Εκδήμησε στις 26 Δεκεμβρίου 2022 ο Ιερομόναχος Αναστάσιος από το κελλί του Διονυσίου του εκ Φουρνά, ζωγράφος και ο ίδιος όπως και ο ιδρυτής και ιστορητής του Καθολικού του Κελλίου, Διονύσιος. Ο ιερομόναχος Αναστάσιος καταγόταν από το Παντείχιον της Κωνσταντινούπολης. Έγινε μοναχός στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου το 1977 και από το 1982 εγκαταβίωνε στο Ιερό Κελλί Τιμίου Προδρόμου «Διονυσίου εκ Φουρνά» στις Καρυές, κτίτωρ του οποίου είναι ο μέγας διδάσκαλος της αγιογραφικής τέχνης ιερομόναχος Διονύσιος ο εκ Φουρνά των Αγράφων (περ. 1670-1745).
Συνεχίζοντας την παράδοση του ιστορικού Κελλιού περί την τέχνην, διακονούσε με καλλιτεχνικές δραστηριότητες, ζωγράφιζε, έγραφε και καλλιεργούσε τον κήπο του Κελλιού. Εκθέσεις του έχουν παρουσιαστεί στην Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Βέροια, Βόλο, Αγιά, Αθήνα καθώς και στην Κωνσταντινούπολη, την Μόσχα, το Ελσίνκι και την Γρανάδα. Εξέδωσε τα κάτωθι λευκώματα – πονήματα: «Αθωνικά Δίπτυχα» (2000), «Από τον Σεπτέμβριο έως τον Αύγουστο» (2004), «Κωνσταντινούπολις, Παράκληση στην Παυσολύπη» (2011) ενώ προσφάτως κυκλοφόρησε το νέο του έργο υπό τον τίτλο «Όρθρος Βαθύς, το πώς η φθορά τη ζωή νικάται» (2016).
Το 2007 προχώρησε στην επανέκδοση του περισπούδαστου έργου «Ερμηνεία της ζωγραφικής τέχνης» (περ. 1728-1733) του ιερομονάχου Διονυσίου του εκ Φουρνά, το οποίο αποτελεί επί τρεις και πλέον αιώνες πολύτιμο εγχειρίδιο και μοναδικό έργο αναφοράς για όσους επιθυμούν να μυηθούν στην τέχνη της αγιογραφίας. Ο ιερομόναχος Αναστάσιος ήταν ένας κατά το ύφος λαϊκός δημιουργός, ασπούδαστος κι αυτοδίδαχτος. Όπως συνήθιζε να λέει, ζωγράφιζε για να απαλύνει τη ροή του χρόνου. Οι ζωγραφιές του, αυγοτέμπερες και πλαστικά, με τα λαϊκά τους μορφολογικά στοιχεία, διακατέχονται από την εσωτερική του ανάγκη να μεταβάλλει σε εικόνες όλα τα βιώματα του.
Η Αγιορειτική Εστία παρουσίασε πολλές φορές το έργο του μακαριστού Ιερομονάχου Αναστασίου, διοργανώνοντας προσωπικές εκθέσεις με το έργο του. Πιο συγκεκριμένα, το καλοκαίρι του 2016 παρουσίασε στους εκθεσιακούς χώρους του κτιρίου Νεδέλκου την έκθεση με τίτλο «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, Μνήμες και Βίωμα», ενώ ακολούθησε η έκθεση «Από την Πόλη στον Άθω» που παρουσιάστηκε στα Γρεβενά την άνοιξη του 2019 και μεταφέρθηκε τον Απρίλιο του 2022 στην Κωνσταντινούπολη. Συμμετείχε επίσης με έργα του στις ομαδικές εκθέσεις της Αγιορειτικής Εστίας «Νεομάρτυρες. Πορεία προς την Ελευθερία» & «Ο Αγιορείτης Άγιος Σάββας ο Χιλανδαρινός».
Φιλοκαλικό κάλλος
Όπως αναφέρει σε σημείωμάτου σχετικό με την κοίμηση του παπα-Αναστάση ο Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου κ. Ανδρέας (Νανάκης), Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, ο «Κωνσταντινουπολίτης εις την καταγωγή παπα-Αναστάσης, συνυπήρχε με το οικουμενικό μεγαλείο, το ατελεύτητο αυτής της πολίτικης καταγωγής του, από το Παντείχιον. Το κατέστρωνε στα κείμενά του, στους θεοφιλικούς πίνακές του και το έκανε λειτουργία και προσευχή, όταν παρέμενε για μήνες στη Χάλκη, με τον τότε Μοσχονησίων και νυν Γέροντα Δέρκων Απόστολο. […] Με εφαλτήριο τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, ξεκινούσε για να βάλει έμπρακτα την μετάνοιά του, στις πατρογονικές του ρίζες, που έδεναν γερά την καρδιά του και την σφυροκοπούσαν, μέσα από το πολιτιστικό μυστήριο της Κωνσταντινούπολης, που οικοδομήθηκε στο χθες και στο προχθές, για να μοσχοβολάει και να εξακτινώνεται στο σήμερα και στο αύριο. Οι διαρκείς περιηγήσεις του, τα προσκυνήματά του στα σεβάσματα, στα περί και για την Αγία Σοφιά όσια και ιερά, γέμιζαν την ψυχή του με σκοπό και με νόημα, από το φιλοκαλικό κάλλος […] Καλόγερος Κουτλουμουσιανός, από το 1977 και κελιώτης Κουτλουμουσιανός, από το 1982. Ο Κουτλουμουσιανός έρωτας τον συνόδευσε έως εσχάτης γήινης αναπνοής. Η Παναγία η Φοβερά Προστασία, στο παρεκκλήσιο, στην Μονή της μετανοίας του, αναπαυμένη, χαριεστάτη, όντως Φοβερά και Προστασία, τον συνόδευσε, την ημέρα του εορτασμού της Συνάξεώς Της, Δευτέρα 26 Δεκεμβρίου 2022, στην αγκαλιά του Χριστού». (romfea.gr)
«Αμ’ αυτός ο ουρανός, η πατρίδα μας…!»
«Ο μακαριστός Ιερομόναχος Αναστάσιος, ο γνωστός μας παπα-Αναστάσης, ήταν μια ξεχωριστή σύγχρονη αγιορειτική φυσιογνωμία. Και όχι μόνον για τις σοφές -και όχι ναΐφ και αφελείς- ζωγραφιές του, αλλά γιατί φαίνεται πως είχε συλλάβει και το βαθύ νόημα της αγιορείτικης ζωής και εμπειρίας», γράφει ο Στέλιος Κούκος (pemptousia.gr). «Ο Ιερομόναχος Αναστάσιος δημιούργησε ένα θαυμαστό αναγνωρίσιμο προσωπικό εικαστικό σύμπαν, προδιαγράφοντας και αναπαριστώντας αρχικά τη ζωή στο Άγιον Όρος. Έγραψε και ιστόρησε με σαφήνεια και ιδιαίτερη χάρη και τέχνη την αγιορειτική ζωή με εμπνεύσεις και με εικαστικές λύσεις μέσα από την ελληνική λαϊκή ζωγραφική και την εικονογραφία, ενώ όπου χρειαζόταν προχωρούσε καρδιακά παραδίδοντάς μας έτσι ένα έργο τελείως ποιητικό. Χάρμα οφθαλμών! […] Με τα ίδια «υλικά» ο παπα-Αναστάσης απέδωσε και τον σεβασμό και την αγάπη του για τον κόσμο της ιδιαίτερης του πατρίδας από την οποία κατάγεται, την Κωνσταντινούπολη. […] Ο παπα-Αναστάσης δεν παρέλειψε να τιμήσει, επίσης, και τους ήρωες του ελληνισμού και την ιστορία του. Αρωγό στην ζωγραφική του προσπάθεια ο παπα-Αναστάσης είχε τον όσιο Παΐσιο ο οποίος δεν έπαυε να τον πειράζει, αλλά και να τον παροτρύνει για την απεικόνιση της αγιορείτικης ζωής και φύσης.
Όπως αναφέρει ο ίδιος (στο βιβλίο «Όρθρος βαθύς, Το πώς η φθορά τη ζωή νικάται».: «Θυμάμαι όταν με πείραζε ο άγιος Γέροντας Παΐσιος και μου έλεγε!
– Διάκο ζωγραφίζεις;
– Να ζωγραφίζεις τα χρώματα του Άγιου Όρους, τα δένδρα, τα μοναστήρια και τα κελλιά, τις πέτρες, τα λουλούδια του, τις βρύσες και τη θάλασσα, αμ’ αυτός ο ουρανός, η πατρίδα μας…!
Ο Γέροντας με παρότρυνε στη ζωγραφική, ζωγράφισα τα λουλούδια του Άθω, αυτά τα λουλούδια της ερημιάς είναι οι νέοι του Άθω, έλεγε ο Γέρο Ιερόθεος “τα έπλασε ο Θεός για τους Αγγέλους Του… τι χρώμα θες στα λουλούδια του Άθω, άσπρα, κόκκινα, κίτρινα, μωβ, λιλά, μαργαριταριά καί ρουμπινιά. Καμαρώνουν στο φως, στον άνεμο. Ω τι πράσινο τα περιτριγυρίζει και αυτά το ισορροπούν! ο ημεράρχης ήλιος τα χαϊδεύει και ο Ήλιος της δικαιοσύνης τα συντηρεί. Ζωγραφιά και η πλάση και η ζωή”».
επιμέλεια: Κ. Μ.