Η ιταλική αριστερά υπήρξε πρωτοπόρα σε σχέση με τους ομοϊδεάτες της σε άλλες χώρες, έχοντας αναδείξει αξιόλογους ηγέτες και διανοητές. Ήδη από το 1945, το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, με τη στήριξη του ιστορικού ηγέτη του Παλμίρο Τολιάτι, ήταν από τα πρώτα που δέχτηκε και Χριστιανούς ως μέλη του. Από το 1937 έως το 1945, είχε δημιουργηθεί στα πλαίσια του αγώνα κατά του φασιστικού καθεστώτος Μουσολίνι, η “Κίνηση Καθολικών Κομμουνιστών”, που δεχόταν το Μαρξισμό ως εργαλείο ανάλυσης της κοινωνικής πραγματικότητας, αλλά όχι ως πολιτική φιλοσοφία. Τα μέλη της κίνησης αυτής, αφού μετεξελίχθηκαν σε “Κόμμα Χριστιανικής Αριστεράς”, με επιφανέστερο τον φιλόσοφο Φράνκο Ροντάνο, έγιναν δεκτά στο ΙΚΚ. Ο Πάπας Πίος 12ος αφόρισε τον Ροντάνο. Ο αφορισμός άρθηκε από τον επόμενο Πάπα Ιωάννη 23ο. 

Με πρωτεργάτη τον γραμματέα του Ενρίκο Μπερλιγκουέρ, το ΙΚΚ πρωτοστάτησε στις δεκαετίες 1970 και 1980 στη διαφοροποίηση από το σοβιετικό μοντέλο της μονοκομματικής γραφειοκρατικής δικτατορίας, προβάλλοντας εναλλακτικά τον Ευρωκομμουνισμό, που προϋπέθετε δημοκρατικές διαδικασίες και πλήρεις πολιτικές ελευθερίες για μετάβαση σε πιο δίκαιη κοινωνία. Παράλληλα, ανέπτυξε τη θεωρία ότι η τότε ΕΟΚ μπορούσε να μετεξελιχθεί σε “Ευρώπη των Λαών”. 

Ο Μπεριλιγκουέρ επιδίωξε και την αποταύτιση του μαρξισμού από την αθεΐα. Πίστευε ότι «Η είσοδος των Χριστιανών στο κόμμα έρχεται να ενισχύσει τον κοσμικό του χαρακτήρα και να ξεπεράσει ορισμένα ρεύματα που προσπάθησαν να διατηρήσουν την τάση να ταυτίζουν τον κομμουνισμό με τον αθεϊσμό»  Details