Στην εκδήλωση της “Χριστιανικής” του Σαββάτου 11 Ιουλίου, ο Γιάννης Ζερβός παρουσίασε άγνωστες πτυχές αντιχριστιανικών αντιλήψεων και πολιτικών του Αδόλφου Χίτλερ και των ναζιστών στη Γερμανία και την αντιστασιακή δράση του αγίου Αλεξάνδρου Σμορέλ και του “Λευκού Ρόδου” στη βάση της χριστιανικής πίστης:
ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΔΟΛΦΟ ΧΙΤΛΕΡ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΗΤΑΝ “ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΨΕΥΔΟΣ”
Θὰ ξεκινήσω τὴ σημερινὴ παρουσίαση μὲ τὶς ἀπόψεις τοῦ Ἀδόλφου Χίτλερ γιὰ τὴ χριστιανικὴ θρησκεία, ὅπως τὶς παρουσιάζει ὁ βρετανὸς ἱστορικὸς Μάικλ Μπάρλεϊ στὸ βιβλίο του «Μιὰ νέα ἱστορία τοῦ Τρίτου Ράιχ»( “The Third Reich-A New History”) σελ. 716: «Στὴν πραγματικότητα οἱ ἀπόψεις του ἦταν ἕνα μίγμα ὑλιστικῆς βιολογίας, ψευδονιτσεϊκῆς περιφρόνησης θεμελιωδῶν… χριστιανικῶν άξιῶν καὶ ἔντονου ἀντικληρικαλισμοῦ», Ὁ Χίτλερ, στὶς ἰδιωτικές του συζητήσεις θεωροῦσε τὸ Χριστιανισμὸ ὀργανωμένο ψεῦδος, προσδοκώντας ὅτι τὸ «σάπιο κλαδὶ» θὰ ἔπεφτε μόνο του. Σὲ μιὰ καταγραφὴ τῶν ἰδιωτικῶν τοῦ συζητήσεων τῆς 13.12.1941 (Trevor–Roper Hitler’s Table talk 1941-44 Oxford 1988) μεταφέρονται τὰ ἀκόλουθα λόγια του:
«Ὁ πόλεμος μιὰ μέρα θὰ τελειώσει. Τότε, ὁ τελικὸς σκοπὸς τῆς ζωῆς μου θὰ γίνει ἡ λύση τοῦ θρησκευτικοῦ προβλήματος. Μόνο τότε θὰ τὸ γερμανικὸ ἔθνος θὰ εἶναι ἀσφαλὲς διὰ παντός. Δὲν ἐπεμβαίνω σὲ θέματα πίστης. Κατὰ συνέπεια, δὲν μπορῶ νὰ ἐπιτρέψω στοὺς ἀνθρώπους τῆς ἐκκλησίας νὰ ἐπεμβαίνουν σὲ κοσμικὰ ζητήματα. Τὸ ὀργανωμένο ψεῦδος πρέπει νὰ συντριβεῖ. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ μείνει ὁ ἀπόλυτος κύριος. Ὅταν ἤμουν νεώτερος, θεωροῦσα ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ λύνονταν μὲ τὸ δυναμίτη. Ἀπὸ τότε ἔχω ἀντιληφθεῖ ὅτι ὑπάρχει περιθώριο γιὰ κάποια εὐελιξία. Τὸ σάπιο κλαδὶ πέφτει ἀπὸ μόνο του. Ἡ τελικὴ κατάσταση θὰ ἔχει ὡς ἑξῆς: Στὸ θρόνο τοῦ Ἁγίου Πέτρου, ἕνας γηρασμένος λειτουργὸς μὲ ἀπέναντι του, λίγες παράξενες ἡλικιωμένες γυναῖκες, ὅσο πιὸ «γκαγκά» καὶ πτωχὲς τῶ πνεύματι θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ εὐχηθεῖ. Οἱ νέοι καὶ ὑγιεῖς εἶναι μὲ τὸ μέρος μας».
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὁ διωγμὸς τῶν ἐκκλησιῶν τῆς Γερμανίας δὲν ἔφτασε τὴν ἔνταση τοῦ διωγμοῦ τῶν Ἑβραίων, κυρίως λόγω τῶν βαθιῶν ριζῶν τοῦ Χριστιανισμοῦ στὴ χώρα. Ὁ Χίτλερ, γιὰ λόγους τακτικῆς, συγκράτησε τὰ ἀκραῖα στοιχεῖα τοῦ κόμματὀς του. Ὅμως, ἡ διγλωσσία τοῦ ἀναδεικνύεται στὶς τοποθετήσεις του στὸ στενὀ του περιβάλλον. Προσχηματικὰ προβάλλει τὸν ἰσχυρισμὸ ὅτι δὲν πρέπει ὁ κλῆρος νὰ ἀσχολεῖται μὲ τὰ κοσμικὰ ζητήματα, ποὺ εἶναι ἀποκλειστικὰ ὑπόθεση τοῦ Κράτους. Ταυτόχρονα ὅμως, ἀναδεικνύει καὶ τὴν ἐπιθυμία του νὰ δημιουργηθοῦν οἱ προϋποθέσεις, ὥστε ὁ λαὸς νὰ ἀποξενωθεῖ ἀπὸ τὶς χριστιανικὲς ἐκκλησίες καὶ αὐτὲς νὰ μείνουν χωρὶς πιστούς.
Η ΜΕΘΟΔΕΥΜΕΝΗ ΑΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΥ…ΘΥΜΙΖΕΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ
Σταδιακὰ μέχρι τὸ 1939, τὰ ἰδιωτικὰ χριστιανικὰ καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ σχολεῖα εἶχαν κλείσει, ἡ πρόσβαση τῶν κληρικῶν στὰ σχολεῖα ἐμποδίσθηκε, τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν καταργήθηκε, προωθεῖτο ἐν γένει ἡ ἄποψη ὅτι ἡ θρησκεία εἶναι ἰδιωτικὴ ὑπόθεση.
Ἐνδεικτικὰ στὸ Ὀλδεμβοῦργο, οἱ τοπικὲς ναζιστικὲς ἀρχὲς διέταξαν τὴν ἀφαίρεση τῶν Ἐσταυρωμένων ἀπὸ τὰ σχολεῖα στὶς Ρωμαιοκαθολικὲς περιοχές, καθὼς καὶ τῶν πορτρέτων τοῦ Λούθηρου. Οἱ Προτεστάντες συμμορφώθηκαν, ἀλλὰ οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ ἀντέδρασαν, μὲ ἀποτέλεσμα οἱ ἐντόπιοι ναζὶ νὰ κάνουν πίσω. Παράλληλα, ἔγινε προσπάθεια ἀποξένωσης τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴ ζωὴ τῶν χριστιανικῶν ἐκκλησιῶν, ἰδίως μὲ τὴν κατάργηση τῶν χριστιανικῶν ἀργιῶν καὶ τὴν καθιέρωση ἄλλων, ἢ τὸ μποϋκοτάζ τῶν χριστιανικῶν ἑορτασμῶν.
Στὴν Ἄνω Σιλεσία, ὅπου ὑπῆρχε καὶ πολωνικὴ μειονότητα, ἐπιχείρησαν νὰ μποϋκοτάρουν τὸ παραδοσιακὸ προσκύνημα τῆς ἁγίας Ἄννας, κλείνοντας τὸν ξενώνα τῆς τοπικῆς ἐκκλησίας, καθὼς καὶ μὲ ἄλλους τρόπους. Ὅμως, ὡς ἀντίδραση, ἔγινε διαδήλωση μὲ συμμετοχὴ ποὺ ξεπέρασε τὶς 150.000 λαοῦ, συμπεριλαμβανομένων καὶ μὴ ρωμαιοκαθολικῶν, ὅπως Σοσιαλδημοκρατῶν, Κομμουνιστῶν καὶ Ἑβραίων.
Ἡ χιτλερικὴ νεολαία ἐπιδόθηκε συχνὰ σὲ ἀντιχριστιανικοὺς βανδαλισμοὺς μὲ βεβηλώσεις Ἐκκλησιῶν καὶ καταστροφὲς ἀγαλμάτων Ἁγίων καὶ προσκυνημάτων. Ὁ Μπάρλεϊ καταγράφει μεταξὺ ἄλλων μιὰ περίπτωση στὴν περιοχὴ Βούπερταλ-Μπάρμεν, ὅπου μέλη τῆς χιτλερικῆς νεολαίας χρησιμοποίησαν ἕνα σταυρὸ γιὰ στόχο σκοποβολῆς καὶ στὴ συνέχεια κάρφωσαν τὴν ἐπιγραφὴ «Ι.Ν.Β.Ι.» σὲ μιὰ ἑβραϊκὴ ἐπιχείρηση, κραυγάζοντας «Κάτω οἱ Ἑβραῖοι καὶ οἱ Χριστιανοί». (Μπάρλεϊ, ο.π., σελ. 252-267, ἰδιαίτερο κεφάλαιο μὲ τίτλο « Ἡ φαιὰ λατρεία καὶ οἱ Χριστιανοὶ»)
“Χιλιάδες καθολικῶν ἱερέων, καλογραιών καὶ λαϊκῶν ἡγετῶν συνελήφθησαν, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν βάσει χαλκευθεισῶν κατηγοριῶν περὶ «ἀνηθικότητος» ἢ «λαθρεμπορίου ξένου συναλλάγματος»” (Οὐίλιαμ Σίρερ, “Ἡ ἄνοδος καὶ ἡ πτῶσις τοῦ Γ’ Ράιχ” τόμος Ἄ’, σελ. 353-354).
Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΦΟΝ ΓΚΑΛΕΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΕΙ ΤΗΝ ΕΞΟΝΤΩΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
Στὴ ναζιστικὴ τρομοκρατία ἐπιτέθηκε ὁ ρωμαικαθολικός Ἐπίσκοπος τοῦ Μύνστερ Κλέμενς φὸν Γκάλεν, ἄνθρωπος συντηρητικὸς καὶ μέλος τῆς ἀριστοκρατίας, ἀφοῦ εἶχε κα τὸν τίτλο τοῦ κόμητος.
Τὸ καλοκαίρι τοῦ 1941, τέτοιες μέρες, ἐκφώνησε τρία κηρύγματα ἐναντίον ὁρισμένων πτυχῶν τῆς ναζιστικῆς πολιτικῆς.
Κατάγγειλε ὡς ἀντιχριστιανικὴ τὴν ἐπιχείρηση «T4», μὲ τὴν κρατικὴ δολοφονία ψυχιατρικῶν ἀσθενῶν καὶ ἀτόμων μὲ ἀναπηρία, προκαλώντας διεθνὴ προσοχὴ καὶ ἀναγκάζοντας τὸν Χίτλερ νὰ σταματήσει προσωρινὰ τὴ φάση τῆς μαζικῆς θανάτωσης. Κατάγγειλε ἐπίσης τὶς ἐπιθέσεις κατὰ τὴ ρωμαιοκαθολικῆς ἐκκλησίας, ὅπως εἶχε κάνει καὶ ἀφοῦ οἱ Ναζὶ κατέλαβαν τῆς ἐξουσία. τὴ δεκαετία 19 μὲ ἀέρια τοῦ προγράμματος εὐθανασίας.
Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἐπεκτάθηκε σὲ ἄλλες πτυχές, ὅπως ἡ ἐξόντωση τῶν Ἑβραίων, ἐνῶ στήριζε τὴν εἰσβολὴ στὴ Ρωσία, τὰ κηρύγματα τοῦ αὐτὰ ἀποτέλεσαν πηγὴ ἔμπνευσης γιὰ πολλοὺς Χριστιανούς, ὅπως καὶ γιὰ τοὺς συνιδρυτές τοῦ «Λευκοῦ Ρόδου», τὸν Ἅγιο Ἀλέξανδρο Σμορέλ καὶ τὸν Χανς Σὀλ.
Ο ΑΓΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΜΟΡΕΛ
Ὁ ΑΓΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΜΟΡΕΛ γεννήθηκε στὸ Όρενμπουργκ τῆς Ρωσίας στὶς 16/9/1917. Πατέρας του ἦταν ὁ Γερμανὸς γιατρὸς Hugo Schmorell καὶ μητέρα του ἡ Ρωσίδα Natalia Vvedenskaja κόρη ὀρθόδοξου ἱερέα ἡ ὁποία τὸν βάπτισε ὡς νήπιο ὀρθόδοξο. Σὲ ἡλικία 2 ἐτῶν, κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Ρωσικῆς ἐπανάστασης, ἡ μητέρα τοῦ Ἀλέξανδρου πέθανε ἀπὸ τύφο. Τὸ 1921, μετὰ τὴν ἐπικράτηση τοῦ σοβιετικοῦ καθεστῶτος, ἡ οἰκογένεια μετανάστευσε στὸ Μόναχο. Ἐκεῖ ὁ Ἀλέξανδρος πῆγε σχολεῖο, ἀλλὰ μεγάλωσε σὲ ἕνα δίγλωσσο περιβάλλον, καθὼς ἡ οἰκογένειἀ του ἐπέλεξε νὰ ἀκολουθεῖ τόσο τὶς γερμανικές, ὅσο καὶ ρωσικὲς παραδόσεις καὶ γλώσσα.
Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ πατέρας του καὶ ἡ μητριά του ἦταν ρωμαιοκαθολικοί, ὁ Ἀλέξανδρος ἀνατράφηκε ὡς ᾿Ορθόδοξος, μὲ τὴ συνδρομὴ τῆς Ρωσίδας παραμάνας του Θεοδοσίας Λάπσινα ποὺ ἀκολούθησε τὴν οἰκογένεια στὴ Γερμανία. Ὁ Ἀλέξανδρος συμμετεῖχε στὴν Ὀρθόδοξη Ρωσικὴ ἐνορία τοῦ Μονάχου καὶ ἔδειχνε ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη παράδοση. Παρακολούθησε μαθήματα ὀρθόδοξης κατήχησης, ἐκκλησιαζόταν τακτικὰ καὶ τὸν ἔβλεπαν συχνὰ μὲ μιὰ Βίβλο. ῞Οπως φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφία του, εἶχε διαβάσει κείμενα τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας.
Εἶχε πολυτάλαντη προσωπικότητα, μὲ πολλὰ ἐνδιαφέροντα καὶ ζοῦσε μιὰ φυσιολογικὴ νεανικὴ ζωή.
Τὸ 1937 στρατεύθηκε γιὰ πρώτη φορὰ καὶ πῆρε μέρος στὴ συνέχεια στὴ ναζιστικὴ εἰσβολὴ στὴν Αὐστρία καὶ στὴν Τσεχοσλοβακία. Τὸ 1939 γράφτηκε στὴν Ἰατρικὴ σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Μονάχου. Ἐπιστρατεύθηκε καὶ μὲ τὴν κήρυξη τοῦ Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ γερμανικὸς στρατὸς εἶχε ἀνάγκη ἀπὸ γιατρούς, οἱ φοιτητὲς συνέχιζαν ὡς ἔνστολοι τὶς σπουδὲς τοὺς καὶ καλοῦνταν κατὰ διαστήματα νὰ καλύπτουν ἰατρικὲς ἀνάγκες στὰ διάφορα μέτωπα.
Οἱ βαρβαρότητες τοῦ πολέμου τὸν ἔπεισαν νὰ ἀναλάβει ἀντιστασιακὴ δράση.
ΤΟ ΛΕΥΚΟ ΡΟΔΟ
Ἡ βάση ποὺ ὁδήγησε στὴ δημιουργία τοῦ “Λευκοῦ Ρόδου” ἦταν ἡ φιλία ποὺ ἀναπτύχθηκε ἀνάμεσα σὲ φοιτητὲς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Μονάχου μὲ κοινὸ παρονομαστὴ τὴ βαθιὰ χριστιανικὴ τοὺς πίστη καὶ τὴν ἀντίθεση στὸ ναζιστικὸ καθεστώς.
Ξεκίνησαν μὲ τὴ «νοητὴ μετανάστευση», δηλαδή, μοιραζόμενοι στὸν κύκλο τῆς συντροφιᾶς τοὺς τὰ κοινὰ ἐνδιαφέροντα γιὰ τὴ φιλοσοφία, τὴ θεολογία, τὶς καλὲς τέχνες, νὰ ξεφεύγουν-νά «μεταναστεύουν»- μὲ τρόπο νοητὸ ἀπὸ τὴν ἀπεχθῆ πραγματικότητα ποὺ τοὺς περιστοίχιζε. Ἐμεῖς ποὺ ζοῦμε σὲ καθεστὼς ἐλευθερίας τοῦ λόγου δὲν μποροῦμε νὰ τὸ ἀντιληφθοῦμε, ἀλλὰ σὲ τυραννικὰ καθεστῶτα, ὅπου κάθε ἀπρόσεκτη κουβέντα μποροῦσε νὰ ὁδηγήσει στὴ φυλακὴ ἢ στὸ θάνατο, τοῦτο ἦταν ζωτικὴ ἀνάγκη γιὰ ἀνθρώπους πνευματικοὺς καὶ εὐαίσθητους.
Ὅλοι τους εἶχαν στρατευθεῖ ἀμέσως μετὰ τὸ Λύκειο καὶ εἶχαν ὑπηρετήσει στὸ Μέτωπο ὅπως ὁ Ἀλέξανδρος καὶ ἂν καὶ ἐπιστρατευμένοι, εἶχαν σχετικὴ ἐλευθερία κινήσεων ὡς φοιτητὲς τῆς Ἰατρικῆς.
Ἀποφάσισαν νὰ ἀναλάβουν ἐνεργὴ δράση ὅσο μάθαιναν πιὸ πολλὰ γιὰ τὰ ἐγκλήματα τοῦ ναζιστικοῦ καθεστῶτος. Κυκλοφόρησαν, μάλιστα, παράνομα ἀντίγραφα τοῦ κηρύγματος τοῦ Ἐπισκόπου τοῦ Μύνστερ Κλέμενς Ἄουγκουστ φὸν Γκάλεν (Αὔγουστος 1941), μὲ τὸ ὁποῖο καταδικαζόταν ὁ φόνος τῶν τροφίμων τῶν ψυχιατρείων γιὰ λόγους εὐγονικῆς.
Τὴν πρωτοβουλία ἔλαβαν ὁ Χάνς Σόλ καὶ ὁ Ἀλέξανδρος Σμορέλ. Ὁ Χάνς Σόλ, Λουθηρανός, προερχόταν ἀπὸ οἰκογένεια μὲ ἀντιναζιστικὴ δράση καὶ παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι σὲ στιγμὴ ἐνθουσιασμοῦ εἶχε ἐνταχθεῖ στὴ χιτλερικὴ νεολαία τὸ 1933, γρήγορα ἀπογοητεύθηκε, ἀπομακρύνθηκε καὶ διώχθηκε γιὰ συμμετοχὴ σὲ ἀντιναζιστικές δραστηριότητες. Στὸ “σκληρὸ πυρήνα” τῆς ὀργάνωσης ἀνῆκαν οἱ συνάδελφοί τους Βίλλυ Γκράφ, ρωμαιοκαθολικός, καὶ Χρίστοφ Πρόμπστ, πιστὸς Χριστιανὸς χωρὶς ν’ ἀνήκει σὲ κάποια ὁμολογία. Στοὺς πρωτεργάτες προστέθηκε καὶ ἡ μικρότερη ἀδελφὴ τοῦ Χάνς, Σοφία Σόλ, ἡ ὁποία ἔμαθε τυχαῖα γιὰ τὶς δραστηριότητες τοῦ ἀδελφοῦ της καὶ ἐπέμεινε νὰ ἐνταχθεῖ, παρὰ τὶς ἀντιρρήσεις του. Εἶχε γίνει δεκτὴ στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Μονάχου γιὰ σπουδὲς Βιολογίας καὶ Φιλοσοφίας.
Η ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΝΑΖΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΡΩΤΑ ΦΥΛΛΑΔΙΑ
Ἡ πρώτη φάση τῆς πρὸς τὰ ἔξω ἐκδήλωσης τῆς ἀντιναζιστικῆς προπαγάνδας ἐντοπίζεται στὸ διάστημα μεταξὺ 27 Ἰουνίου καὶ 12 Ἰουλίου τοῦ 1942, μὲ τὴν ἔκδοση τῶν τεσσάρων πρώτων φυλλαδίων, μὲ συντάκτες τὸν Ἀλέξανδρο Σμορέλ καὶ τὸν Χάνς Σόλ. Χαρακτηριστικὸ καὶ τῶν τεσσάρων αὐτῶν φυλλαδίων εἶναι ἡ προσπάθεια ἀφύπνισης τῶν διανοουμένων μὲ καταγγελία τῆς ναζιστικῆς τυραννίας καὶ ἔκκληση γιὰ παθητικὴ ἀντίσταση. Τὸ περιεχόμενό τους, πέρα ἀπὸ τὴ διορατικότητα σχετικὰ μὲ τὴν ἐνοχὴ ποὺ θὰ βάραινε συλλογικὰ τὸν Γερμανικὸ λαὸ γιὰ τὰ στιγερά ἐγκλήματα τοῦ Ναζισμοῦ, δείχνει ὅτι, παρὰ τοὺς περὶ τοῦ ἀντιθέτου προβαλλόμενους ἰσχυρισμούς, τὰ ἐγκλήματα αὐτὰ δὲν ἦταν ἐντελῶς ἄγνωστα στὴ γερμανικὴ κοινὴ γνώμη.
Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ ἐκ μέρους τοῦ «Λευκοῦ Ρόδου» καταγγελία τῆς ἐξόντωσης τῶν Ἑβραίων, καθὼς καὶ τῆς ἄρχουσας τάξης τοῦ Πολωνικοῦ ἔθνους, στὸ δεύτερο φυλλάδιο:
« Ἀπὸ τὴν κατάκτηση τῆς Πολωνίας, 300.000 Ἑβραῖοι σκοτώθηκαν σὰν τὰ ζῶα. Πρόκειται γιὰ τὸ πιὸ ἀποτρόπαιο ἔγκλημα κατὰ τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας(…)Οἱ Ἑβραῖοι εἶναι ἄνθρωποι καὶ τὸ ἔγκλημα αὐτὸ ἔγινε ἐναντίον ἀνθρώπων. Ποιὸς ἀνόητος θὰ μποροῦσε νὰ ἰσχυρισθεῖ τὸ ἄντίθετο;…Τό ἱερώτερο καθῆκον τοῦ κάθε Γερμανοῦ εἶναι ἡ καταστροφὴ αὐτῶν τῶν τεράτων(=τῶν ναζιστῶν)»
Στὸ τρίτο φυλλάδιο τονίζεται ὅτι «Τὸ νόημα καὶ ὁ στόχος τῆς παθητικῆς ἀντίστασης εἶναι ἡ ἀνατροπὴ τοῦ Ἐθνικοσοσιαλισμοῦ…Πρέπει νὰ μπεῖ ἕνα τέλος ‘σ’ αὐτὸ τὸ κράτος-τέρας. Μία νίκη τῆς φασιστικῆς Γερμανίας σ’αὐτό τὸν πόλεμο θὰ εἶχε ἀνυπολόγιστες καὶ τρομερὲς συνέπειες.».
Στὸ τέταρτο φυλλάδιο, καταγγέλλεται ὁ Χίτλερ ὡς ἐκπρόσωπος τῶν δυνάμεων τοῦ κακοῦ: «Πίσω ἀπὸ τὰ συγκεκριμένα καὶ ὁρατὰ γεγονότα, πίσω ἀπὸ τὴν ἀντικειμενικὴ καὶ λογικὴ θεώρηση, βρίσκουμε τὸ ἀνορθολογικὸ στοιχεῖο. Τὴν πάλη ἐνάντια στοὺς δαίμονες, ἐνάντια στοὺς ὑπηρέτες τοῦ Ἀντιχρίστου. Παντοῦ καὶ πάντοτε οἱ δαίμονες παραφύλαγαν μέσα στὸ σκοτάδι, περιμένοντας τὴ στιγμὴ ποὺ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀδύναμος, ὅταν μὲ τὴ θέληση τοῦ παραιτεῖται ἀπὸ τὴν ἐλευθερία στὴν ὁποία ὁ Θεὸς τὸν ἔχει τάξει στὴ Δημιουργία.».
Τὰ φυλλάδια αὐτὰ διανεμήθηκαν, κυρίως ταχυδρομικῶς, ἀνὰ ἑκατὸ ἀντίτυπα περίπου τὸ καθένα, ἀφοῦ πολύγραφος δὲν ὑπῆρχε καὶ ἀντιγράφονταν στὴ γραφομηχανή.
5ο ΚΑΙ 6ο ΦΥΛΛΑΔΙΑ: Η ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ. ΟΡΑΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Ἀμέσως μετὰ τὴ διανομὴ τῶν φυλλαδίων αὐτῶν, οἱ φίλοι στάλθηκαν στὸ ρωσικὸ μέτωπο κατὰ τὴ διάρκεια τῶν καλοκαιρινῶν διακοπῶν. Ἐκεῖ βρέθηκαν ἀντιμέτωποι μὲ τὴ φρίκη τοῦ πολέμου καὶ εἶχαν τὴν εὐκαιρία μέσω τοῦ Ἀλεξάδρου Σμορέλ νὰ ἐπικοινωνήσουν ἀπευθείας μὲ τὸ ρωσικὸ λαό. Μὲ τὴν ἐπιστροφὴ τοὺς στὸ Μόναχο, πλούσιοι ἀπὸ ἐμπειρίες, ἀποοφάσισαν νὰ διευρύνουν τὴ δραστηριότητα τούς.
Προσεγγίζουν τὸν καθηγητή τους Κούρτ Χοῦμπερ, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐνεργὸ μέλος τῆς κίνησης. Στὴ φάση αὐτή, ἀπὸ τὸ Νοέμβριο τοῦ 1942 μέχρι τὸ τέλος Ἰανουαρίου τοῦ 1943, ἡ κίνηση προσπαθεῖ νὰ διευρυνθεῖ καὶ σὲ ἄλλες πόλεις καὶ νὰ ἀπευθυνθεῖ, πέραν τῶν διανοουμένων καὶ στὰ εὐρύτερα λαϊκὰ στρώματα.
Οἱ δυσμενεῖς γιὰ τὴ Γερμανία ἐξελίξεις στὰ πολεμικὰ μέτωπα, ἐνθαρρύνουν τὴν κίνηση νὰ σκληρύνει τὴ στάση της, ἀλλὰ καὶ νὰ παρουσιάσει τὸ δικό της ὅραμα γιὰ τὴ διακυβέρνηση τῆς Γερμανίας καὶ τὴν μεταπολεμικὴ Εὐρώπη.
Ἡ πέμπτη προκήρυξη μὲ τίτλο “Φυλλάδιο τοῦ ἀντιστασιακοῦ κινήματος Γερμανίας”, πολυγραφεῖται σὲ 5.000-6.000 ἀντίτυπα -ὁ Ἀλεξάντερ Σμορέλ εἶχε βρεῖ ἕνα πολύγραφο- μοιράζεται καὶ στὸ Ἄουγκσμπουργκ, στὴ Στουτγάρδη, στὴ Φρανκφούρτη ἐπὶ τοῦ Μάιν, στὸ Σάλτσμπουργκ, στὸ Λίντς καὶ στὴ Βιέννη. Μοιράζεται στὸ σιδηροδρομικὸ σταθμὸ τοῦ Μονάχου τὴ νύχτα τῆς 28ης πρὸς τὴν 29η Ἰανουαρίου ἀπὸ τὸν Χάνς Σόλ τὸν Βίλλυ Γκράφ καὶ τὸν Ἀλεξάντερ Σμόρελ. Ἡ Σοφία Σόλ τολμᾶ ἀκόμα καὶ τὴ μέρα νὰ τοποθετήσει τὰ φυλλάδια στοὺς τηλεφωνικοὺς θαλάμους καὶ στὰ σταθμευμένα αὐτοκίνητα.
Στὸ φυλλάδιο αὐτὸ καλοῦνται οἱ Γερμανοὶ νὰ ἐξεγερθοῦν ‘σ’ ἕνα νέο ἀπελευθερωτικὸ πόλεμο. Τονίζεται ὅτι «Ἀπ’ ὅπου καὶ ἂν προέρχεται, ἡ ἰμπεριαλιστικὴ δύναμη δὲν πρέπει ξανὰ νὰ ἐλέγξει τὸ κράτος. Ὁ πρωσσικός μιλιταρισμὸς δὲν πρέπει νὰ καταλάβει ξανὰ τὴν ἐξουσία.(…) Ἐλευθερία τοῦ λόγου, ἐλευθερία τῆς πίστης, προστασία τῶν πολιτῶν ἀπὸ τὴν αὐθαιρεσία τῶν ἐγκληματικῶν δικτατορικῶν κρατῶν, αὐτὲς εἶναι οἱ ἀναγκαῖες βάσεις τῆς νέας Εὐρώπης» .
Η ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ
Ἡ πτώση τοῦ Στάλινγκραντ τὸ Φεβρουάριο τοῦ 1943 καὶ ἡ ἀπώλεια τῆς 6ης στρατιᾶς, κάνουν τοὺς νεαροὺς ἀντιστασιακοὺς νὰ συνειδητοποιήσουν ὅτι ὁ Χίτλερ δὲν θὰ δίσταζε νὰ συνεχίσει τὸν πόλεμο μέχρι τὴν τελικὴ καταστροφὴ τῆς Γερμανίας.. Ἔτσι, ἡ κίνηση σκληραίνει καὶ ἄλλο τὴ στάση της. Ἤδη, στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Μονάχου, κατὰ τοὺς ἑορτασμοὺς τῶν 470 χρόνων τοΥ στὶς 13 Ἰανουαρίου 1943, οἱ φοιτητὲς εἶχαν τολμήσει νὰ ἀντιταχθοῦν στὸν Γκαουλάιτερ Γκίσλερ.
Ὁ τελευταῖος, γνωρίζοντας ἀπὸ τὴν Γκεστάπο γιὰ τὰ φυλλάδια ποὺ κυκλοφοροῦσαν, συγκάλεσε τοὺς φοιτητὲς στὸ Γερμανικὸ Μουσεῖο τοῦ Μονάχου. Τοὺς πρόσβαλε ὡς ἀπόλεμους καὶ πρότεινε εἰρωνικὰ οἱ φοιτήτριες νὰ γεννοῦν ἕνα παιδὶ τὸ χρόνο γιὰ τὸ καλὸ τῆς πατρίδας. «Ἐὰν μερικαὶ ἀπὸ τὰς νέας στεροῦνται ἀτομικῶν θελγήτρων διὰ νὰ εὕρουν σύντροφον, θὰ διαθέσω εἰς ἑκάστην ἐξ αὐτῶν ἕνα ἐκ τῶν ὑπασπιστῶν μου…καί δύναμαι νὰ τῆς ὑποσχεθῶ μίαν ἀπολύτως ἀπολαυστικὴν ἐμπειρίαν», πρόσθεσε.
Τότε, πολλὲς φοιτήτριες, σηκώθηκαν νὰ ἀποχωρήσουν σ’ ἔνδειξη διαμαρτυρίας γιὰ τὴν χυδαιότητἀ του καὶ ὁ Γκαουλάιτερ διέταξε τὴ σύλληψή τους. Οἱ φοιτητές, πολλοὶ ἀπ’ αὐτοὺς ἔνστολοι, ὅρμησαν στὸ βῆμα καὶ κράτησαν ὅμηρο τὸν διορισμένο ἀπὸ τοὺς ναζιστὲς ἀρχηγὸ τῶν φοιτητῶν, ἀναγκάζοντας τὸν Γκαουλάιτερ νὰ ὑποχωρήσει.
“ΧΙΤΛΕΡ ΦΟΝΕΑ ΤΩΝ ΛΑΩΝ”
Ἔτσι, ἡ ἡγεσία τοῦ “Λευκοῦ Ρόδου” θεώρησε ὅτι τὸ κλίμα ἦταν κατάλληλο γιὰ ἕνα ἀκόμα βῆμα, τὴν ἔκκληση σὲ ἐξέγερση.
Στὴν 6η προκήρυξη, γραμμένη ἀπὸ τὸν Κούρτ Χοῦμπερ, καταγγέλλεται ὁ τρόπος διεύθυνσης τοῦ πολέμου ἀπὸ τὸν Χίτλερ:
” Συναγωνιστὲς τῆς Ἀντίστασης
Ἡ καταστροφὴ τοῦ Στάλινγκραντ ξάφνιασε καὶ συνέτριψε τὸ λαὸ μᾶς. Ἡ ἐμπνευσμένη στρατηγικὴ τοῦ προαχθέντος σὲ ἀρχιστράτηγο δευτέρας τάξεως στρατιώτη στοίχησε τὴ ζωὴ 330.000 Γερμανῶν στρατιωτῶν. Σὲ εὐχαριστοῦμε Φύρερ(…) Ποτὲ πιά! Ἦλθε ἡ μέρα νὰ ζητηθεῖ λογαριασμὸς ἀπὸ τὴν πιὸ ἀπεχθῆ τυραννία ποὺ ἔχει μέχρι σήμερα ὑποστεῖ αὐτὸς ὁ λαός. Στὸ ὄνομα τῆς Γερμανικῆς νεολαίας, ἀπαιτοῦμε ἀπὸ τὸ κράτος τοῦ Ἀδόλφου Χίτλερ τὴν ἐπαναφορὰ τῶν προσωπικῶν ἐλευθεριῶν(…) Γιὰ μᾶς μόνο μιὰ προτεραιότητα ὑπάρχει: ὁ ἀγώνας ἐναντίον τῆς Δικτατορίας(…)Ἠ ντροπὴ θὰ βαραίνει ἐσαεὶ τὴν Γερμανία, ἐὰν ἡ νεολαία δὲν ἐξεγερθεῖ ἐπιτέλους γιὰ νὰ σαρώσει τοὺς δημίους καὶ νὰ οἰκοδομήσει μιὰ νέα πνευματικὴ Εὐρώπη».
Ἀπὸ τὶς 3 ἕως τὶς 16 Φεβρουαρίου γράφουν στοὺς τοίχους τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἄλλων δημοσίων κτηρίων συνθήματα: “Κάτω ὁ Χίτλερ”, “Χίτλερ φονέας τῶν μαζῶν”, “Ἐλευθερία” μὲ διαγραμμένους ἀγκυλωτοὺς σταυρούς. Στὶς 18 τοῦ μηνός, ὁ Χάνς καὶ ἡ Σοφία Σόλ μοιράζουν ἀνοιχτὰ 1200 προκηρύξεις στὸ Πανεπιστήμιο, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ τοὺς δεῖ ὁ θυρωρὸς καὶ νὰ συλληφθοῦν τὴν ἴδια μέρα ἀπὸ τὴν Γκεστάπο. Συλλαμβάνεται καὶ ὁ Κρίστοφ Πρόμπστ, ἐπειδὴ βρέθηκε πάνω στὸν Χάνς Σόλ ἕνα σχέδιο νέας προκήρυξης γραμμένο ἀπ’ αὐτόν. Τὰ δύο ἀδέλφια, κατὰ τὴν ἀνάκριση, ἀναλαμβάνουν ὅλη τὴν εὐθύνη, γιὰ ν’ ἀπαλλαγεῖ ὁ Πρόμπστ, πατέρας τριῶν παιδιῶν.
ΜΕ ΘΑΡΡΟΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΣΤΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ
Ἡ δίκη τους ἄρχισε στὶς 22 Φεβρουαρίου 1943, κατευθυνόμενη ἀπὸ τὸν πρόεδρο τοῦ «Λαϊκοῦ Δικαστηρίου» Ρόλαντ Φράισλερ, διαβόητο γιὰ τὸ σκληρότητά του, κατὰ τὸν Σίρερ «τὸν ἀπαισιώτερον καὶ πλέον αἱμοβόρον ναζιστὴν εἰς τὸ Τρίτον Ράιχ μετὰ τὸν Χάυντριχ», ὁ ὁποῖος περισσότερο ἔπαιζε τὸ ρόλο τοῦ Εἰσαγγελέα, παρὰ τοῦ Δικαστῆ. Οἱ δικηγόροι τοὺς ποὺ διορίσθηκαν ἐξ ἐπαγγέλματος δὲν ἀρθρώνουν λέξη γιὰ νὰ τοὺς ὑποστηρίξουν.
Οἱ τρεῖς νέοι ὑπερασπίζονται μόνοι τοὺς τὸν ἑαυτό τους καὶ καταπλήσσουν γιὰ τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀξιοπρέπειά τους. Ἡ Σοφία Σὸλ στὶς ἀπειλὲς τοῦ Φράισλερ ἀπαντᾶ: «Γνωρίζω τόσο καλὰ ὅσο καὶ σεῖς ὅτι ὁ πόλεμος ἔχει χαθεῖ. Γιατὶ εἴσαστε τόσο ἄνανδροι καὶ δὲν τὸ παραδέχεστε;» Καταδικάζονται καὶ οἱ τρεῖς σὲ θάνατο καὶ καρατομοῦνται μόλις λίγες ὧρες ἀργότερα. Ἡ Σοφία ἀνέβηκε ἀτάραχη στὸ ἰκρίωμα. Ὁ Χάνς, πρὶν τὴν ἐκτέλεση, ἔγραψε στὸν τοῖχο τῆς φυλακῆς τὴ φράση τοῦ Γκαῖτε: «Νὰ ἀψηφοῦμε ὅλες τὶς ἀντίθετες δυνάμεις» καὶ πρὶν ἐκτελεσθεῖ φώναξε: «Ζήτω ἡ ἐλευθερία». Ὁ Κρίστοφ Πρόμπστ συνελήφθη ἐνῶ ἔπαιρνε ἄδεια ἀπὸ τὴ μονάδα τοῦ γιὰ νὰ δεῖ τὸ νεογέννητο τρίτο παιδάκι του. Ἐκτελέσθηκε ὅμως, χωρὶς νὰ προλάβει νὰ τὸ ἀντικρύσει.
Στη φωτγραφία κορυφής οι τρεις πρώτοι εκτελεσθέντες: Από αριστερά Χανς Σολ, Σοφία Σολ και Κρίστοφ Προμπστ
Ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος, ποὺ σνελήφθη λίγο ἀργότερα, ἀντιμετώπισε μὲ θάρρος τοὺς ἀνακριτὲς τῆς Γκεστάπο. Δήλωσε ξεκάθαρα ὅτι διαφωνεῖ μὲ τὸν Ἐθνικοσοσιαλισμὸ καὶ προσπάθησε νὰ πάρει ἐπάνω του ὅσες περισσότερες εὐθύνες μποροῦσε, γιὰ νὰ σωθοῦν οἱ ὑπόλοιποι κατηγορούμενοι. Δήλωσε κατάμουτρα στοὺς γκεσταπίτες ὅτι χάρηκε γιὰ τὴ γερμανικὴ ἥττα στὸ Στάλινγκραντ, ἐπικαλούμενος τὴν ἐκ μητρὸς ρωσικὴ καταγωγή του, ποὺ δὲν τοῦ ἐπέτρεπε συνειδησιακὰ νὰ ἀποδεχθεῖ τὴν καταστροφὴ τῆς Ρωσίας. Προσπάθησε μάλιστα νὰ ἐλαφρύνει τὴ θέση τῶν συντρόφων του, ἰσχυριζόμενος ὅτι ἐκεῖνος τοὺς παρέσυρε.
Οὔτε στὴν παρωδία δίκης τοῦ στὶς 19 Ἀπριλίου 1943 προσπάθησε νὰ ἐλαφρύνει τὴ θέση του. Μὲ παρρησία ὁμολόγησε τὶς ἀντιναζιστικὲς πεποιθήσεις του, προκαλώντας τὴν ὑστερικὴ ἀντίδραση τοῦ Φράισλερ, ποὺ οὔρλιαζε, ἀποκαλώντας τὸν «προδότη». Μαζί του δικάστηκαν καὶ καταδικάζστηκαν σὲ θάνατο καὶ ὁ Βίλλυ Γκράφ καὶ ὁ Κούρτ Χοῦμπερ. Ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος καὶ ὁ Κούρτ Χοῦμπερ ἐκτελοῦνται στὶς 13 Ἰουλίου.
Ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος, γράφει στὸν πατέρα του καὶ στὴ θετή του μητέρα: «Σὲ λίγες ὧρες θὰ βρίσκομαι σὲ μία καλύτερη ζωή, μαζὶ μὲ τὴν μητέρα μου, καὶ δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ξεχάσω. Θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ σᾶς παράσχει παρηγορία καὶ εἰρήνη. Καὶ θὰ σᾶς περιμένω! Ἕνα πράγμα, πρὸ πάντων, ἐπιτρέψτε μοῦ νὰ ἀφήσω στὶς καρδιές σας: Ποτὲ μὴν λησμονεῖτε τὸν Θεό!!!»
Ὁ καθηγητὴς μὲ τὴν ἀξιοπρέπεια καὶ τὸ θάρρος του δίνει κουράγιο στοὺς ἄλλους, νεαροὺς κατηγορούμενους. Στὸν τετράχρονο γιό του γράφει ἀπὸ τὴ φυλακὴ: «Πέθανα γιὰ τὴν ἐλευθερία τῆς Γερμανίας, γιὰ τὴν ἀλήθεια καὶ τὴν τιμή. Καὶ τὶς τρεῖς τὶς ὑπηρέτησα μέχρι τὸν τελευταῖο χτύπο τῆς καρδιᾶς μου.» Ἡ κοινὴ γνώμη τοῦ Μονάχου ἀντιδρᾶ στὴ σκληρότητα τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ δὲν θὰ ὑπάρξουν ἄλλες θανατικὲς καταδίκες. Οἱ ὑπόλοιποι κατηγορούμενοι, ἄλλοι 11 σ’ ἐκείνη τὴ δίκη καὶ ἀρκετὲς δεκάδες σὲ ἄλλες, καταδικάσθηκαν σὲ σχετικὰ ἐλαφρὲς ποινές. Ἡ κίνηση, πάντως, ἐξαρθρώθηκε.
Τὸ γεγονὸς αὐτὸ καταδεικνύει πόσο δύσκολη θὰ ἦταν ἡ θέση τῶν Ναζιστῶν ἂν εἶχαν βρεθεῖ περισσότεροι ἄνθρωποι μὲ τὸ θάρρος νὰ εὐαισθητοποιήσουν τὴν κοινὴ γνώμη. Ἂν μάλιστα ἀναλογισθεῖ κανεὶς τὴ σκληρότητα μὲ τὴν ὁποία τὴν ἑπόμενη χρονιὰ ὁ αἱμοσταγὴς Φράισλερ δίκασε τοὺς ἐνεχομένους στὴν ἀπόπειρα τῆς 20ῆς Ἰουλίου, διαφαίνεται ἡ σημασία τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν τόλμησε νὰ προχωρήσει σὲ περισσότερες ἀπὸ 6 θανατικὲς καταδίκες.
Ὅμως, οἱ νέοι τοῦ «Λευκοῦ Ρόδου», ἔστω καὶ μετὰ θάνατον, ἀναδείχθηκαν νικητές, ἀφοῦ οἱ ἀξίες γιὰ τὶς ὁποῖες ἀγωνίσθηκαν ἐπικρατοῦν σήμερα -ἔστω καὶ σὲ ἐπίπεδο ἀρχῶν-στή Γερμανία καὶ στὴν Εὐρώπη.
Σὲ ἀντίθεση μὲ ἄλλες γερμανικὲς ἀντιστασιακὲς ὁμάδες:
- Τάχθηκαν ἀνοιχτὰ ὑπὲρ τῆς ἀποκατάστασης τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἐπικαλούμενοι ὡς ὅραμα ἕναν «καλῶς νοούμενο σοσιαλισμό».
- Κατάγγειλαν καὶ τὴ γενοκτονία τῶν Ἑβραίων, πράγμα σήμαινε ὅτι αὐτὸ τὸ στυγερὸ ἔγκλημα, μαζὶ μὲ ὅλα τὰ ἄλλα ἦταν γνωστὰ στὸν πληθυσμό.
- Τάχθηκαν κατὰ τῆς ναζιστικῆς νίκης στὸν πόλεμο. Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι στὸ φυλλάδιο ποὺ συνέταξε ὁ Κουρτ Χούμπερ φέρεται νὰ ὑπῆρχε, παρὰ τὴν καταγγελία τοῦ καθεστῶτος, ρήτρα στήριξης τῆς πολεμικῆς προσπάθειας, τὴν ὁποία οἱ νέοι ἀφαίρεσαν, διορθώνοντας τὸν καθηγητὴ τους.
Τὸ παράδειγμά τους ἐνέπνευσε καὶ ἐμᾶς καὶ μᾶς ἐξώθησε στὴν καταγγελία ἀποενοχοποιημένων ναζιστικῶν ἀντιλήψεων ποὺ εἶχαν ἀρχίσει νὰ διακινοῦνται στὴν Ἑλλάδα. Ὅταν προσωπικὰ ἐρευνοῦσα γιὰ πρώτη φορὰ τὴ δράση τοῦ « Λευκοῦ Ρόδου» στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 2000, ἔπεσε στὴν ἀντίληψή μου ἡ συνέντευξη τοῦ Μίκη Θεοδωράκη στὸ περιοδικὸ «Δαυλὸς» ποὺ ἔκανε λόγο γιὰ ἀποβολὴ τῆς Παλαιὰς Διαθήκης ἀπὸ τὸ τελετουργικὸ τῆς Ἐκκλησίας μας.
Ἔχοντας ὑπόψη τὴ θυσία τῶν χριστιανῶν νέων τοῦ « Λευκοῦ Ρόδου» θεωρήσαμε τὀτε καθῆκον μας νὰ καταγγείλουμε μὲ τὸν ἔντονο τρόπο ποὺ ἅρμοζε, ὅτι μιὰ τέτοια θέση ἀναπαράγει τὴν ἄποψη τῶν ναζιστῶν «Γερμανῶν Χριστιανῶν». Τὰ Δικαστήρια μέχρι τὸν Ἄρειο Πάγο μᾶς δικαίωσαν ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς «φασιστικὸ» ποὺ ἀποδώσαμε τότε στὸ περιοδικὸ ἦταν αὐστηρὴ πολιτικὴ κριτικὴ καὶ ὄχι ἐξύβριση.
Ταυτόχρονα καταγράφηκε τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ΧΔ καὶ ἡ «Χ» διαχρονικὰ ἐντοπίζουν, καταγράφουν καὶ καταγγέλλουν τὸ Φασισμὸ ὅποια μορφὴ καὶ ἂν παίρνει.

