Ὁ ἱερομάρτυρας Μητροπολίτης Μόσχας καὶ πάσης Ρωσίας Φίλππος, κατὰ κόσμον Θεόδωρος Καλίτσεφ (1507-1569), ἔζησε στὰ χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ αἱμοσταγοῦς Τσάρου Ἰβὰν Δ’ τοῦ Τρομεροῦ. Καταγόμενος ἀπὸ οἰκογένεια εὐγενῶν, ἀπὸ νέος ἐκάρη μοναχὸς στὸ φημισμένο μοναστήρι τῶν Σαλαφκί στὴ Λευκὴ Θάλασσα. Στὴ συνέχεια, ἔγινε ἡγούμενος τῆς Μονῆς καὶ συνέβαλε στὴν μεγάλη ἀναγέννησή της, πνευματικὰ καὶ ὑλικά. Ὁ ἴδιος, ἐπιδιώκοντας τὴν ἄσκηση, ἀποσυρόταν συχνὰ σὲ ἕναν ἑρημότοπο ἔξω ἀπὸ τὸ μοναστήρι γιὰ νὰ προσευχηθεῖ, γνωστὸ σήμερα ὡς «ἔρημος Φιλίπποφ».
• Ὁ τσάρος Ἰβὰν Δ’, ὀ ἀποκαλούμενος «τρομερός», συμπαθοῦσε καὶ σεβόταν τὸν ἅγιο, ἀπὸ τότε ποὺ ἐπισκεπτόταν τὸ μοναστήρι του ἀπὸ μικρὸ παιδί. Πίστεψε ὅτι θὰ
τὸν εἶχε πνευματικὸ συμπαραστάτη καὶ τοῦ ζήτησε νὰ ἀναλάβει ὡς προκαθήμενος τῆς  κκλησίας τῆς Ρωσίας, τότε Μητροπολίτης Μόσχας. Ὁ ἅγιος, καμμία πνευματικὴ ἐπαφὴ δὲν ἔνοιωθε μὲ τὸν Τσάρο καὶ γιὰ χρόνια ἀρνιόταν. Τελικὰ δέχθηκε καὶ χειροτονήθηκε Μητροπολίτης τὸ 1566.
• Εἶχαν συμφωνήσει με τὸν Τσάρο, ὁ καθένας νὰ διατηρεῖ τὶς ἀπόψεις του καὶ νὰ τὸν συμβουλεύει πνευματικά.
• Ὁ Ἰβὰν ὀ Τρομερὸς εἶχε ἱδρύσει μιὰ φοβερὴ μυστικὴ ὑπηρεσία, τὴν «Ὀπρίτσνινα», στὴν ὁποία εἶχε δώσει τὴ μορφὴ μοναστικῆς ἀδελφότητας. Φοροῦσαν ράσα, μετεῖχαν καθημερινὰ σὲ ἱερὲς ἀκολουθίες καὶ δίνοντας ἔτσι «θεάρεστη» μορφὴ στὴν ἐξὸντωση τῶν (ὑποθετικῶν καὶ φανταστικῶν) ἐχθρῶν τοῦ Τσάρου, ὁ ὁποῖος ἐπιδίωκε νὰ περιβάλει μὲ ψεύτικη θρησκευτικὴ εὐλάβεια τὴν τυραννική του ἐξουσία.
• Γρήγορα ὁ Μητροπολίτης Φίλιππος διαπίστωσε ὄτι ἡ συνείδησή του δὲν τοῦ έπέτρεπε, ἀπλῶς νὰ συμβουλεύει καὶ νὰ μένει ἀπαθὴς στὴν ἐγκληματικὴ διακυβέρνηση.
• Σὲ προγενέστερο χρόνο, τὴν ψεύτικη «εὐλάβεια» τοῦ Τσάρου εἶχε καταγγείλει καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος ὁ Σαλός, προστάτης-ἅγιος τῆς Μόσχας, στὸν ὁποῖο εἶναι ἀφιερωμένος καὶ ὁ ἐμβληματικὸς ναὸς τῆς «Κόκκινης Πλατείας». Τοῦ πρόσφερε κρέας σὲ περίοδο νηστείας, λέγοντάς του ὅτι εἶχε ἤδη «καταλύσει», μὲ τόσο αἷμα ποὺ εἶχε χύσει δολοφονώντας.
• Στὶς 2 Μαρτίου 1568, τὴν Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, ὅταν ὁ Τσάρος μὲ τοὺς «Ὀπρίτσνικους» περιβεβλημένους τὸ μοναστικὸ ἔνδυμα μπῆκαν στὴν ἐκκλησία
τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, ὁ Φίλιππος ἀρνήθηκε νὰ τοὺς εὐλογήσει καὶ ἀνοιχτὰ κτάγγειλε τὴν ἔκνομη δράση τους μπροστὰ στὸ ἐκκλησίασμα.
• «Μᾶς ἀντιστέκεσαι; Τώρα θα δοῦμε πόσο ἀντέχεις. Παραήμουν ἐπιεικὴς μαζί σου», ἀντέδρασε ὀργισμένα ὁ τύραννος, ὁ ὁποῖος ἐνέτεινε τὴν αἱματηρὴ καταστολή.
• Ἐπειδὴ ὡς «εὐλαβὴς» ἄνθρωπος ποὺ πίστευε ὅτι ἦταν, ἤθελε νὰ τηρήσει τὰ προσχήματα, ὁ Τσάρος σκηνοθέτησε στημένη δίκη ἀπὸ ἐλεγχόμενη «Δούμα» εύγενῶν. Τὸν κατηγόρησαν ἀκόμα καὶ γιὰ μαγεία. Ὁ Μητροπολίτης ἀρνήθηκε τὶς κατηγορίες καὶ μὲ θάρρος δήλωσε ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ μαρτυρήσει γιὰ τὴν ἀλήθεια.
• Τὸν καταδίκασαν σὲ ἰσόβια κάθειρξη, διότι τὸ μέγεθος τῆς ὑποκρισίας τους δὲν τοὺς ἔδινε τὸ σθένος νὰ τὸν καταδικάσουν σὲ θάνατο. Ὅπως καὶ ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, πρῶτα κρατήθηκε ἁλυσσοδεμένος σὲ κελιά. Τελικὰ τὸν σκότωσαν στὶς 23 Δεκεμβρίου τοῦ 1569.
• Ἡ μνήμη τοῦ ἱερομάρτυρα τιμᾶται σήμερα.
• Κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου ποὺ γιόρταζε προχτές, δὲν δίστασε νὰ καταγγείλει τὴν τυραννικὴ ἐξουσία τοῦ Ἰβὰν τοῦ Τρομεροῦ καὶ τοῦ «πρωτοσταλινικοῦ» μορφώματος τῆς Ὀπρίτσνινα.
• Αἰῶνες ἀργότερα, τὸ μονατήρι τῶν Σαλαφκί θὰ μεταβαλλόταν σὲ στρατόπεδο συγκέντρωσης γιὰ κληρικοὺς ἀπὸ τὴ σταλινικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἀντέγραψε τὶς μεθόδους τοῦ Τσάρου Ἰβάν, ποὺ χρησίμευε ὡς «πρότυπο» στὸ Στάλιν.
• Ἡ Ρωσία βασανίστηκε ἀπὸ ποικίλες τυραννίες. Καὶ ἀντίστοιχα καθαγιάστηκε ἀπὸ μάρτυρες

Χριστιανική 9 Ἰανουαρίου 2025. Ἂπὸ τὴ στήλη ΤΑ ΤΟΥ ΚΑΙΣΑΡΟΣ