• ΑΠO TH ΓΑΛΛΙΚH ΣΥΛΛOΓΙΚOΤΗΤΑ «ANASTASIS»

Η γαλλική συλλογικότητα «Anastasis», στην οποία η εφημερίδα μας αναφέρθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο, έχει εκδώσει υπό τύπο διακηρυκτικού κειμένου βιβλίο με τίτλο «Ευαγγελικό κατεπείγον» (Urgence Evangelique), το οποίο και μας απέστειλαν σε αλληλογραφία που έχουμε ξεκινήσει.
Παρουσιάζουμε χαρακτηριστικό απόσπασμα, με την επιφύλαξη να το μελετήσουμε στο σύνολό του.

« Σε αυτό το κείμενο, η συλλογικότητά μας «Anastasis» –μια ελληνική λέξη που σημαίνει ταυτόχρονα “ανάσταση” και “εξέγερση”– υπερασπίζεται μια απλή ιδέα: η χριστιανική πίστη δεν μπορεί, χωρίς να προδώσει τον εαυτό της, να χρησιμεύσει ως υποστήριξη άδικων πολιτικών σχεδιασμών, είτε αυτοί βασίζονται στον ρατσισμό και στον αποκλεισμό, στην ενίσχυση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων και στην καταστροφή της φύσης, είτε και στα δύο ταυτόχρονα.[…]
[…] Η καπιταλιστική οικονομία δεν στοχεύει στην παροχή χρήσιμων αγαθών και υπηρεσιών, αλλά στη σyγκέντρωση όσο γίνεται περισσότερων χρημάτων και στην αύξηση της παραγωγής. Λογική συνέπεια αυτής της προτεραιότητας είναι η υποταγή των κοινωνικών σχέσεων στον νόμο της αγοράς.
Κατά συνέπεια, η οικονομία δεν περιορίζεται πλέον σ’ ένα τομέα της ύπαρξης, αλλά καθυποτάσσει όλους τους τομείς της ζωής. Αυτός ο ριζικός μετασχηματισμός της οικονομίας βασίζεται στον διαχωρισμό της εργασίας και του κεφαλαίου, ο οποίος έχει ως αποτέλεσμα την εκμετάλλευση της πρώτης από το δεύτερο.
Αυτός ο διαχωρισμός υλοποιήθηκε με την απαλλοτρίωση γης και στη συνέχεια με την αφαίρεση των μέσων παραγωγής από τα χέρια των εργαζομένων, μη αφήνοντας στους άνδρες και τις γυναίκες καμία άλλη επιλογή από το να ενταχθούν στις τάξεις της μισθωτής εργασίας – μιας κοινωνικής ομάδας της οποίας τα μέλη έχουν όλα το κοινό χαρακτηριστικό ότι μπορούν να επιβιώσουν μόνο πουλώντας ώρες εργασίας σε μια μειοψηφία που ελέγχει τα μέσα παραγωγής μέσω της προστασίας της ιδιωτικής ιδιοκτησίας από το σύγχρονο Δίκαιο και το Κράτος.
Θα ήταν αφελές να πιστέψει κανείς ότι αυτό είναι απλώς ένα ουδέτερο οικονομικό γεγονός, που εγγυάται μια ορισμένη αποτελεσματικότητα σε σύγκριση με τις προηγούμενες κοινωνίες, αφού αυτός ο διαχωρισμός εργασίας και κεφαλαίου δημιουργεί ένα τριπλό πρόβλημα: κοινωνικοπολιτικό, υλικό και ανθρωπολογικό.
Κοινωνικοπολιτικό, πρώτον: Η συσσώρευση κεφαλαίου διαιρεί την κοινωνία σε ανταγωνιστικές τάξεις, γενικεύει την εκμετάλλευση και εδραιώνει τις αδικίες.
Υλικό, δεύτερον: Η αχαλίνωτη εξαγωγή πόρων που απαιτεί ο παραγωγισμός πραγματοποιείται εις βάρος των φτωχότερων, ιδιαίτερα των κατοίκων του Παγκόσμιου Νότου, και τώρα απειλεί τη σταθερότητα του συστήματος της Γης. Συχνά το ξεχνάμε, αλλά πράγματι με αυτό το τίμημα –την κλοπή από τους εργαζομένους, τη λεηλασία της γης– το χρήμα παράγει χρήμα.
Τέλος, από ανθρωπολογική πλευρά: Διεγείροντας μέσα μας την κυριαρχικότητα, τον εγωισμό και το συμφέρον, ο καπιταλισμός παράγει έναν υποβαθμισμένο τύπο ανθρώπου και εμφανίζει την επιδίωξή μας για δικαιοσύνη –δηλαδή, απλώς να βλέπουμε τους συνανθρώπους μας να απολαμβάνουν τις βασικές τους ανάγκες– να μοιάζει με ρομαντική φαντασίωση.
[…] Το περίφημο δίλημμα που παρουσίασε ο Χριστός –“Κανείς δεν μπορεί να υπηρετεί δύο κυρίους. Ή τον έναν θα μισήσει και τον άλλον θα αγαπήσει, ή στον έναν θα αφοσιωθεί και τον άλλον θα καταφρονήσει. Δεν μπορείτε να υπηρετείτε και τον Θεό και το χρήμα” (Ματθ. 6:24)– αντιμετωπίζεται από τον καπιταλισμό υπέρ του δεύτερου – και η “πληρωμή των χρεών” γίνεται μια νέα ηθική επιταγή. Τώρα, ηγεμονικός, ο κόσμος της οικονομίας μας κάνει τόσο σκλάβους όσο και ειδωλολάτρες του […]
[…] Μια ισχυρή θεολογική παράδοση, αντλώντας την ουσία της από την εμπειρία της κοινοκτημοσύνης στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες και πολύ ζωντανή μεταξύ των Πατέρων της Εκκλησίας, καταγγέλλει τη θεώρηση της ανισότητας ως φυσιολογικής και την ιεροποίηση της ιδιοκτησίας: “Η φτώχεια και ο πλούτος, η ελευθερία και η δουλεία, καθώς και άλλες παρόμοιες διακρίσεις, ήρθαν αργά στην ανθρωπότητα και τη σάρωσαν σαν επιδημίες μαζί με την αμαρτία, της οποίας ήταν οι συνέπειες” (Γρηγόριος Ναζιανζηνός, Περί φιλοπτωχείας). Η χρήση των αγαθών, τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών, πρέπει να είναι σύμφωνη με το κοινό καλό. Η ιδιοκτησία δεν είναι απόλυτο δικαίωμα· είμαστε διαχειριστές και όχι ιδιοκτήτες της Δημιουργίας και του παραγόμενου πλούτου, ακόμα κι αν αυτό ισχύει σύμφωνα με τον νόμο.
[…] Αμβρόσιος Μεδιολάνων (339-397): “Ο κόσμος δημιουργήθηκε για όλους, και εσείς, οι λίγοι πλούσιοι, προσπαθείτε να τον κρατήσετε για τον εαυτό σας”.
[…] Ενώ ένα μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού πνίγεται από την αφθονία, τη στιγμή που ένα άλλο εξακολουθεί να στερείται τα στοιχειώδη, ενώ οι φυσικοί πόροι αποτελούν στόχο ολοένα και πιο επιθετικής θήρευσης από κράτη και πολυεθνικές, πρέπει να αναπτύξουμε μια κριτική του καπιταλισμού, να συμμετάσχουμε στη δημιουργία εναλλακτικών οικονομικών μορφών και να φανταστούμε πρωτότυπα μέσα πολιτικής κινητοποίησης».

ΦΩΤΟ: Τυφώνας, τσουνάμι, σεισμός, νεοφιλελευθερισμός. Σκίτσο του christoperro.

Χριστιανική 18 Δεκεμβρίου 2025.