Οι προοδευτικοί, τόσο της αριστεράς όσο και της δεξιάς, στη βάση του τεχνοκρατισμού και του αστικού “εκσυγχρονισμού”, αυτές τις μέρες, προσβλέπουν στην απαλλαγή από τα Θρησκευτικά. Ακούγονται ποικίλες ιστορίες στα κοινωνικά δίκτυα περί αυτού. Στο μικρό βιβλίο με τίτλο “Ο κομμουνισμός είναι μαρξιστικός ή χριστιανικός;” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις της “Χ”, θυμίζαμε ότι μια από τις μαθητικές εργασίες (homework) του Καρλ Μαρξ στο σχολείο του στα Τρέβηρα (Trier) της Γερμανίας ήταν “η έννοια της δικαιοσύνης στον Απόστολο Παύλο”. Το γεγονός αυτό είναι χαρακτηριστικό: τόσο ο Μαρξ όσο κι ο Ένγκελς είχαν και παραείχαν θρησκευτική παιδεία και τη χρησιμοποιούσαν πολύπλευρα στα γραπτά τους. Ο Φιντέλ Κάστρο, προερχόμενος από τη μαρξιστική παράδοση, είχε παραδεχτεί: “είμαι Χριστιανός με την κοινωνική έννοια”.

Ο σεβασμός στη θρησκευτική ελευθερία και την ελευθερία της πίστης ή της απιστίας πρέπει να είναι πάντα “αυτονόητη”. Ο Ευγένιος Βούλγαρις ενστερνίστηκε την έννοια της ανεκτικότητας (tolerance), όπως την προέβαλε ο Βολταίρος. Οι Πατέρες μιλούσαν υπέρ της ελευθερίας της άσκησης της θρησκείας όλων των πολιτών μιας κοινωνίας. Σε κατάσταση διωγμού και θλίψεων, μεγάλοι Πατέρες έλεγαν ότι είναι απαράδεκτο να πηγαίνουμε και να σπάμε λατρευτικά-θρησκευτικά αντικείμενα ειδωλολατρικού χαρακτήρα άλλων και πράγματι μόνο στα πλαίσια μιας έντονης αντιτυραννικής αντίδρασης αυτό εκδηλώθηκε, μεμονωμένα.

“Ουκ ειμί ελεύθερος”, όπως διερωτάται ρητορικά ο Απ. Παύλος; Φυσικά είμαστε ελεύθεροι και “επ’ ελευθερία εκλήθημεν”. Εντούτοις, το μάθημα των θρησκευτικών ή, καλύτερα, μιας θεολογικής και θρησκευτικής μόρφωσης, δεν προϋποθέτει την πίστη ή την απιστία. Μέσα στον τεχνοκρατικό οίστρο της πολιτείας και μέσα στην πρεμούρα για τη “σύνδεση με τις επιχειρήσεις”, έχει ξεχαστεί το βασικό: ότι ο μαθητής θα έπρεπε να διδαχτεί πράγματα που θα τον βοηθήσουν να γίνει ολοκληρωμένος άνθρωπος. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κατάκτησης, οι ελληνιστές Λατίνοι όπως ο Κικέρωνας αποκαλούσαν humanitas την αρχαιοελληνική παιδεία, με την έννοια του ανθρωπισμού, του εξανθρωπισμού: “μαθαίνω γράμματα, για να γίνω άνθρωπος”.

Πώς λοιπόν θα οικοδομηθούν οι προσωπικότητες των ανήλικων σήμερα παιδιών, των μαθητών; Με το “Εμείς κι ο κόσμος μας” και τη Γεωγραφία; Με την τριγωνομετρία, τα όρια και το διαφορικό λογισμό; Με τη χημική ισορροπία; Με την αρχή διατήρηση της ορμής; Όλα αυτά δε μιλάνε καθόλου για το “ευ ζην” που δίδαξε ο Αριστοτέλης στον Μεγαλέξανδρο, όπως έλεγε ο τελευταίος. Συνέπεια αυτού είναι ότι βγαίνουν ενήλικοι στην κοινωνία χωρίς ερεθίσματα, χωρίς προβληματισμούς, χωρίς καλλιέργεια πάνω στα μεγάλα προβλήματα της ζωής, που υπερβαίνουν τις θετικές, τεχνολογικές ή θεωρητικές κλίσεις: για τη φιλία, για το συνάνθρωπο, για το Θεό, για την αγάπη, για τον έρωτα, για την ευδαιμονία, για την τεκνοποίηση και την παιδαγωγία, την εργασία, τον ελεύθερο χρόνο κ.λπ.

Όπως έγραφε πιο παλιά σχετικά ο μεγάλος παιδαγωγός Ευάγγελος Παπανούτσος: