Ο διανοούμενος και γλωσσολόγος Νόαμ Τσόμσκυ είχε αναφέρει παλαιότερα σε συνέντευξή του ότι μια έντιμη ιστοριογραφία στο μέλλον θα έπρεπε να αναγνωρίσει την κορυφαία αντιστασιακή συμβολή της Σερβίας (Γιουγκοσλαβικού κράτους) και της Ελλάδας. Η τελευταία συνέβαλε, όπως έλεγε, τα περισσότερα θύματα στην αντίσταση στο ναζισμό.
Αυτή η στάση πράγματι χαρακτήρισε κατεξοχήν τον ευγενή γιουγκοσλαβικό-σερβικό λαό και τον ελληνικό και σε ό,τι αφορά την πολεμική αντίσταση στη φασιστική Ιταλία και χιτλερική Γερμανία τα κρίσιμα έτη 1940-1. Ο Ζακ Ελλύλ, ο οποίος αν και αντιεθνικιστής, συμμετείχε στη γαλλική αντίσταση, τόνιζε πως ο ναζισμός έχει κατεξοχήν μηδενιστικό χαρακτήρα. Όπως λέει ο Νίτσε στον «Αντίχριστο», η (αυθεντική) παράδοση είναι χρεωκοπημένη, όλες οι αξίες μεταξιώνονται και πως, όπως γράφει ο μεγάλος κοινωνιολόγος Μαξ Χορκχάιμερ, το «Γερμανικό Υπουργείο Προπαγάνδας, με συνέπεια [στις επιστημονικές μεθόδους] χρησιμοποιούσε ελεγχόμενα πειράματα, που δοκίμαζαν όλες τις αξίες στη βάση των αιτίων και των συνεπειών τους». Και πώς να εξηγήσουμε αλλιώς το γεγονός ότι μια κατεξοχήν ρωμαιοκαθολική χώρα, όπως η Ιταλία, προέβη στον τορπιλισμό της «Έλλης» ανήμερα της κορυφαίας Θεομητορικής γιορτής του χρόνου της γειτονικής της χώρας που δήλωνε μάλιστα ότι τηρεί στάση ουδετερότητας; Ό,τι απομένει αφού χρεωκοπήσουν οι αξίες είναι η “ψυχρή λογική”, όπως πάλι λέει ο Χορκχάιμερ που έζησε από κοντά το ναζισμό, μάλιστα στη μορφή του ποιος έχει τα περισσότερα τανκς και στην “ορθολογική” υποταγή σε αυτόν που τα έχει.
Ο Ιταλός πρεσβευτής Εμ. Γκράτσι, που είχε προσπαθήσει να αποσοβήσει τον πόλεμο και τις προκλήσεις ως ένα βαθμό, επέδωσε στις 3 το πρωί τελεσίγραφο στον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, ζητώντας ουσιαστικά την εν λευκώ παραχώρηση και κατοχή του ελλαδικού εδάφους για τους σκοπούς του Άξονα, ως το τέλος του πολέμου. Ο Μεταξάς, δικτάτορας, τέκτονας και παραμορφωτής του ελληνικού πολιτισμού, με δηλωμένη (στα ημερολόγιά του του 1941) τη συγγένεια με το ιταλικό και γερμανικό καθεστώς, σύμφωνα με τον Απ. Βακαλόπουλο «ελαφρά συγκινημένος, απορρίπτει αμέσως το τελεσίγραφο και με φωνή θλιμμένη αλλά σταθερή, του λέγει: «Alors, c’est la guerre» (Λοιπόν, έχουμε πόλεμο)».
Ο ελλαδικός στρατός, με το σθένος που δίνει το δίκαιο και με μαρτυρημένη την παρουσία αγίων και της Θεοτόκου Μαρίας, που πάντα, εφόσον τους ζητηθεί, βοηθάνε όχι ένα συγκεκριμένο έθνος αλλά προασπίζουν τους «αδίκως πολεμουμένους» κατόρθωσε όχι απλώς να αποσοβήσει την κατοχή ελλαδικού εδάφους αλλά να φτάσει μέχρι τη γραμμή Χιμάρα-Τεπελένι-Κλεισούρα-Πόγραδετς στη Β. Ήπειρο, γραμμή που κράτησε και κατά την «εαρινή επίθεση» μετά το θάνατο του Μεταξά.
Εκτός από το «φιλελεύθερο και δημοκρατικό πνεύμα του ‘21» (Γ. Θεοτοκάς), η Ελλάδα έχει και στις υπόλοιπες παραδόσεις της πολύ έντονο αντιτυραννικό πνεύμα. Ο Μέγας Φώτιος τονίζει χαρακτηριστικά ότι κάθε τύραννος πάντοτε γκρεμίζεται από την εξουσία και ο Πυθαγόρας αποδοκιμάζει έντονα τη βία της τυραννίας και καλεί τους τυράννους σε «πιο αγαθοεργούς τρόπους διακυβέρνησης».
Εκδήλωση αυτού του πνεύματος ήταν και το «ΌΧΙ» της 28ης Οκτωβρίου του 1940 και στο βωμό αυτής της αντίστασης στο κακό προσφέρθηκαν πρόθυμα ανθρώπινες ζωές, με καρπό την «αρχή του τέλους», σύμφωνα με τον Γκράτσι, του Άξονα και την καταλυτική καθυστέρηση των ναζιστικών στρατευμάτων που βρέθηκαν το βαρύ ρωσικό χειμώνα έξω από τη Μόσχα και το Λένινγκραντ.
Αυτό είναι που γιορτάζουμε σήμερα. Ας είναι αιώνια η μνήμη των ηρώων συμπατριωτών μας και είθε το αντιτυραννικό τους πνεύμα να ζήσει στον αιώνα.
Γ.-Ν. Π.