Το πρώτο θύμα των τυράννων/είναι το πνεύμα το δικό τους/Πρώτα σ’ αυτό φορούν τις αλυσίδες
(Αλέκου Παναγούλη “Της φυλακής τα ποιήματα”)
Την 1η Μαϊου 1976, σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα ο Αλέκος Παναγούλης, που είχε εκλεγεί το 1974 βουλευτής με την “Ένωση Κέντρου-Νέες Δυνάμεις”. Ο Παναγούλης, είχε επιχειρήσει να σκοτώσει τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο στις 13 Αυγούστου 1968 με βόμβα, κοντά στη Βάρκιζα. Η απόπειρα απέτυχε και ο Παναγούλης συνελήφθη και βασανίστηκε φρικτά. Το κελί του ήταν σαν τάφος. Παρ’ όλα αυτά, όχι μόνο ποτέ δεν λύγισε, αλλά και δραπέτευσε, για να ξανασυλληφθεί. Καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η διεθνής κινητοποίηση απέτρεψε την εκτέλεσή του. Απελευθερώθηκε με τη γενική αμνηστία που έδωσε το καθεστώς το 1973 στα πλαίσια της αποτυχημένης “φιλελευθεροποίησης”. Αυτοεξορίστηκε στην Ιταλία, αλλά μέχρι την πτώση της Δικτατορίας, επέστρεψε κρυφά για να οργανώσει αντιδικτατορικό αγώνα.
Όπως σημειώνει η δημοσιογράφος Οριάνα Φαλάτσι στην συνέντευξη της με τον Αλέξανδρο Παναγούλη μετά την απελευθέρωση του, η πράξη του ήταν μια πολιτική πράξη εναντίον της δικτατορίας. Μεταφέρει τη δήλωση του Παναγούλη ως εξής: “Δεν επιδίωξα να σκοτώσω έναν άνθρωπο. Δεν είμαι ικανός να σκοτώσω έναν άνθρωπο. Επιδίωξα να σκοτώσω έναν τύραννο.”
Ως βουλευτής επιδίωξε να ξεσκεπάσει και να απομονώσει πολιτικά όσους συνεργάστηκαν με τη δικτατορία. Είχε, για το σκοπό αυτό, πετύχει να εξασφαλίσει τα αρχεία της ΕΣΑ, όπου αποκαλυπτόταν ο ρόλος πολλών εμφανιζομένων όψιμα ως “δημοκρατών”, ως συνεργατών της Χούντας. Όχι μόνο στη Νέα Δημοκρατία, αλλά και στο δικό του κόμμα, από το οποίο για το λόγο αυτό δήλωσε παραίτηση. Οι δημοσιεύσεις που ξεκίνησαν, σταμάτησαν με απαγορευτική εντολή του επιτρόπου του στρατοδικείου Μιχάλη Ζούβελου. …
Γι’ αυτό και θεωρήθηκαν τότε ύποπτες οι συνθήκες του τροχαίου . Στις 3 Μαϊου, ο 31χρονος Μιχάλης Στέφας, εμφανίστηκε στην Αστυνομία και δήλωσε ότι προκάλεσε χωρίς δόλο το ατύχημα με ένα ξαφνικό φρενάρισμά του, το οποίο λόγω μεγάλης ταχύτητας ο Παναγούλης δεν μπόρεσε να αποφύγει,…
Ο εισαγγελέας της υπόθεσης Δημήτρης Τσεβάς μιλούσε στην αρχή για εγκληματική ενέργεια: «Ερευνάται η υπόθεσις προς πάσα κατεύθυνσιν και αφήνει μεγάλα λογικά περιθώρια στην πιθανότητα της εγκληματικής ενέργειας. Είναι περίεργο τροχαίο ατύχημα. Τόσο περίεργο, ώστε να μην μπορεί κανείς να υποστηρίξει λογικώς ότι είναι ατύχημα»…
Όμως, από την έρευνα δεν προέκυψαν στοιχεία. Ούτε ο φάκελος της Ε.Σ.Α. άνοιξε ποτέ.
Ας είναι αωνία του η μνήμη.
