Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 δολοφονήθηκε από τους Κωνσταντίνο και Γεώργιο Μαυρομιχάλη ο Ιωάννης Καποδίστριας (1776-1831), κυβερνήτης του νεοσύστατου ελληνικού Κράτους, έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο, ενώ πήγαινε να παρακολουθήσει τη Θεία Λειτουργία της Κυριακής. Γνώριζε ότι σχεδιαζόταν ενέδρα εκείνη τη μέρα, αλλά δεν ήταν διατεθειμένος να μη παραστεί στη Θεία Λειτουργία.

Η οικογένεια Καποδίστρια ήταν κερκυραϊκή, ενώ η μητέρα του καταγόταν από την Κύπρο.

Φοίτησε στο μοναστήρι της Αγίας Ιουστίνης, όπου έμαθε Λατινικά, Ιταλικά και Γαλλικά. Εγκαταστάθηκε στη Βενετία και το διάστημα 1795-1797 σπούδασε Ιατρική, Νομική και Φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της Πάντοβα. Μετά επέστρεψε αμέσως στην Κέρκυρα όπου άσκησε το ιατρικό επάγγελμα αφιλοκερδώς.

Με την πολιτική αναμίχθηκε το 1801, με αφορμή την ίδρυση της Ιονίου Πολιτείας, του πρώτου αυτόνομου νεοελληνικού κράτους, υπό τη ρωσική επικυριαρχία. Συνέβαλε στη σύνταξη του Συντάγματος και ανέλαβε διάφορες διοικητικές θέσεις.

Το 1808, μετά την ανακατάληψη των Επτανήσων από τους Γάλλους, προσκλήθηκε στην Αγία Πετρούπολη, όπου υπηρέτησε στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αποστολή που ανέλαβε, πρώτα ως μυστικός απεσταλμένος του Τσάρου στην Ελβετία.και στη συνέχεια ως έκτακτος απεσταλμένος του και πληρεξούσιος υπουργός για την Ελβετία. Από τη θέση αυτή έφτιαξε το πρωτοποριακό ελβετικό ομοσπονδιακό Σύνταγμα που ισχύει και σήμερα, με την ευρεία αυτονομία των καντονίων.

Διορίστηκε στη συνέχεια 2ος γραμματέας του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών. Συνέβαλε αποφασιστικά ως εκπρόσωπος της Ρωσίας στην εξέλιξη του Συνεδρίου της Βιέννης για τη διαμόρφωση της πανευρωπαϊκής τάξης πραγμάτων μετά την ήττα του Ναπολέοντα.  Η συνθήκη της Βιέννης το 1815 ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της δικής του πολιτικής. Πέτυχε τη διατήρηση της ακεραιότητας της ηττημένης Γαλλίας υπό Βουρβόνο μονάρχη, την διεθνή εγγύηση της ουδετερότητας της Ελβετίας και τη συνταγματική διακυβέρνηση στα Επτάνησα.

Με το ξέσπασμα της επανάστασης του 1821, ο Τσάρος Νικόλαος την αποκήρυξε. Όμως, ο Καποδίστριας πέτυχε οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής να τηρήσουν αυστηρή ουδετερότητα, αντί να συνδράμουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία στα πλαίσια των αρχών της Ιεράς Συμμαχίας. Μυστικά πίεζε τον Τσάρο να ταχθεί υπέρ των Ελλήνων. Στα πλαίσια αυτά, ο Ρώσος πρεσβευτής επέδωσε τελεσίγραφο στον Σουλτάνο μετά τος σφαγές των Ελλήνων και τον απαγχονισμό του Πατριάρχη. Οι συνεχείς πιέσεις του Καποδίστρια υπέρ της ελληνικής υπόθεσης οδήγησαν στη δυσμένεια του Τσάρου και στην παραίτηση του Καποδίστρια το 1822.

Εγκαταστάθηκε στη Γενεύη, απ’ όπου συντόνισε τη δραστηριότητα υπέρ του φιλελληνισμού. Αν και είχε θεωρήσει πρόωρη την οργάνωση της ελληνικής Επανάστασης του 1821, μόλις αυτή ξέσπασε, έκανε τα πάντα για την επιτυχία της.

Κυβερνήτης της Ελλάδας διορίστηκε το 1827 από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση. Έφτασε στην Ελλάδα και ανέλαβε καθήκοντα το 1828. Με χαρακτηριστική αυταπάρνηση, αφού αρνήθηκε να λάβει μισθό, εργάστηκε για τη δημιουργία σύγχρονων  κρατικών δομών στο εσωτερικό και για την απελευθέρωση όσο γινόταν περισσότερων ελληνικών εδαφών. Αξιοποίησε τον ρωσοτουρκικό πόλεμο που ξέσπασε το 1828, για να ανακαταλάβει στρατιωτικά περιοχές που είχαν χαθεί και να επεκτείνει τα σύνορα του νέου κράτους και να πετύχει την αναγνώρισή του ως ανεξάρτητου.

Η δολοφονία του, υποκινημένη κατά πάσα πιθανότητα από τους Άγγλους, ανέκοψε το μεταρρυθμιστικό του έργο και βύθισε τη χώρα στο χάος, μέχρι την έλευση του Όθωνα και των Βαυαρών το 1833.

Είναι γεγονός ότι ο Καποδίστριας διέπραξε και σφάλματα. Όμως, εάν το σύγχρονο νεοελληνικό κράτος είχε θεμελιωθεί στο δικό του μεταρρυθμιστικό αντί για τη Βαυαροκρατία, ίσως η ιστορία μας να ήταν διαφορετική και να έλειπαν πολλές από τις σημερινές παθογένειες.

Ο ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ

(Από ομιλία του π. Γεωργίου Μεταλληνού στην εκκλησία του Αγ. Αντύπαστο Γουδί Αττικής,  στις 03-11-2005.)

Οι missionari που έκαναν θραύση εδώ πέρα έμπαιναν στα σχολεία, έπαιρναν στα χέρια τους την εκπαίδευση, κ.ά.. Σκεφτείτε ότι οι κυβερνώντες ανέθεταν την εκπαίδευση στα χέρια των Προτεσταντών. Ο Καποδίστριας, ο καημένος, προσπάθησε να μετριάσει τα πράγματα. Έχω βρει εκθέσεις μισσιοναρίων, γιατί δούλεψα χρόνια σ’ αυτά τα θέματα, και λέγανε «Μας κάνει τον φίλο ο Καποδίστριας ενώ είναι ο μεγαλύτερος εχθρός μας». Είναι το μεγαλύτερο εγκώμιο προς τον Καποδίστρια! Αλλά δεν μπορούσε να συμμαζέψει τα πράγματα, ο Καποδίστριας, διότι χρειαζόταν μέσα και δεν τα είχε. Κι έτσι προσπαθούσε να ελέγξει την κατάσταση. Δηλαδή να παρακολουθεί για να μη προχωρούν παραπάνω απ’ ό,τι έπρεπε. Να προσφέρουν κάποια στοιχεία αλλά όχι να αιχμαλωτίζουν ψυχές, είτε γονείς είτε μαθητές, στον Προτεσταντισμό.

Όταν ιδρύθησαν τα σχολεία του Καποδίστρια, που προσπάθησε το χάος εκείνο να το κάνει κράτος, ίδρυσε την Ιερατική Σχολή στον Πόρο και το Ορφανοτροφείο της Αιγίνης. Ήτανε τα ορφανά του πολέμου, τα παιδιά των θυμάτων του πολέμου. Και τι έκανε ακόμη; Οργάνωσε τράπεζα, συσσίτια, όχι μόνο στην Ιερατική Σχολή για να ζούμε μοναστηριακό τυπικό, αλλά οργάνωσε συσσίτια μεσημβρινά και βραδινά και στα παιδιά, που ήτανε φτωχόπαιδα και δεν είχαν να φάνε. Οι Προτεστάντες αυτοί τον κατηγορούσαν στις εκθέσεις τους, τα «reports», που έστελναν οι μισσιονάριοι στις εταιρείες τους: «Ο Καποδίστριας είναι αναχρονιστικός. Δεν είναι “up-to-date”, σύγχρονος άνθρωπος και σκεφθείτε τι βάζει στα παιδιά να διαβάζουν το μεσημέρι: βίους Αγίων!». Ο Καποδίστριας εφήρμοζε το μοναστηριακό σύστημα. Και έβαζε ανάγνωσμα την ώρα του γεύματος και την ώρα του δείπνου, όπως στα κανονικά μοναστήρια (που δεν είναι τουριστικά κέντρα) αντί να κάθονται και να κουβεντιάζουν μεταξύ τους για τις ελιές και τα κοτόπουλα του μοναστηριού… Οπότε διαβάζουν πατερικά έργα και κυρίως το Συναξάριο της ημέρας, τους Αγίους της ημέρας. (…)

Αν μελετήσετε περισσότερο τον Καποδίστρια θα δείτε γιατί τα’ κανε αυτά. Ο Καποδίστριας ήταν Ρωμηός, ήταν Ορθόδοξος Έλληνας. Κι έγραφε, π.χ., ότι ο Κοραής και άλλοι στέλνανε παιδιά να σπουδάσουν στη Δύση για να γίνουν Φράγκοι, γιατί αν δεν γίνουν «μεγάλοι», αν δεν γίνουν Άγγλοι κ.ά., δεν σώζεται η Ελλάδα.

Έτσι έλεγε, πίστευε και έπραττε ο Καποδίστριας (μη πείτε ότι συκοφαντώ γιατί όσα έχω διαβάσει για τον Καποδίστρια, δεν τα έχετε διαβάσει εσείς, με τόσα έγγραφα και αρχειακά στοιχεία που έχω δημοσιεύσει στα βιβλία μου). Ο Καποδίστριας, λοιπόν, κάθε άλλο! Έγραφε στον Ντεμποβί, έναν Ελβετό φίλο του, που τον βοήθησε πολύ, όπως και ο Εϊνάρδος και άλλοι: «Κοίταξε, εγώ έχω άλλο σκοπό. Τα παιδιά θα μεστώσουν πρώτα Ορθοδοξία και εθνικότητα στη πατρίδα. Και μετά θα πάνε έξω να σπουδάσουν. Κι εκεί έξω θα μελετούν πρωτίστως την ελληνική γλώσσα και την πίστη της Εκκλησίας μας, ώστε όταν έλθουν να κυβερνήσουν την Ελλάδα, το έθνος, ως Έλληνες και όχι ως ξένοι». Και γι’ αυτό τον φάγανε τον Καποδίστρια. Αυτά τα κείμενα είναι δημοσιευμένα και από την κα Κούκου, την συνάδελφο της φιλοσοφικής σχολής και σήμερα είναι γνωστότατα. Έτσι ενεργούσε ο Καποδίστριας, (που, όπως έλεγε) «να μεστώσουν τα παιδιά στην Ελλάδα, την ελληνική παράδοση και την Ορθοδοξία» ώστε να έρθουν να κυβερνήσουν ως Έλληνες Ορθόδοξοι τον τόπο κι όχι ως όργανα των ξένων.

Ο Καποδίστριας είχε υπ’ όψιν του το παράδειγμα των Κολλυβάδων Πατέρων, όπως ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος, ο σπουδαίος θεολόγος ο Νεόφυτος ο Καυσοκαλυβίτης και ο Άγιος Μακάριος, πρώην επίσκοπος Κορίνθου που οι Τούρκοι τον διώξανε από την Κόρινθο.Οι Κολλυβάδες Πατέρες λέγονται Νεοησυχαστές Πατέρες, δηλαδή αυτοί οι οποίοι ξανά ’φεραν στην επιφάνεια την παράδοση της Ορθοδοξίας, την παράδοση της πνευματικής ζωής για να μπορέσει να έχει κανείς κοινωνική ζωή. Δεν μπορεί να έχει κοινωνική ζωή εάν δεν έχει πνευματική ζωή. Οπότε, λοιπόν, οι Κολλυβάδες έφεραν στην επιφάνεια αυτή την ζωντανή παράδοση, που δεν έσβησε ποτέ στο Άγιον Όρος κι όλο τον ρωμαίικο χώρο.

Ἄλλο κείμενο τοῦ π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ  ἐδῶ

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *
You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>