“Ἐκ τῆς γυναικὸς πηγάζει τὰ κρείττω…”. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ εἶχε ἀντιμιλήσει ἡ Κασσιανή, ὡς ὑποψήφια νύφη, ἐξεταζόμενη καὶ προκαλούμενη ἀπὸ τὸν εἰκονομάχο αὐτοκράτορα Θεόφιλο. Ἐκεῖνος τὴν εἶχε προκαλέσει λέγοντας: ” Ἐκ τῆς γυναικὸς πηγάζει τὰ χείρω…”, δηλαδὴ ἀπὸ τὴ γυναίκα προέρχονται τὰ χειρότερα, “χρεώνοντας” ἀποκλειστικὰ στὴν Εὔα -ἄδικα καὶ αὐθαίρετα- τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα. Προφανῶς ἐπιθυμώντας νὰ δεῖ κατὰ πόσον ἡ ὑποψήφια σύζυγος ἀποδεχόταν ὅτι μειονεκτεῖ καὶ γιὰ τὸ λόγο αὐτό, ἐπειδὴ εἶναι γυναίκα. Ἡ Κασσιανὴ τοῦ ἀνταπάντησε ὅτι ἀπὸ τὴ γυναίκα πηγάζει ὅ,τι καλύτερο ἔχει ὑπάρξει στὸν κόσμο, ἀναφερόμενη στὴν κατὰ σάρκα Γέννηση τοῦ Χριστοῦ, ποὺ πραγματοποιήθηκε ἀπὸ μόνη τὴ Θεοτόκο, χωρὶς συμβολὴ τοῦ ἄνδρα. Ἡ “αὐθάδειά” της τῆς στοίχισε τὸ ἀξίωμα τῆς βασίλισσας, ἀφοῦ ὁ Θεόφιλος έπέλεξε τὴ Θεοδώρα. Ἡ ὁποία μὲ τὴ σειρά της, μετὰ τὸ θάνατό του, ἀμέσως κατάργησε τὴν εἰκονομαχία ποὺ ἐκεῖνος εἶχε ἐπιβάλει, συγκαταλεγόμενη κι ἐκείνη στὶς γυναῖκες ποὺ διακόνησαν τὴν ὀρθόδοξη πίστη ἀπὸ θέσεις ἐξουσίας.
Ἡ ἀποδιδόμενη τιμὴ στὴ Θεοτόκο ἀποτελεῖ τιμὴ καὶ ἀναβάθμιση τῆς θέσης τῆς γυναίκας συνολικὰ στὴν Ἐκκλησία. Ἡ Παναγία ὡς γυναίκα θνητή, μετεῖχε μὲ τὴ θέλησή της -καὶ μὲ κίνδυνο τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς της- στὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ κόσμου, ἀφοῦ ἀπὸ αὐτὴν ἔλαβε ὁ Χριστὸς τὴν ἀνθρώπινη φύση του, μὲ τὴν ὁποία ὡς Θεάνθρωπος νίκησε τὸ θάνατο μὲ τὴν Ἀνάστασή του. Μὲ τὴν Ἀνάληψή του ὡς Θεάνθρωπος στοὺς οὐρανούς, ἡ ὁποία ἀκολούθησε, γεφυρώθηκε τὸ χάσμα Θεοῦ-ἀνθρώπου ποὺ εἶχε προκληθεῖ μὲ τὴν Πτὠση.
Ἡ Ὀρθοδοξία τιμᾶ τὴ Θεοτόκο ὡς Παν-αγία, κορυφαία τῶν ἁγίων. Ἂν ὀ μήνας Αὔγουστος εἶναι ὁ μήνας τῆς Παναγίας, ὁ Ἰούλιος ποὺ προηγεῖται χαρακτρίζεται ἀπὸ τὶς ἑορτὲς κορυφαίων γυναικῶν μαρτύρων, ποὺ γιὰ τὴν πίστη στὸ Χριστὸ μὲ θᾶρρος ἀντιμετώπισαν πατρική, συζυγικὴ καὶ κρατικὴ ἐξουσία. Ὅπως καὶ τῆς ἰσαποστόλου Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς.
Οἱ ἄλλες χριστιανικὲς ὁμολογίες ἔχουν διαταράξει τὴν ἰσορροπία αὐτή. Ὁ ρωμαιοκαθολικισμὸς μὲ σειρὰ κακόδοξων ἀντιλήψεων ὅπως ἡ θεωρία γιὰ τὴν ἄμωμη σύλληψη τῆς Παναγίας καὶ ὁλόκληρη τὴ “Μαριολογία” ποὺ ἔχει ἀναπτύξει, τείνει νὰ μετατρέψει τὴν Θεοτόκο σὲ “θεά”. Ὅμως, μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ὑπονομεύεται τὸ σύνολο τοῦ σχεδίου τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ κόσμου. Διότι ἂν κάνουμε τὴν Παναγία “θεά”, πῶς γίνεται ὁ Χριστὸς νὰ εἶναι Θεάνθρωπος;
Στὴν ἀντίπερα θέση, οἱ Διαμαρτυρόμενοι στὴν πλειοψηφία τους ἔχουν καταργήσει ἐντελῶς τοὺς ἁγίους καὶ τὴν ὅποια ξεχωριστὴ τιμὴ στὴν Παναγία. Ὁ Ἀμερικανὸός φιλέλληνας Σάμουελ Γκρίντλι Χάου ποὺ ἦρθε στὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821 γιὰ νὰ συνδράμει τὸν ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων καὶ ἔμεινε ἀρκετὰ χρόνια στὴν Ἑλλάδα. Ἔγραψε τὶς ἐντυπώσεις του σὲ βιβλίο μὲ τίτλο “An Historical Sketch of the Greek Revolution” ποὺ ἐκδόθηκε τὸ 1828 στὴ Νέα Ὑόρκη. (Ἐκδόσεις White, Gallagher and White). Τοῦ ἔκανε ἐντύπωση σὲ πόσο βαθμὸ οἱ Ἕλληνες τιμοῦσαν τὴν Παναγία: “Οἱ τοῖχοι του κάθε σπιτιοῦ εἶναι γεμάτοι μὲ εἰκόνες της καὶ ἡ πιὸ ταπεινὴ καλύβα, ἢ ἡ πιὸ φτωχὴ ψαρόβαρκα, ποτὲ δὲν βρίσκεται, μέρα-νύχτα, χωρὶς ἀναμμένο καντήλι, μπροστά στὴν εἰκόνα της Παρθένου”. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸν ξένισε ὡς Διαμαρτυρόμενο, ἐπειδὴ τοῦ φάνηκε ὅτι ἡ Παναγία τιμᾶται περισσότερο ἀπὸ τὸν Χριστό. Ἄποψη ἐμφανῶς λανθασμένη, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸ ὅτι ἂν ὄχι ὅλες, οἱ περισσότερες ἀπεικονίσεις τῆς Παναγίας στὰ εἰκονοστάσια περιλαμβάνουν τὸ Χριστὸ ὡς βρέφος.
Ἴσως δὲν εἶναι σύμπτωση ὅτι ταυτόχρονα, οἱ θέσεις του ἦταν συντηρητικὲς σὲ σχέση μὲ τὰ δικαιώματα τῶν γυναικῶν. Μεταξὺ ἄλλων, πίστευε ὅτι ἡ θέση τῆς γυναίκας ἦταν στὸ σπίτι της καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐργάζεται. Πρᾶγμα ποὺ τὸν ἔφερε σὲ σύγκρουση μὲ τὴ σύζυγό του Τζούλια, ἡ ὁποία ἀγωνιζόταν γιὰ πλήρη δικαιώματα καὶ ψῆφο τῶν γυναικῶν. Ἀντίθετα, τούς ἕνωνε ὁ ἀγώνας γιὰ τὴν κατάργηση τῆς δουλείας στὴ χώρα τους.
ΓΖ
