• Το περιοδικό “London Illustrated News” και η εξέγερση του 1931

Του Γιάννη Πεγειώτη
Εκπαιδευτικού και Ερευνητή

Στο περιοδικό London Illustrated News της 14ης Νοεμβρίου του 1931 δημοσιεύτηκε ένα πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα για την εξέγερση των Οκτωβριανών και τις ενισχύσεις που απεστάλησαν για να καταπνιγεί το κίνημα. Τίτλος του αφιερώματος: «TROOP TRANSFORT OVERSEA BY AIR: HELP SENT FROM CAIRO TO CYPRUS». Το αφιέρωμα συνοδεύουν και έντεκα εντυπωσιακές φωτογραφίες από την πρώτη αερομεταφορά στρατευμάτων με πτήση πάνω από θάλασσα.

Έτσι μετά τη δημοσίευση φωτογραφιών του Κυβερνείου, πριν και μετά την εξέγερση, στο τεύχος της 7ης Νοεμβρίου του 1931, το περιοδικό επανέρχεται με νέες φωτογραφίες σχετικές με τα γεγονότα στην Κύπρο.

Η αερομεταφορά 150 στρατιωτών είχε ειδησεογραφικά καλυφθεί από το τεύχος της 31ης Οκτωβρίου του 1931. Εκεί γινόταν για πρώτη φορά αναφορά στις δυνατότητες των επτά Vickers Victoria μεταγωγικών της RAF.

Επίσης στους «Times» της 31ης Οκτωβρίου του 1931 ο ανταποκριτής στο Κάιρο ανάγγειλε την επιστροφή των πέντε Vickers στο Κάιρο την 29η του Οκτώβρη. Τα δύο άλλα Vickers παρέμειναν στην Κύπρο εκτελώντας μεταφορές προσωπικού από πόλη σε πόλη.

Ο ανταποκριτής των Times τόνιζε πως « η επιχείρηση εμπερικλείει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αφού αυτή πιστεύεται ότι είναι η πρώτη φορά που στρατεύματα μεταφέρονται πάνω από θάλασσα αεροπορικώς».

«Η συνολική απόσταση της πτήσης από την Αίγυπτο στη Λευκωσία ήταν 550 μίλια περιλαμβανομένης και της υπερπτήσης πάνω από τη θάλασσα για 180 μίλια και ολοκληρώθηκε σε 7 ½ ώρες». Αυτά αναφέρει ο συντάκτης του περιοδικού.

Τα αεροπλάνα της επιχείρησης ήταν αποσπασμένα στο 216 Bomber Transport Squadron της Βασιλικής Αεροπορίας που εδρεύει στην Ηλιούπολη. Σε αυτά είχαν εφαρμόσει ειδικά δύο μηχανές Napier Lion.

Ο συντάκτης υπενθυμίζει πως τα αεροπλάνα αυτά και οι μηχανές είχαν διεκπεραιώσει με επιτυχία πτήση μετ’ επιστροφής από το Κάιρο στο Κέηπ Τάουν.

Επιπρόσθετα τονίζει ότι αεροπλάνα του ιδίου τύπου χρησιμοποιήθηκαν για να φυγαδεύσουν από την Καμπούλ τους Βρετανούς και τους ξένους υπηκόους κατά το χειμώνα του 1928-29.

Σε κάποια από τα Vickers ή στα υδροπλάνα συνοδείας φαίνεται να εγκαταστάθηκαν φωτογραφικές μηχανές γι’ αυτό και έχουμε κάποιες εκπληκτικές αεροφωτογραφίες της επιχείρησης. Κάποιες από αυτές δημοσιεύουμε ενώ τις υπόλοιπες θα φιλοξενήσουμε στο επόμενο «Ταξίδι στο Παρελθόν».

Η Κύπρος ήταν πάντα χώρος εφαρμογής στρατηγικών και πολεμικών καινοτομιών.

Μια από αυτές παρουσιάζουμε εκτενώς σε μια προσπάθεια εμβάθυνσης στην εσταυρωμένη πορεία για ελευθερία σε ένα νησί Ελληνικού τρόπου ζωής από τα βάθη των αιώνων.

Συνεχίζουμε την παρουσίαση του αφιερώματος στην εξέγερση των Οκτωβριανών που επιχειρεί το London Illustrated News της 14ης Νοεμβρίου του 1931.

Το δεύτερο μέρος του αφιερώματος φέρει τον τίτλο TROOP-CARRIERS ARRIVING IN CYPRUS. AIR-BORNE REINFORCEMENTS FROM EGYPT. Περιλαμβάνει πέντε εντυπωσιακές αεροφωτογραφίες που είχαν ληφθεί από ειδικές φωτογραφικές που τοποθετήθηκαν σε κάποια από τα μεταγωγικά αεροπλάνα που συμμετείχαν σε αυτό το ριψοκίνδυνο εγχείρημα αερομεταφοράς βρετανικών στρατευμάτων.
Στο κείμενο που συνοδεύει τις πέντε φωτογραφίες αναφέρονται πληροφορίες για τις εκατοντάδες συλλήψεις και τους εντοπισμούς αγωνιστών της ελευθερίας του νησιού.
Ανταποκρίσεις για τους εξόριστους, για τις καταμετρήσεις των ζημιών από την Παγκύπρια εξέγερση και τις ενέργειες των Βρετανών για να φορολογηθεί όλος ο πληθυσμός και να αποπληρωθούν οι ζημιές.
Για να κατανοήσει κάποιος τη σημασία των αεροπλάνων αυτών θα πρέπει να μελετήσει τη μαρτυρία του Βρετανού επικεφαλής των αποικιακών στρατευμάτων λοχαγού H. A Freeman ο οποίος αναφέρει στο κείμενο του «Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ 1931 ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ» δημοσιευμένο τον Ιανουάριο του 1933 στο επίσημο περιοδικό του Βρετανικού Υπουργείου Αμύνης, «The Army Quarterly». Αναφέρει ο Βρετανός αξιωματικός:
«Τα μεταγωγικά ήταν ανεκτίμητα για τη μεταφορά διμοιριών από τη Λευκωσία στις επαρχίες. Με το μέσο αυτό ήμουν σε θέση να στείλω μια διμοιρία πενήντα μίλια στη Λεμεσό ή Αμμόχωστο για να πραγματοποιήσουν σύλληψη να πάρουν όπλα ή λεφτά κλπ και να βρίσκονται πίσω στη Λευκωσία, το απόγευμα. Τα αεροπλάνα δε χρειάζονται φρουρά ενώ βρίσκονται στο έδαφος καθώς με το πρώτο σημάδι μιας επίθεσης απογειώνονταν αμέσως.
Μια αρχειακή πρόκληση αποτελεί η εξεύρεση όλων των αεροφωτογραφιών αυτής της στρατιωτικής επιχείρησης των Βρετανών για να καταπνιγεί αυτή η αυθόρμητη επανάσταση των Ελλήνων της Κύπρου.
Βέβαια συνολικότερη εικόνα θα μπορέσουμε να έχουμε όταν παρουσιάσουμε την προβολή που είχε η εξέγερση και η πυρπόληση του Κυβερνείου από το περιοδικό London Illustrated News της 7ης Νοεμβρίου του 1931 όπου σε φωτογραφικό αφιέρωμα παρουσιάζεται ελεγχόμενη η σύγκρουση της τοπικής Κυβερνήσεως με το αυθόρμητο κίνημα αυτοδιάθεσης του Ελληνικού λαού της Κύπρου.
Η εξέγερση των Οκτωβριανών αποτελεί ένα ανοικτό κεφάλαιο διερεύνησης και πρόσθετης εμβάθυνσης.
ΥΓ…Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιευτηκε στη μεγάλη έρευνα της εφημερίδας Επικαιροτητες
Παρακατώ επεξηγω την πολυετη αυτή έρευνα….

ΑΠΟ ΤΗ ΘΗΤΕΙΑ ΜΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ

Πάντα τη Δευτέρα έκλειναν τα περιθώρια.Να επιλεγεί το περιοδικό με αναφορές στην Κύπρο να μελετηθεί το πλαίσιο ιστορίας που το περιέβαλλέ.Ύστερα να γραφτεί το κείμενό αφού ερευνηθεί ο βίος του δημοσιογράφου και του φωτορεπόρτερ ή του φωτοειδησεογραφικού πρακτορείου.Τότε έγραφα σε μελάνι και χαρτί πράγμα που δυσκόλευε την ακάματη Ελένη Γιαννοπούλου.Ήταν και οι φωτογραφίες παλαιές και είχαν ανάγκη επεξεργασίας.Κάπως έτσι για χρόνια με τη συνδρομή του πολύπειρου δημοσιογράφου Κυριάκου Γιαννόπουλου κρατήσαμε τη σελίδα Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟΝ ΞΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΥΠΟ .Ήταν στα σίγουρα ένα σχολείο παρά τον κόπο και την επίμοχθη έρευνα.
Πως αλλοιώς θα μαθαίναμε τόσους πολεμικούς ανταποκριτες περιοδικά πρακτορεία αρχεία μα προπαντός τα συμφέροντα των ισχυρών τα παίγνια της προπαγάνδας. Πως αλλοιώς;

Το περιοδικό The Illustrated London News υπήρξε το πρώτο εβδομαδιαίο εικονογραφημένο έντυπο στην Ιστορία του παγκόσμιου Τύπου. Η πρώτη έκδοση κυκλοφόρησε στις 14 Μαΐου του 1842. Συνέχισε να κυκλοφορεί εβδομαδιαία μέχρι το 1971.

Στο τεύχος της 7ης Νοεμβρίου του 1931 αφιερώνει δυο σελίδες πλήρεις φωτογραφιών για την εξέγερση των Οκτωβριανών. Όπως τονίσαμε και σε προηγούμενο δημοσίευμά μας, επιχειρεί μια συγκριτική παράθεση ανάμεσα στην εικόνα του Κυβερνείου προ της εξέγερσης και μετά την πυρπόληση των Οκτωβριανών.

Παλαιότερα είχαμε παρουσιάσει όλες τις φωτογραφίες που παρεχώρησε η κα Στόρρς τέσσερις απόψεις της πολυτελούς κατοικίας του Κυβερνήτη. Είχαμε μάλιστα σχολιάσει τη χλιδή που παρουσίαζε το εσωτερικό της κατοικίας.

Το London Illustrated News αποτελεί τη βασική πηγή φωτογραφιών για τα Οκτωβριανά. Έχει δημοσιεύσει περί τις δεκαπέντε φωτογραφίες εκείνων των ημερών και σίγουρα αποτελεί μια πρώτη καλή βάση για τη δημιουργία ενός αρχείου φωτογραφιών για τα Οκτωβριανά.

Στις πολυετείς μας έρευνες έχουμε επισημάνει και κάποιες άλλες φωτογραφίες σχετικές με την εξέγερση από τον γαλλικό και ιταλικό Τύπο. Δεν μπορέσαμε όμως να ανακαλύψουμε τη βασική πηγή των φωτογραφιών και τα ονόματα των βασικών φωτογράφων της εποχής.

Η εξέλιξη των Οκτωβριανών και οι τραγικές μέρες που ακολούθησαν αποτελούν ένα ερευνητικό τοπίο ανεξερεύνητο. Πολλές πτυχές παραμένουν άγνωστες.

Η φωτογραφική απεικόνιση της εξέγερσης και των καταπιεστικών μέτρων που ακολούθησαν αποτελεί ένα από τα ερευνητικά πεδία που μπορεί να κρύβει εκπλήξεις. Ερευνούμε τα τελευταία πέντε έτη και ομολογουμένως έχουμε επισημάνει ενδιαφέροντα αφιερώματα στον ξένο περιοδικό τύπο.

Ας ελπίσουμε ότι σύντομα η έρευνα θα μας ανταμείψει με νέα ευρήματα.

Το βρετανικό κυβερνείο μετά τα “Οκτωβριανά”-  Το Illustrated London News και το δισέλιδο φωτογραφικό αφιέρωμα στην εξέγερση του Οκτωβρίου

Το περιοδικό The Illustrated London News υπήρξε το πρώτο εβδομαδιαίο εικονογραφημένο έντυπο στην Ιστορία του παγκόσμιου Τύπου. Η πρώτη έκδοση κυκλοφόρησε στις 14 Μαΐου του 1842. Συνέχισε να κυκλοφορεί εβδομαδιαία μέχρι το 1971.

Στο τεύχος της 7ης Νοεμβρίου του 1931 αφιερώνει δυο σελίδες πλήρεις φωτογραφιών για την εξέγερση των Οκτωβριανών. Όπως τονίσαμε και σε προηγούμενο δημοσίευμά μας, επιχειρεί μια συγκριτική παράθεση ανάμεσα στην εικόνα του Κυβερνείου προ της εξέγερσης και μετά την πυρπόληση των Οκτωβριανών.

Παλαιότερα είχαμε παρουσιάσει όλες τις φωτογραφίες που παρεχώρησε η κα Στόρρς τέσσερις απόψεις της πολυτελούς κατοικίας του Κυβερνήτη. Είχαμε μάλιστα σχολιάσει τη χλιδή που παρουσίαζε το εσωτερικό της κατοικίας.

Το London Illustrated News αποτελεί τη βασική πηγή φωτογραφιών για τα Οκτωβριανά. Έχει δημοσιεύσει περί τις δεκαπέντε φωτογραφίες εκείνων των ημερών και σίγουρα αποτελεί μια πρώτη καλή βάση για τη δημιουργία ενός αρχείου φωτογραφιών για τα Οκτωβριανά.

Στις πολυετείς μας έρευνες έχουμε επισημάνει και κάποιες άλλες φωτογραφίες σχετικές με την εξέγερση από τον γαλλικό και ιταλικό Τύπο. Δεν μπορέσαμε όμως να ανακαλύψουμε τη βασική πηγή των φωτογραφιών και τα ονόματα των βασικών φωτογράφων της εποχής.

Η εξέλιξη των Οκτωβριανών και οι τραγικές μέρες που ακολούθησαν αποτελούν ένα ερευνητικό τοπίο ανεξερεύνητο. Πολλές πτυχές παραμένουν άγνωστες.

Η φωτογραφική απεικόνιση της εξέγερσης και των καταπιεστικών μέτρων που ακολούθησαν αποτελεί ένα από τα ερευνητικά πεδία που μπορεί να κρύβει εκπλήξεις. Ερευνούμε τα τελευταία πέντε έτη και ομολογουμένως έχουμε επισημάνει ενδιαφέροντα αφιερώματα στον ξένο περιοδικό τύπο.

Ας ελπίσουμε ότι σύντομα η έρευνα θα μας ανταμείψει με νέα ευρήματα.