Ἡ κλασικὴ παιδεία, ὅπως ἀποκαλεῖται ἡ παιδεία ποὺ ἑδράζεται στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ καὶ τὴ λατινικὴ συγγραφικὴ καὶ ἐν γένει πολιτισμικὴ παράδοση, ἀποτέλεσε σχεδὸν διαχρονικὰ τὴ βάση τῶν ἐκπαιδευτικῶν συστημάτων πολλῶν κρατῶν ἀλλὰ καὶ μία δεξαμενὴ πνευματικοῦ καὶ καλλιτεχνικοῦ πλούτου. Συνιστᾶ δὲ καὶ τὸ καίριο ὑπόβαθρο γιὰ τοὺς βασικότερους ἐπιστημονικοὺς κλάδους, θέτοντας τὶς ἐννοιολογικὲς καὶ γνωσιολογικὲς βάσεις γιὰ τὴν ἀνάπτυξη καὶ διεύρυνσή τους.
Μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα τὸ ἐρώτημα «Πρὸς τί ἡ κλασικὴ παιδεία;», ποὺ εἶναι καὶ ὁ τίτλος τοῦ βιβλίου τοῦ καθηγητῆ Μαθηματικῶν στὸ πανεπιστήμιο τῆς Ρώμης Lucio Russo (μετάφρ. Κούλα Καφετζῆ, ἐκδ. Δίαυλος, Ἀθήνα 2019), μπορεῖ νὰ ἀπαντηθεῖ σὲ σχέση μὲ τὸ εὐρὺ φάσμα τῶν ἐπιρροῶν ποὺ ἡ κλασικὴ παιδεία ἄσκησε στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου σὲ πλεῖστες ὅσες πλευρὲς τοῦ ἐπιστητοῦ. Μάλιστα, στὴν προκειμένη περίπτωση ὁ συγγραφέας χρησιμοποιεῖ πολυποίκιλα παραδείγματα, ποὺ ἀφοροῦν τόσο τὶς ἀνθρωπιστικὲς ὅσο καὶ τὶς φυσικὲς ἐπιστῆμες, θέλοντας νὰ καταδείξει καὶ τὸν ἑνοποιητικὸ ρόλο τῆς κλασικῆς παιδείας στὴ διαμόρφωση σύνολης τῆς εὐρωπαϊκῆς κουλτούρας, τῆς ὁποίας οἱ καταβολὲς ἀνάγονται σαφέστατα στὸν κλασικὸ πολιτισμό. Ἡ καίρια ἀπάντηση στὸ τεθὲν ἐρώτημα γιὰ τὴν ἀξία τῆς κλασικῆς παιδείας συνοψίζεται περίπου στὰ ἑξῆς: «Ὅλοι οἱ τομεῖς τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ, ἀπὸ τὴν ἐπιστήμη ὣς τὴ λογοτεχνία, ἀπὸ τὴ μουσικὴ ὣς τὶς εἰκαστικὲς τέχνες, ἀπὸ τὴν πολιτικὴ σκέψη ὣς τὴ φιλοσοφία, ἔχουν τὶς ρίζες τους στὴν ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα, τότε ποὺ ὁ πολιτισμὸς ἦταν οὐσιαστικὰ ἑνοποιημένος: οἱ διάφοροι τομεῖς ἀλληλοσυνδέονταν μὲ χίλιους δεσμοὺς… Νὰ γιατὶ οἱ κλασικὲς σπουδὲς ἀποτέλεσαν τὸν ἀκρογωνιαῖο λίθο τῆς ἀνώτερης ἐκπαίδευσης γιὰ τόσο μεγάλο χρονικὸ διάστημα προσφέροντας μία κοινὴ βάση, ἡ ἔλλειψη τῆς ὁποίας εἶναι σήμερα αἰσθητή» (σελ. 237).