Συμπληρώνονται ἑξήντα ἑπτὰ χρόνια ἀπὸ τὴ δολοφονία τοῦ Γρηγόρη Λαμπράκη ἀπὸ παρακρατικοὺς στὴ Θεσσαλονίκη, στὶς 22 Μαΐου 1963. Ἕνας φόνος ποὺ ἐπιχειρήθηκε νὰ ἐμφανιστεῖ ὡς τροχαῖο ἀτύχημα. Καὶ αὐτὸ θὰ εἶχε ἐνδεχομένως γίνει, μὲ τὴν κάλυψη τῆς Χωροφυλακῆς Θεσσαλονίκης, ἂν κάποιοι δὲν εἶχαν τὸ θᾶρρος νὰ ἀποκαλύψουν καὶ νὰ ἀναδείξουν τὴν ἀλήθεια.
Ὁ Λαμπράκης, ἀθλητὴς καὶ γιατρός, εἶχε ἐκλεγεῖ ὡς συνεργαζόμενος βουλευτής μὲ τὴν Ε.Δ.Α. (Ἑνιαία Δημοκρατικὴ Ἀριστερά) στὸν Πειραιᾶ. Ἵδρυσε τὴν “Ἐπιτροπὴ γιὰ τὴ Διεθνῆ Ὕφεση καὶ Εἰρήνη” , μὲ σκοπὸ τὴν καταγγελία τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν ἐξοπλισμῶν τοῦ Ψυχροῦ Πολέμου. Στὰ πλαίσια αὐτά, εἶχε ἀνέβει στὴ Θεσσαλονίκη γιὰ νὰ μιλήσει γιὰ τὴν εἰρήνη καὶ τὸν πυρηνικὸ ἀφοπλισμό.. Ἦταν ἰδιαίτερα δημοφιλής, μὲ διεισδυτικότητα σὲ εὐρύτερους πολιτικούς χώρους. Γι’ αὐτὸ καὶ κρινόταν ἐπικίνδυνος ἀπὸ κύκλους τοῦ μετεμφυλιακοῦ κράτους. Εἶχε πρωταγωνιστήσει σὲ ἐκδήλωση διαμαρτυρίας κατὰ τῆς τότε βασίλισσας Φρειδερίκης στὸ Λονδίνο, μὲ αἴτημα τὴν ἀπελευθέρωση πολιτικῶν κρατουμένων. Ἤδη πρὶν τὴν ἐκδἠλωση, εἶχε γίνει στόχος παρακρατικῶν, ποὺ μὲ τὴν ἀνοχὴ καὶ ὑποκίνηση τῆς Χωροφυλακῆς εἶχαν κάνει “ἀντισυγκέντρωση”.Καθὼς ἔβγαινε ἀπὸ τὴν αἴθουσα τῆς συγκέντρωσης καὶ κατευθυνόταν στὸ ξενοδοχεῖο του, ἕνα τρίκυκλο μὲ ὁδηγὸ τὸν Σπύρο Γκοτζαμάνη καὶ τὸν συνεργό του Ἐμμανουὴλ Ἐμμανουηλίδη, ἦρθε καταπάνω του. Ὁ Ἐμμανουηλίδης ἀπὸ τὴν καρότσα τοῦ τρικύκλου, τοῦ κατάφερε θανατηφόρο χτύπημα μὲ λοστό.
-Ὁ Μανώλης Χατζηαποστόλου ποὺ ἦταν παρών, πρόλαβε μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς του νὰ πηδήξει στὴν καρότσα, ὅπου συνεπλάκη μὲ τὸν Ἐμμανουηλίδη.
-Ὁ ἐπιπλοποιὸς Γιῶργος Σωτηρχόπουλος, κατέθεσε ὅτι ὁ Γκοτζαμάνης τοῦ εἶχε ἐκμστηρευθεῖ ὅτι θὰ γινόταν ἡ δολοφονία : “Ἀπόψε θα κάνω μεγάλη τρέλα. Μέχρι που θα σκοτώσω άνθρωπο”!. Ἐπέμεινε στὴ μαρτυρία του, μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς του, ταλαιπωρούμενος καὶ ἀρνούμενος νὰ ἐξαγοραστεῖ γιὰ νὰ σιωπήσει.
-Ὁ τροχονόμος Χαράλαμπος Ἀσπιώτης συνέλαβε τοὺς Γκοτζαμάνη καὶ Ἐμμανουηλίδη στὴ γωνία Τσιμισκῆ καὶ Καρόλου Ντίλ, καὶ ἀρνήθηκε νὰ συγκαλύψει τὴν ὑπόθεση, μὲ τίμημα δυσμενῆ μετάθεση στὴν Ἠλεία.
-Ὁ Χρῆστος Σαρτζατάκης, ὡς ἀνακριτής τῆς ὑπόθεσης, ἐξάντλησε τὴν αὐστηρότητα του ἔναντι τῶν ἐμπλεκομένων, προφυλακίζοντας καὶ ἀνώτατους ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, παρὰ τὶς πιέσεις.
-Οἱ δημοσιογράφοι Γιῶργος Μπέρτσος, Γιώργος Ρωμαίος καὶ Γιάννης Βούλτεψης ἀνέδειξαν τὶς πτυχὲς τῆς ὑπόθεσης στὰ τότε ΜΜΕ καὶ συνέβαλαν μὲ τὶς ἀποκαλύψεις τους.
-Ὁ εἰσαγγελέας Παῦλος Δελαπόρτας, ἦταν καταπέλτης κατὰ τῶν περισσότερων κατηγορουμένων ὅταν ἡ ὑπόθεση δικάστηκε τὸ 1966 καὶ ζήτησε τὴν ἐνοχή τους, πράγμα ποὺ δὲν ἔκανε ἀποδεκτὸ τὸ Δικαστήριο, ποὺ καταδλικασε μόνο τοὺς φυσικοὺς αὐτουργοὺς καὶ ὁρισμένους ἄλλους παρακρατικοὺς σὲ μικρότερες ποινές.
Ἡ δικτατορία τῶν Συνταγματαρχῶν ποὺ άκολούθησε, καταδίωξε ὅλους ὅσους συνέβαλαν στὴν ἀποκάλυψη τῆς ὑπόθεσης, ἀφοῦ οὐσιαστικά, τὸ Παρακράτος εἶναι γίνει “Κράτος” ἐπὶ ἑπταετίας. Ὁ Χρῆστος Σαρτζετάκης ἔγινε Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἀπὸ τὸ 1985 ἕως τὸ 1990.
Ὁ Νίκος Ψαρουδάκης εἶχε γράψει στὴ “Χριστιανικὴ Δημοκρατία” στὸ φύλλο τοῦ Ἰουνίου 1963, ὅταν ὅλα ὅσα σήμερα ξέρουμε δὲν εἶχαν αποκαλυφθεῖ:
Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν τὴν νεκρολογίαν ἑνὸς ἀγωνιστοῦ. Γιατὶ οἱ ἀγωνισταὶ δὲν πεθαίνουν. Ὁ Γρηγόριος Λαμπράκης, ἀσχέτως τῆς πολιτικῆς του τοποθετήσεως, ἔπεσεν ὡς ἀγωνιστής. (…)
Μὰ ὁ Λαμπράκης δὲν ἀνήκει σὲ κανέναν. Οὔτε στὴν Ἀριστερά, οὔτε στὴ Δεξιά, οὔτε στὸ Κέντρο. Ὁ Λαμπράκης εἶναι ἕνα θῦμα ὅλων αὐτῶν, ἕνα παιδὶ τῆς προδομένης Νέας Ἑλληνικῆς Γενεᾶς. (..)Τῆς Γενεᾶς ποὺ ἦταν καλὴ ὅταν ἔχυνε τὸ αἷμα της γιὰ νὰ ζήσουν οἱ κακοὶ κι εἶναι κακὴ ὅταν ζητάει ἀπ’ τοὺς κακοὺς νὰ γίνουν καλοί! Τῆς Γενεᾶς στὴν ὁποία ἀνήκουμε ὅλοι καὶ θὰ χαθοῦμε, ἂν δὲν ξυπνήσουμε!
Ἰούνιος 1963. Πρωτοσέλιδο μὲ τίτλο «Γρηγόριος Λαμπράκης»
ΦΩΤΟ: Ὁ Λαμπράκης πραγματοποιεῖ μόνος σχεδόν λόγω τῶν ἀπαγορεύσεων καὶ τῆς ἄγριας καταστολῆς, τὸν πρῶτο Μαραθώνιο ὑπὲρ τῆς εἰρήνης.
