Η Κυβέρνηση ανέμενε ότι θα ενταθούν οι κοινωνικές αντιδράσεις από τις δυσκολίες που έρχονται, ακόμα και πριν τα δεδομένα της πανδημίας. Για το λόγο αυτό επιδιώκει να “εμπλουτίσει” το νομικό της οπλοστάσιο για την καταστολή. Στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής ήδη συζητείται το νομοσχέδιο Χρυσοχοϊδη περί δημοσίων υπαιθρίων συναθροίσεων.
Το νομοσχέδιο αντικαθιστά παλαιότερο χουντικό νομοθέτημα του 1971, το οποίο αν και τυπικά δεν καταργήθηκε ποτέ μέχρι τώρα, παράλληλα ουδέποτε εφαρμόστηκε. Και όπως μια απλή σύγκριση δείχνει, το νέο νομοσχέδιο ενσωματώνει κρίσιμες διατάξεις του χουντικού.
Βασικές προβλέψεις:
- Η υποχρέωση προηγούμενης γνωστοποίησης της συνάθροισης από “οργανωτή” : Σύμφωνα με τον ορισμό του νόμου άρθρο 1) ” το φυσικό πρόσωπο ή ο νόμιμος εκπρόσωπος νομικού προσώπου ή ένωσης προσώπων που απευθύνει πρόσκληση προς το ευρύ κοινό για συμμετοχή σε δημόσια υπαίθρια συνάθροιση ή ο οριζόμενος ως οργανωτής στο πλαίσιο της υποχρέωσης γνωστοποίησης του άρθρου 3″
- Η γνωστοποίηση περιλαμβάνει οπωσδήποτε τα στοιχεία ταυτότητας και επικοινωνίας του οργανωτή, τον ακριβή τόπο, τον χρόνο έναρξης και τον εκτιμώμενο χρόνο λήξης, τον σκοπό, καθώς και το προτεινόμενο δρομολόγιο της συνάθροισης.
- Ο οργανωτής της συνάθροισης “υποχρεούται να μεριμνά για την ομαλή διεξαγωγή της λαμβάνοντας κάθε αναγκαίο και πρόσφορο μέτρο” : Συνεργαζόμενος με τον “διαμεσολαβητή” που ορίζει η αστυνομία, να αναλάβει την ευθύνη της περιφρούρησης και να καλεί την αστυνομία να αποβάλει άτομα που διεισδύουν και θέλουν να προκαλέσουν βία.
- Σύμφωνα με το άρθρο 7, η αστυνομική Αρχή μπορεί αν κατά την κρίση της α) “επαπειλείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, λόγω ιδιαιτέρως πιθανής διάπραξης σοβαρών εγκλημάτων, ιδίως, κατά της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της ιδιοκτησίας και της πολιτειακής εξουσίας ή β) απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής σε ορισμένη περιοχή ή γ) πρόκειται για δημόσια υπαίθρια συνάθροιση ο σκοπός της οποίας αντιτίθεται προς τον σκοπό ήδη
προγραμματισμένης…” - Μπορούν, επίσης, να τεθούν και περιορισμοί όπως π.χ. στη χρήση του οδοστρώματος.
- Αρμόδια για την απαγόρευση ή τους περιορισμούς ΄(άρθρο 10) είναι η τοπική αστυνομική αρχή, αφού λάβει υπόψη -χωρίς να δεσμεύεται-την “απλή γνώμη” του Δημάρχου ή του υπεύθυνου διοίκησης του Λιμένα, αν είναι στην αρμοδιότητα του Λιμενικού σώματος. Η Αρχή οφείλει να ενημερώσει για την απόφασή της, που πρέπει να είναι αιτιολογημένη, στη συνέχεια τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών.
- Κατά της απόφασης απαγόρευσης, ο “οργανωτής” μπορεί να προσφύγει στην Επιτροπή Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας
- Κατά της απόφασης περιορισμών, συγχωρείται να προσφύγει το αρμόδιο Διοικητικό Πρωτοδικείο.
- Απειλούνται ποινές φυλάκισης ενός έτους για απλή συμμετοχή σε απαγορευμένη συνάθροιση και δύο ετών για βιαιοπραγίες.
- Ο “οργανωτής” ευθύνεται να αποζημιώσει όσους ζημιώθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο από συμμετέχοντες. Απαλλάσσεται, μόνον αν αποδείξει ότι είχε λάβει κάθε πρόσφορο μέτρο ή είχε έγκαιρα ενημερώσει για η διεξαγωγή.
- Η αστυνομία μπορεί να διαλύσει συγκέντρωση, αν πραγματοποιηθεί χωρίς τη διαδικασία που ορίζει το νομοσχέδιο, ή κατά την εκτίμησή της παρεκτραπεί, ή και να επιβάλει περιορισμούς κατά τη διεξαγωγή της.
Σύμφωνα με το άρθρο 11 του Συντάγματος, “1. Oι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα.
2. Mόνο στις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις μπορεί να παρίσταται η αστυνομία. Oι υπαίθριες συναθροίσεις μπορούν να απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής, όπως νόμος ορίζει.”
Από μία απλή ανάγνωση των προτεινόμενων διατάξεων, είναι προφανές ότι το θεμελιώδες δικαίωμα του συνέρχεσθαι, που είναι ο κανόνας, πλαγίως παραβιάζεται και περιορίζεται αθέμιτα, σε βαθμό που να καταργείται:
- Είναι προφανής η πρόθεση του νομοθέτη να θέσει εμπόδια στην προσβολή των αποφάσεων της αστυνομικής Αρχής, καθιερώνοντας την αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας. Γιατί δεν μπορούσαν να είναι αρμόδια τα Πρωτοδικεία, όπως και με τις περιπτώσεις των περιορισμών;
- Όπως και η πρόθεση να αποθαρρύνει τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις, φορτώνοντας την ευθύνη για τυχόν “έκτροπα” σε φυσικά πρόσωπα, στα οποία μάλιστα προσάπτεται και “τεκμήριο υπαιτιότητας”. Αντί όποιος έχει αξίωση να φέρει το βάρος να αποδείξει την ευθύνη των οργανωτών, θα πρέπει ο οργανωτής να αποδείξει “ότι δεν είναι ελέφαντας”.
- Είναι επίσης προφανής η πρόθεση η αστυνομία να μπορεί να κινηθεί με τους λιγότερο δυνατούς περιορισμούς, αφού όσον αφορά τα πλαίσια που μπορεί να κινηθεί η αστυνομία, απλώς επαναλαμβάνεται η συνταγματική πρόβλεψη.
- Αναδεικνύεται η παράλειψη του συνταγματικού νομοθέτη του 1974, που άφησε σε μόνη την αστυνομία την αρμοδιότητα να απαγορεύει τις συγκεντρώσεις, ενώ έπρεπε να είναι αρμόδια για τέτοια απόφαση η δικαστική αρχή.

