Ο ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΥΣΑ ΦΤΩΧΕΙΑ

της Μαρίας Μπινιάρη*

Ο Φλιπ Αστον είναι καθηγητής Νομικής στο πανεπιστήμιο της Ν Υόρκης και συμπροεδρεύων στο Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Παγκόσμιας Δικαιοσύνης. Ήταν ειδικός εισηγητής για την εξαθλιωτική φτώχεια και τ’ ανθρώπινα δικαιώματα από το 2014 ως σήμερα.
Σ’ ένα άρθρο στη Guardian κάνει μια διεξοδική παρουσίαση της προϋπάρχουσας φτώχειας και της πρόκλησης του κορωνοϊού για εμφανέστερη προβολή της. «Η φτώχεια ξαφνικά πρωτοσέλιδο. Καθώς ο κορωνοϊός συντρίβει την υδρόγειο, μ’ αυτή τη δυσανάλογη πρόσκρουσή του στους φτωχούς ανθρώπους και τις περιθωριακές κοινότητες είναι αναπόφευκτη. Εκατομμύρια άνθρωποι μπήκαν για τα καλά στη φτώχεια και την ανεργία, με αξιοθρήνητη υποστήριξη στα πιο πολλά μέρη, δίπλα σε μια τεράστια επέκταση πείνας, έλλειψης στέγης, κι επικίνδυνης εργασίας.
Πως μπόρεσε η φτώχεια να κάνει στροφή 180 μοιρών μόλις πριν λίγους μήνες ενώ κάποιοι γιόρταζαν το άμεσο τέλος της και τώρα να βρίσκεται παντού; Η εξήγηση είναι απλή. Την περασμένη δεκαετία, οι παγκόσμιοι ηγέτες, οι φιλάνθρωποι κι οι αναλυτές είχαν αγκαλιάσει ένα παραπλανητικά ρεαλιστικό αφήγημα για τη πρόοδο του κόσμου ενάντια στη φτώχεια που έχει δυστυχώς επιδοκιμαστεί σαν ένα από τα μεγαλύτερα ανθρώπινα επιτεύγματα.
Ένα τέρας ποτέ πριν στην ανθρώπινη ιστορία και μια πρωτοφανής επιτυχία. Αλλά η ιστορία επιτυχίας ήταν πάντοτε παραπλανητική.
Όπως παρουσίασα στη τελευταία μου αναφορά στα Ηνωμένα Έθνη για την υπερβολική φτώχεια και τ’ ανθρώπινα δικαιώματα, όλα αυτά τα αισιόδοξα ποσά βασίζονται σε μια μέτρηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, $1,90 την ημέρα για τη διεθνή γραμμή φτώχειας που
έχει ευρέως παρεξηγηθεί, προβληματίσει και προβάλει παραπλανητικά μια θετική εικόνα.
Παρήγαγε μια υπερβολική αίσθηση ικανοποίησης και επικίνδυνου εφησυχασμού για το κατεστημένο.

Κάτω από αυτή τη γραμμή ο αριθμός των ανθρώπων στην εξαθλιωτική φτώχεια έπεσε από το 1,9 δις το 1990 στα 736 εκατομμύρια το 2015. Αλλά η δραματική φάση είναι πιστευτή μόνο μέσα σ’ ένα σκανδαλωδώς χαμηλό όριο το οποίο σκοπεύει ν’ ασφαλίσει
ένα μόνο μέσο επιβίωσης. Είναι προφανές ότι ούτε το κόστος της διατροφής ή κατοικίας δεν καλύπτεται σε κάποιες χώρες. Και αποκρύπτει τη φτώχεια στις γυναίκες, και σ’ εκείνους που συχνά εξαιρούνται από επίσημες έρευνες όπως μετανάστες εργάτες και πρόσφυγες.

Αρκετή απ’ αυτή τη διαφημιζόμενη επιτυχία οφείλεται στην αύξηση των εισοδημάτων σε μια μόνο χώρα, τη Κίνα. Οι συνέπειες αυτής της πολλή ρεαλιστικής εικόνας προόδου ενάντια στη φτώχεια είναι ολέθρια.
Πρώτον, είναι χαρακτηριστικό της οικονομικής ανάπτυξης η δικαιολογία μιας «αναπτυξιακής» ατζέντας που διακρίνεται από μη κανονικότητα, ιδιωτικοποίηση, χαμηλούς φόρους για εταιρείες και πλούσιους, εύκολη διακίνηση χρήματος μέσω συνόρων,  υπερβολικά επίπεδα προστασίας για κεφάλαια.
Στην εξαετή μου έρευνα των προσπαθειών των κυβερνήσεων για μέτρα κατά της φτώχειας για τα Ηνωμένα Έθνη επεσήμανα αυτό το βολικό άλλοθι ξανά και ξανά.
Τα πάντα από μείωση φόρων για τους σούπερ πλούσιους σε καταστροφικά μεγάλες μελέτες που εξαιρούν τους πλούσιους από το παγκόσμιο νότο. Επιδοκιμάζονται σαν προσπάθειες να μειωθεί η φτώχεια , όταν κάνουν ένα τέτοιο πράγμα.
Παρουσιάζοντας τη μελέτη για τους πλούσιους σαν το καλύτερο δρόμο ανακούφισης της φτώχειας έχει καθ’ ολοκληρίαν αναποδογυρίσει το κοινωνικό συμβόλαιο κι έχει επαναπροσδιορίσει το κοινό καλό με το να βοηθά τους πλούσιους να
γίνουν πλουσιότεροι.
Δεύτερο, το θέμα προόδου χρησιμοποιείται να πνίξει τα σοκαριστικά αποτελέσματα που βγαίνουν πολύ συχνά απ’ αυτή τη διαστροφή των πολιτικών «ανάπτυξη». Πολλές από τις χώρες έχουν πετύχει μεγάλη ανάπτυξη του ΑΕΠ αλλά έχουν εκρηκτική ανισότητα, αυξημένη πείνα, ανυπόφορη υγεία, υψηλό κόστος κατοικιών, μεγάλα οικονομικά χάσματα, ταχεία αναπαραγωγή επαγγελμάτων
που δεν αμείβονται με μεροκάματο επιβίωσης, την εξαπάτηση της κοινωνικής ασφάλειας και την οικολογική καταστροφή.
Αυτά τα φαινόμενα, έχουν απ’ ευθείας σχέση με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές κι είναι ανεξήγητα στην ιστορία των ηρωϊκών κερδών ενάντια στη φτώχεια.
Τρίτο, η αισιόδοξη εικόνα που ζωγραφίστηκε από τη Παγκόσμια Τράπεζα έχει διαφημίσει τα μέτρα κατά της φτώχειας κι έχει ενθαρρύνει ένα υπέρμετρο εφησυχασμό.
Δισεκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν λίγες ευκαιρίες, αποτρέψιμο θάνατο και παραμένουν πάρα πολύ φτωχοί, απολαμβάνοντας βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Περίπου μισό του παγκόσμιου πληθυσμού, 34 δις άνθρωποι ζει με λιγότερο από 5,50$ την ημέρα κι ο αριθμός έχει πέσει από το 1990.
Ακόμα κι οι υψηλού εισοδήματος χώρες με άφθονες πηγές απέτυχαν να μειώσουν το ποσοστό φτώχειας.
Ο κορωνοϊός έχει σηκώσει το πέπλο της πριν από την πανδημία φτώχειας. Ο ιός αυτός έφτασε σ’ ένα κόσμο που η φτώχεια , η μεγάλη ανισότητα κι απαξίωση της ανθρώπινης ζωής ταχέως αναπτύσσονται και στον οποίο νομικές και οικονομικές πολιτικές έχουν σχεδιαστεί να ενισχύουν και να δυναμώνουν τους ήδη πλούσιους αλλά όχι να βάλουν τέλος στη φτώχεια.
Αυτή είναι πολιτική επιλογή που έχει γίνει μέχρι οι κυβερνήσεις να πάρουν στα σοβαρά τα ανθρώπινα δικαιώματα για ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής, η πανδημία της φτώχειας θα ζήσει περισσότερο από το κορωνοϊό.
Αυτό απαιτεί να σταματήσουν να κρύβονται πίσω από το όριο φτώχειας της Παγκόσμιας Τράπεζας και ν’ αφήσουν τους θριάμβους περί άμεσου τέλους της φτώχειας.
Βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις επιβάλλονται ν’ ανακόψουν ένα κλίμα καταστροφής και να προβάλουν παγκόσμια κοινωνική προστασία με δίκαιη φορολογία, μια σωστή γενικά πορεία για το τέλος της φτώχειας. Το θέλουν όμως;»

* Πρωτοσέλιδο 6.8.2020 της Χριστιανικής