολέμου και τη συμφιλίωση των αντιμαχομένων. Είθε, ανάμεσα σε όλους μας και ιδιαίτερα στους εν αναστάντι Χριστώ αδελφούς και αδελφές, να επικρατήσουν σύμφωνα με τη ρήση του αγίου αποστόλου και ευαγγελιστή Ιωάννη του Θεολόγου, “η χάρη, το έλεος και την ειρήνη από τον Θεό πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό, υιό του Πατρός, με αλήθεια και αγάπη” (Β’ Ιωάννη 1:3).
