• Και στην Ελλάδα προκριθηκαν οι μαζικές θανατώσεις ζώων από τον εμβολιασμό. Ασύλληπτο το μέγεθος της συντελούμενης καταστροφής της πρωτογενούς παραγωγής

  • Πανευρωπαϊκό φαινόμενο η απόγνωση των αγροτών

Η φωτογραφία που δημοσιεύει η γαλλική ιστοσελίδα Elucid  είναι από αγροτικό μπλόκο του στις 19 του περασμένου Δεκεμβρίου στο Αλενσόν της βόρειας Γαλλίας, με αντικείμενο τη διαμαρτυρία κατά της στμφωνίας ΕΕ- Μερκοσούρ, αλλά και την ατυχή διαχείριση από τη γαλλική κυβέρνηση της επιδημίας της λοιμώδους οζώδους δερματίτιδας των βοοειδών. Είναι χαρακτηριστικό το πανό: “Σκοτώνουν τα ζώα μας, θάβουν τις ζωές μας” . Όπως και στην Ελλάδα για την ευλογιά των αιγοπροβάτων, η κυβέρνηση της Γαλλίας επέλεξε τη λύση της μαζικής σφαγής των ζώων. Διαδηλώσεις έγιναν και στα νοτιοδυτικά της χώρας, όπου διαδηλωτές προγραμμάτιζαν να πραγματοποιήσουν την τέλεση της μεσονύκτιας χριστουγεννιάτικης ακολουθίας (αγρυπνία ή “ρεβεγιόν” όπως έχει έλθει σ’ εμάς η λέξη με άλλο νόημα) στο μπλόκο. 

Η Elucid αναφέρεται σε επιστημονικές έρευνες, από τις οποίες προκύπτει άνοδος του αριθμού των αυτοκτονιών μεταξύ των αγροτών λόγω της αυξανόμενης απόγνωσης του κλάδου. 

Σε κάθε περίπτωση, ειναι προφανές ότι η αντιαγροτική πολιτική χαρακτηρίζει τους νεοφιλελεύθερους ιθύνοντες σε ολόκληρη την ΕΕ.

Και στην Ελλάδα προς αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, προτιμήθηκαν οι μαζικές θανατώσεις ζώων έναντι του εμβολιασμού, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ φέρεται να είχε προκρίνει τον εμβολιασμό. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα ερευνητικής δημοσιογραφίας “Solomon”, ” Εσωτερικά έγγραφα της ΕΕ —ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνονται και τα πρακτικά κλειστής συνεδρίασης που εξασφάλισε το Solomon— δείχνουν ότι μήνες πριν από την έναρξη των μαζικών θανατώσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παροτρύνει την Ελλάδα να εμβολιάσει τα κοπάδια της, προσφέροντας δωρεάν δόσεις, επιστημονική υποστήριξη και συγχρηματοδότηση μέσω της τράπεζας εμβολίων της ΕΕ”.

Όπως τονίζει η ιστοσελίδα  “Δύο μόλις χρόνια μετά την ολοσχερή καταστροφή που προκάλεσε η κακοκαιρία Daniel, ολόκληρα χωριά βλέπουν τώρα τα κοπάδια τους να εξαφανίζονται”, με το 90% των μονάδων να έχουν θανατωθεί στους Δήμους Κιλελέρ και Ρήγα Φεραίου. Η έρευνα αναφέρεται σε οικογένεια που είχε αγοράσει ζωοτροφές αξίας 70.000 ευρώ, οι οποίες είναι πια άχρηστες μετά τη σφαγή των ζώων.    

Πριν την επιδημία, στη Θεσσαλία παραγόταν το 47% των μαλακών τυριών της χώρας, από τα οποία το 70% ήταν η φέτα. Το ασύλληπτο μέγεθος της συντελούμενης καταστροφής της πρωτογενούς παραγωγής στη Θεσσαλία, θα έχει τραγικές συνέπειες για όλη τη χώρα. 

 

Ενα μήνυμα στο Twitter με πολύ νόημα, ανάρτησε ο Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ του  Πανεπιστημίου Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου Νότης Μαριάς με αφορμή την χθεσινή έγκριση της Συμφωνίας ΕΕ-Mercosur.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟ “TWΕΕT” ΤΟΥ ΝΟΤΗ ΜΑΡΙΑ:  
Ιταλικό colpo grosso. Μέχρι «προχθές» η Μελόνι ήταν δήθεν κατά της Συμφωνίας ΕΕ-Mercosur. Τελικά η Ιταλία πήρε 10 δισ. € https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/01/06/ue-mercosur-agricoltura/8247108/ και ψήφισε υπέρ.
Η Ελλάδα γιατί ψήφισε υπέρ της Συμφωνίας ΕΕ-Mercosur; Ας εξηγήσουν στους αγρότες μας.
Η εφημερίδα μας και η παρούσα ιστοσελίδα είναι από τους πρώτους που ανέδειξε το μέγα ζήτημα της προετοιμαζόμενης συμφωνίας ελευθέρου εμπορίου της ΕΕ με την “Μερκοσούρ”, την “κοινή αγορά”των χωρών της Νοτίου Αμερικής. Εδὠ και δύο σχεδόν χρόνια, από τον Φεβρουάριο του 2024, γίνονταν κινητοποιήσεις αγροτών στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και μόλις το Δεκέμβριο του 2024 άρχισαν να ανησυχούν οι εκπρόσωποι των αγροτών. Η υπόθεση αυτή συζητείται πάνω από είκοσι χρόνια. Το γεγονός ότι οι επιβλαβείς συνέπειες έγιναν τόσο πρόσφατα κατανοητές στη Γαλλία και άλλες χώρες της ΕΕ αποτελεί μείζον θεσμικό ζήτημα για τον αδιαφανή τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Την έλλειψη πρόσβασης σε κρίσιμα θέματα που περνάνε απαρατήρητα. Με τη δοκιμασμένη μέθοδο των “μικρών βημάτων”, η πάλαι ποτέ κραταιά “Κοινή Αγροτική Πολιτική” έχει γίνει “σουρωτήρι” με δεκάδες συμφωνίες ελεύθερυ εμπορίου με τρίτες χώρες, στις οποίες περιλαμβάνεται ως από τις πιο ευνοημένες και η γειτονική Τουρκία. Στα πλαίσια μιας λογικής που ευνοεί τους εξαγωγείς όπως η Γερμανία, που αναζητεί αγορές για τα προϊόντα της. Αλλά που δεν εξυπηρετεί το συμφέρον χωρών με αρνητικό ισοζύγιο πληρωμών, όπως η Γαλλία που πρωτοστατεί στη διαφωνία και η Ελλάδα. Οι οποίες μάλιστα διατηρούν υψηλό ποσοστό αγροτικού πληθυσμού ο οποίος πλήττεται από την εισαγωγή φθηνών -και επιεικώς αμφίβολης ποιότητας- προϊόντων. 
Χαρακτηριστικός δυσμενής όρος για την Ελλάδα: 

«Η προστασία της γεωγραφικής ένδειξης «Φέτα» δεν εμποδίζει τη συνεχή και παρόμοια χρήση του όρου «Φέτα» από οποιοδήποτε πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένων των διαδόχων και εκδοχέων τους, για μέγιστο χρονικό διάστημα 7 ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας, υπό την προϋπόθεση ότι κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας έχουν χρησιμοποιήσει την εν λόγω γεωγραφική ένδειξη κατά τρόπο συνεχή όσον αφορά τα ίδια ή παρόμοια εμπορεύματα στη εδάφη της Αργεντινής, της Βραζιλίας και της Ουρουγουάης», αναφέρει μεταξύ άλλων η συμφωνία, κατά τον «Οικονομικό Ταχυδρόμο».    Στη γαλλική γελοιογραφία του Σωνύ (Chaunu) [ΦΩΤΟ] της γαλλικής επαρχιακής εφημερίδας “Ouest-France” που έχουμε αναδείξει ήδη από το Φεβρουάριο του 2024, , αποτυπώνεται, έστω και με κάποια δόση υπερβολής, το πραγματικό γεγονός ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), που είχε επιβληθεί στην ΕΟΚ/ΕΕ για μια ελάχιστη προστασία των αγροτών στη βάση του προστατευτισμού και των επιδοτήσεων υποκύπτει όλο και πιο πολύ στο κυρίαρχο δόγμα του νεοφιλελευθερισμού. Με τον περιορισμό των επιδοτήσεων, ακόμα και με πρόφαση την λεγόμενη “πράσινη ενέργεια”. Αλλά και με τη ραγδαία απελευθέρωση της εισαγωγής στην ΕΕ όλο και περισσότερων φθηνών προϊόντων από τρίτες χώρες. Έτσι, μετά την αποβιομηχάνιση, πλήττεται και ό,τι έχει απομείνει από την αγροτική τάξη.

Στη γελοιογραφία προβάλλεται το μήνυμα, ότι ενώ η εγχώρια παραγωγή γίνεται με αυστηρές προδιαγραφές, η Ευρωπαϊκή Ένωση κλείνει τα μάτια και επιτρέπει την εισαγωγή πιο φθηνών προϊόντων, ακόμα και χωρίς έλεγχο προδιαγραφών. “Ντοπαρισμένα” με ορμόνες αμνοερίφια από τη Νέα Ζηλανδία, κοτόπουλα από την Ουκρανία, βοοειδή από τη Βραζιλία (προφανώς στα πλαίσια της υπό κατάρτιση συμφωνίας με τη “Mercosur” της Λατινικής Αμερικής), ραντισμένα κηπευτικά από την Τουρκία.

Το θέμα της αδασμολόγητης κυκλοφορίας όλων των φτηνών ουκρανικών αγροτικών προϊόντων με πρόσχημα τον πόλεμο, που δεν είναι μόνο κοτόπουλα, είναι μείζον, αφού ανοίγει τον δρόμο για την παγκοσμιοποίηση και στον αγροτικό τομέα.

H συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με τη Νέα Ζηλανδία έχει υπογραφεί και περνά στη φάση της επικύρωσης.

Όσο για την Τουρκία, η Ε.Ε., στα πλαίσια της σύσφιγξης των σχέσεων με υποψήφιες για ένταξη χώρες, έχει συνάψει ειδική συμφωνία μαζί της για όσα αγροτικά προϊόντα της δεν συμεριλαμβάνονται ήδη στην τελωνειακή ένωση.

Η ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΡΚΟΣΟΥΡ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΦΕΡΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

20.2.2024. Ανακοίνωση συμπαράστασης της ΧΔ στις αγροτικές κινητοποιήσεις. Προειδοποιούσαμε τότε: “Προκειμένου να ενισχυθούν οι εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων που ωφελούν τον Ευρωπαϊκό Βορρά, ο προστατευτισμός που ίσχυε αρχικά με την «Κοινή Αγροτική Πολιτική» χαλαρώνει όλο και περισσότερο με τη σύναψη όλο και περισσότερων συμφωνιών της Ε.Ε. για την αδασμολόγητη εισαγωγή φθηνών αγροτικών προϊόντων. Για παράδειγμα, συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με τη Νέα Ζηλανδία έχει υπογραφεί και περνά στη φάση της επικύρωσης. Με την Τουρκία, η Ε.Ε., στα πλαίσια της σύσφιγξης των σχέσεων με υποψήφιες για ένταξη χώρες, έχει συνάψει ειδική συμφωνία για όσα αγροτικά προϊόντα της δεν συμπεριλαμβάνονται ήδη στην τελωνειακή ένωση. Έτοιμη ήταν και συμφωνία με την ομάδα κρατών «Mercosur» της Λατινικής Αμερικής, η οποία φαίνεται ότι παγώνει λόγω των έντονων αντιδράσεων των πανευρωπαϊκών κινητοποιήσεων. Τα φθηνά ουκρανικά αγροτικά προϊόντα εισάγονται αδασμολόγητα με πρόσχημα τον πόλεμο”.

14.11.2024: Αντιδρούν οι αγρότες της Ευρώπης για τη “Μερκοσούρ” Ενδιαφέρει κανέναν το διακύβευμα για την Ελλάδα;3.12.2024 (Φύλλο 28.11.2024): «Μερκοσούρ»: Μετὰ εἴκοσι χρόνια ἀρχίσαμε νὰ ἀνησυχοῦμε. Τὴν ἀνησυχία της γιὰ τὴν ἐπικείμενη κύρωση τῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας Ε.Ε.-Μερκοσούρ ἐκφράζει ἡ ΕΘΕΑΣ (Ἐθνικὴ Ἕνωση Ἀγροτικῶν Συνεταιρισμῶν), σὲ ἐπιστολή της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖο Ἀγροτικῆς Ἀνάπτυξης, τὴν ὁποία προβάλαμε καὶ ἀναδημοσιεύσαμε.

7.12.2024: Συμφώνησε με τη “Μερκοσούρ” η φον ντερ Λάιεν. ΑΝΗΣΥΧΟΥΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΓΡΟΤΕΣ -ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΕΠΙ 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η Πρόεδρος της “Ευρωπαϊκής Επιτροπής” κα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις με τη “Μερκοσούρ” , από το Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης. Εξυπηρετώντας πλήρως τα συμφέροντα και τις προτεραιότητες της πατρίδας της Γερμανίας και προκαλώντας την οργή του Γάλλου Προέδρου Μακρόν και σύσσωμου του πολιτικού συστήματος της χώρας, που αντιτίθεται στη συμφωνία. Λόγω του κακού κλίματος, δεν θα παραστεί στα εγκαίνια της αποκατεστημένης από την πυρκαγιά του 2019 Παναγίας των Παρισίων. 

30.12.2024. Σοβαρότατη παθογένεια η αδιαφάνεια της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών. Με αφορμή τον “αιφνιδιασμό” της συμφωνίας “Μερκοσούρ” που συζητιόταν είκοσι χρόνια
Όπως έχουμε ήδη αναρτήσει, έπί 25 χρόνια γίνονταν οι διαραγματεύσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης- Μερκοσούρ, για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου. Μόλις τον περασμένο Ιανουάριο αντιλήφθηκαν οι δυτικοευρωπαίοι αγρότες ότι τα συμφέροντά τους απειλούνται και κινητοποιήθηκαν. Στην Ελλάδα το πήραν είδηση ακόμα πιο αργά

31.12.2024. Ο ρόλος της ομάδας Τουσκ σε βάρος των αγροτών της ΕΕ   Άρθρο του Νότη Μαριά.

6.1.2026: Η Συμφωνία ΕΕ-Mercosur βλάπτει σοβαρά την υγεία των καταναλωτών Άρθρο του Νότη Μαριά

Το Κίνημα Χριστιανική Δημοκρατία, με αφορμή τις αγροτικές κινητοποιήσεις εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση:

  1. Το Κίνημα της Χριστιανικής Δημοκρατίας συμπαρίσταται στον αγροτικό κόσμο της χώρας, ο οποίος αγωνίζεται για την επιβίωσή του, όπως και στις κινητοποιήσεις του, με κορύφωση το συλλαλητήριο της Τρίτης 21.2. στις 6.30 μμ. Τα προβλήματα στην Ελλάδα δεν είναι μεμονωμένα, αλλά συνδέονται με την κατάσταση που διαμορφώνεται στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  2. Προκειμένου να ενισχυθούν οι εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων που ωφελούν τον Ευρωπαϊκό Βορρά, ο προστατευτισμός που ίσχυε αρχικά με την «Κοινή Αγροτική Πολιτική» χαλαρώνει όλο και περισσότερο με τη σύναψη όλο και περισσότερων συμφωνιών της Ε.Ε. για την αδασμολόγητη εισαγωγή φθηνών αγροτικών προϊόντων. Για παράδειγμα, συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με τη Νέα Ζηλανδία έχει υπογραφεί και περνά στη φάση της επικύρωσης. Με την Τουρκία, η Ε.Ε., στα πλαίσια της σύσφιγξης των σχέσεων με υποψήφιες για ένταξη χώρες, έχει συνάψει ειδική συμφωνία για όσα αγροτικά προϊόντα της δεν συμπεριλαμβάνονται ήδη στην τελωνειακή ένωση. Έτοιμη ήταν και συμφωνία με την ομάδα κρατών «Mercosur» της Λατινικής Αμερικής, η οποία φαίνεται ότι παγώνει λόγω των έντονων αντιδράσεων των πανευρωπαϊκών κινητοποιήσεων. Τα φθηνά ουκρανικά αγροτικά προϊόντα εισάγονται αδασμολόγητα με πρόσχημα τον πόλεμο.
  3. Παράλληλα, το κόστος παραγωγής αυξάνει, ιδίως λόγω της εμπλοκής της χώρας και της Ε.Ε. συνολικότερα στον πόλεμο της Ουκρανίας, του πλαισίου των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, αλλά και του κόστους της αποκαλούμενης «πράσινης ανάπτυξης».
  4. Ενώ η σημασία της Γεωργίας είναι πρωταρχική, αφού από αυτήν εξαρτάται η διατροφική επάρκεια και επιβίωσή μας, οι ιθύνοντες στην Ελλάδα και στην Ε.Ε. αδιαφορούν. Όπως είχε τονίσει ο συνασπισμός κομμάτων «Πολιτική Πρωτοβουλία» στον οποίο μετείχε η Χριστιανική Δημοκρατία στις εκλογές του Μαΐου 2023, η γεωργία εξακολουθεί να παίζει πολλούς ρόλους στις σύγχρονες κοινωνίες, εκτός από τον καθαρά παραγωγικό: προστασία της βιοποικιλότητας, προστασία του περιβάλλοντος, διατήρηση του κοινωνικού ιστού της υπαίθρου, διατήρηση παραδοσιακών κοινωνιών και πολιτισμικών στοιχείων.
  5. Η άνισα κατανεμημένη ισχύς και η ολιγοπωλιακή δομή του παγκόσμιου και του εγχώριου αγροδιατροφικού συστήματος ασκούν ισχυρότατες πιέσεις στους δύο πιο αδύναμους ‘κρίκους’ της αλυσίδας, δηλ. στους γεωργούς και τους τελικούς καταναλωτές. Έτσι, π.χ., η πτώση των τιμών παραγωγού σπάνια ή ποτέ δεν «μεταφράζεται» σε αντίστοιχη πτώση των τιμών του τελικού καταναλωτή.
  6. Ειδικά η ελληνική γεωργία, αντιμετωπίζει μια σειρά από συγκυριακά προβλήματα λόγω των πρόσφατων εξελίξεων. Η τεράστια φυσική καταστροφή στη Θεσσαλία ήρθε να προστεθεί στα ήδη σοβαρότατα προβλήματα: Τη διάσπαση πολλών αλυσίδων εφοδιασμού λόγω των μέτρων για τον κορωνοϊό, τη ραγδαία άνοδο των τιμών των καυσίμων, των λιπασμάτων και των ζωοτροφών (και) λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
  7. Χρόνια προβλήματα των δύο τελευταίων δεκαετιών είναι οι αυξομειώσεις στις παραγωγικές της επιδόσεις, η μείωση του γεωργικού εισοδήματος ανά εκμετάλλευση (κατά 29% την περίοδο 2004-2020), η σχετικά μεγάλη εξάρτησή του (48%) από τις επιδοτήσεις, και οι πενιχρές επιδόσεις στον τομέα της συλλογικότητας, με μόλις το 9% της συνολικής παραγωγής να διακινείται μέσω συνεταιρισμών και ομάδων παραγωγών.
  8. Πρόσφατη σημαντική θετική εξέλιξη είναι η μετατροπή του αγροτικού εμπορικού ισοζυγίου από αρνητικό σε θετικό μετά από πολλά χρόνια. Από την άλλη πλευρά, προβληματική είναι η κατάσταση σε πολλές περιοχές της χώρας στη διαχείριση κρίσιμων φυσικών πόρων, όπως τα εδάφη και τα νερά.
  9. Διαχρονικές είναι οι ευθύνες των ηγεσιών, των κομμάτων αλλά και των αγροτών, καθώς και το έλλειμμα σε κρίσιμες θεσμικές και οργανωτικές παρεμβάσεις που θα αναδείκνυαν τον μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό σχεδιασμό αντί της βραχυπρόθεσμης εισπρακτικής λογικής.
  10. Ζητούμενο εξακολουθεί να παραμένει η υπέρβαση των διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής γεωργίας μέσα από θεσμικές και οργανωτικές παρεμβάσεις, στην κατεύθυνση της προώθησης της ποιότητας και της συλλογικότητας, μαζί με ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο για τη γεωργία και την ύπαιθρο, δηλαδή την αναγνώριση των πολλαπλών ρόλων που επιτελεί εντός των σύγχρονων κοινωνιών και τον επαναπροσδιορισμό των δημόσιων πολιτικών για την στήριξή της. Εκτός αυτών, ζητήματα άμεσης προτεραιότητας είναι:
  • Η ανασυγκρότηση των περιοχών που έπληξαν οι πλημμύρες του 2023,
  • πολιτική με μέτρα για όσο γίνεται πιο δραστικό περιορισμό των κερδών των μεσαζόντων, προς όφελος παραγωγών και καταναλωτών,
  • η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας της ελληνικής γεωργίας,
  • η ισχυροποίηση της ταυτότητας αλλά και ανάδειξη των πλεονεκτημάτων (για την υγεία του καταναλωτή, το περιβάλλον κ.λπ.) εμβληματικών προϊόντων όπως η φέτα και το ελαιόλαδο, αλλά και πολλών άλλων,
  • η οργάνωση ολοκληρωμένου συστήματος παροχής συμβουλευτικής υποστήριξης στους αγρότες,
  • η ανασυγκρότηση του παραγωγικού ιστού της υπαίθρου και η διαφοροποιημένη στρατηγική για την ανάπτυξή της. Το εγχείρημα αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς το αγροτικό πρόβλημα δεν τίθεται με τους ίδιους όρους σε όλες τις περιοχές της χώρας μας. Στις μεγάλες πεδινές περιοχές, σημαντικό πρόβλημα είναι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος από την υπερεντατική άρδευση και την υπερβολική χρήση χημικών σκευασμάτων. Στις περιοχές όμως με φυσικά μειονεκτήματα (ορεινές-προβληματικές), καθώς και στις παραμεθόριες και νησιωτικές, δηλαδή στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, το βασικό πρόβλημα είναι είτε η εγκατάλειψη της γεωργίας και κτηνοτροφίας, είτε η ανεξέλεγκτη άσκηση παραγωγικών δραστηριοτήτων (π.χ. υπερβόσκηση, ανυπαρξία χρήσεων γης). Σε κάθε περίπτωση, οι συνέπειες, εκτός από κοινωνικές και οικονομικές είναι και περιβαλλοντικές, με ορατό πια τον κίνδυνο της μη αναστρέψιμης ερημοποίησης του ενός τρίτου περίπου των εκτάσεων της χώρας.
  • η υπέρβαση των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων και της έλλειψης ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ των επιμέρους μονάδων της δημόσιας διοίκησης σε όλα τα επίπεδα (κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό).

Αθήνα 20 Φεβρουαρίου 2024. Από το Γραφείο Τύπου της ΧΔ